Thanh toán QR xuyên biên giới: từ khái niệm đến bước nhảy 8 lần
Thanh toán QR xuyên biên giới là hình thức người dùng sử dụng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử trong nước để quét mã QR tại nước ngoài, giúp chi trả hàng hóa, dịch vụ mà không cần đổi tiền mặt hay đổi sang phương thức thanh toán khác, đồng thời cho phép kết nối hệ thống giữa nhiều quốc gia trên cùng một hạ tầng số thống nhất một cách an toàn và thuận tiện.
Điểm đáng chú ý nhất hiện nay là tốc độ bùng nổ của thanh toán QR xuyên biên giới tại Việt Nam. Theo số liệu của NAPAS, trong 8 tháng năm 2026, số lượng giao dịch thanh toán QR của du khách Thái Lan, Lào và Campuchia tại Việt Nam tăng gấp 8 lần, trong khi giá trị giao dịch tăng 6 lần so với cùng kỳ năm 2025. Đây không chỉ là một con số đẹp, mà là tín hiệu cho thấy hành vi chi tiêu của du khách trong khu vực đang dịch chuyển mạnh sang giao dịch điện tử Đông Nam Á. Ai còn nghĩ QR chỉ là công cụ “phụ” cho thẻ tín dụng thì đang chậm hơn thực tế một nhịp.
NAPAS – VietinBank – Central Retail: MOU nhỏ, bước ngoặt lớn
Nếu phải chọn một biểu tượng cho làn sóng thanh toán QR xuyên biên giới ở khu vực, thì Biên bản ghi nhớ giữa NAPAS, VietinBank và Central Retail Thái Lan là ứng viên sáng giá. Trong khuôn khổ “Tuần lễ Việt Nam tại Thái Lan năm 2026”, ba bên đã ký MOU để thúc đẩy các sáng kiến hợp tác mới giữa doanh nghiệp hai nước Việt Nam – Thái Lan. Đằng sau một lễ ký kết trang trọng là chiến lược rất thực dụng: biến VietQRGlobal thành “đường cao tốc” chung cho dòng tiền hai chiều.
Theo nội dung hợp tác, các bên sẽ triển khai giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới tại toàn bộ hệ thống siêu thị và điểm bán lẻ của Central Retail tại Thái Lan. Điều này đồng nghĩa du khách Việt Nam có thể quét QR bằng ứng dụng hiện có khi mua sắm tại hơn 3.000 cửa hàng ở 63 tỉnh, thành Thái Lan, không cần tiền mặt hay đổi ngoại tệ. Về bản chất, đây là cách NAPAS VietinBank hợp tác để không chỉ kết nối hạ tầng, mà còn chiếm “mặt bằng đẹp” trong hệ sinh thái bán lẻ của khu vực. Như Phó Tổng Giám đốc NAPAS nhấn mạnh, việc mở rộng mạng lưới chấp nhận VietQRGlobal là bước đi chiến lược để kết nối hạ tầng thanh toán Việt Nam với các thị trường quốc tế.
Du khách Thái Lan – Việt Nam và cuộc cách mạng không tiền mặt
Tăng trưởng 8 lần về số lượng giao dịch của du khách Thái Lan, Lào và Campuchia tại Việt Nam không phải ngẫu nhiên. Khi một du khách Thái Lan đặt chân tới Việt Nam, họ giờ đây có thể dùng ứng dụng thanh toán quen thuộc để chi trả tại khách sạn, nhà hàng, cửa hàng và các hộ kinh doanh. Tương tự, du khách Việt Nam đến Thái Lan có thể dùng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử trong nước để quét mã tại hệ thống Central Retail, không cần mang nhiều tiền mặt hay lo ngại phí đổi ngoại tệ.
Đây là thay đổi mang tính trải nghiệm, nhưng tác động kinh tế rất rõ: chi tiêu dễ hơn thì du khách chi nhiều hơn, chuỗi bán lẻ thu tiền nhanh hơn, còn ngân hàng thì ghi nhận thêm giao dịch điện tử Đông Nam Á. Theo một phát biểu được trích dẫn tại hội thảo chuyên đề, “thanh toán QR xuyên biên giới đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh, góp phần mở rộng khả năng chi trả của du khách quốc tế tại Việt Nam”. Nói cách khác, câu chuyện không còn là có QR hay không, mà là ai đưa được QR vào đúng điểm chạm của du khách trước.
Hạ tầng khu vực: từ kết nối kỹ thuật đến hội nhập tài chính
Một hệ sinh thái thanh toán QR xuyên biên giới hiệu quả không dừng ở những cổng kết nối kỹ thuật mà phải biến thành dòng giao dịch đều đặn. Việt Nam hiện đã kết nối mạng lưới thanh toán QR xuyên biên giới với 6 thị trường gồm Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc và Singapore. Riêng chiều giao dịch của khách hàng Hàn Quốc tại Việt Nam đã triển khai, trong khi chiều ngược lại đang tiếp tục mở rộng. Điều này cho thấy các bên không chỉ tham vọng “kết nối được” mà đang chuyển trọng tâm sang “sử dụng được và sử dụng hiệu quả”.
Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ tiểu vùng sông Mekong. Với thị trường Trung Quốc, mạng lưới QR được mở rộng qua kết nối với UPI, Alipay và Weixin Pay, giúp số lượng giao dịch của du khách Trung Quốc sử dụng ứng dụng thanh toán để quét VietQRGlobal tại Việt Nam trong tháng 8 tăng gấp 3 lần, giá trị tăng gấp 4 lần so với tháng 4. Nói thẳng, ai nắm được lưu lượng khách Trung Quốc và ASEAN, người đó sẽ dẫn dắt chuẩn thanh toán mới của khu vực. Đây là cuộc đua tiêu chuẩn, không chỉ là cuộc đua tiện ích.
Cơ hội và thách thức: ASEAN có chấp nhận “ngôn ngữ chung” của tiền số?
Thanh toán QR xuyên biên giới đang trở thành “ngôn ngữ chung” mới cho giao dịch điện tử Đông Nam Á, khi du lịch phục hồi và người dùng quen dần với thanh toán số. Mạng lưới điểm chấp nhận tại Việt Nam đã vượt 2,5 triệu, trong đó khoảng 154.000 đơn vị tiếp nhận thanh toán xuyên biên giới. Việc sử dụng một đầu mối kết nối chung giúp ngân hàng và trung gian thanh toán tiếp nhận khách hàng từ nhiều quốc gia, đồng thời chuẩn hóa quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn bảo mật. Nếu tận dụng tốt, đây là bước đệm để ASEAN tiến gần hơn tới hội nhập tài chính sâu hơn, thay vì chỉ dừng ở các khẩu hiệu hợp tác.
Tuy nhiên, biên giới số không đồng nghĩa biên giới pháp lý biến mất. Khi giao dịch đi qua nhiều hệ thống và khuôn khổ pháp lý, yêu cầu về phòng chống gian lận, rửa tiền, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi khách hàng trở nên khắt khe hơn. Phí chấp nhận thanh toán qua VietQRGlobal hiện ở mức thấp hơn thẻ tín dụng quốc tế, tạo lợi thế cho cửa hàng nhỏ và hộ kinh doanh. Nhưng nếu không giữ được chất lượng dịch vụ và an toàn hệ thống, lợi thế chi phí sẽ nhanh chóng bị xóa nhòa. Câu hỏi đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách ASEAN là: chúng ta sẽ biến sự bùng nổ hiện nay thành chuẩn mực lâu dài, hay để nó dừng ở một xu hướng nhất thời?
