Bất thường tuyến vú, tuyến giáp: Vấn đề âm thầm nhưng không thể xem nhẹ
Bất thường tuyến vú và bệnh tuyến giáp ở phụ nữ là nhóm bệnh lý nội tiết – ung thư có thể tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng giai đoạn đầu, khiến nhiều người chủ quan, bỏ qua các thay đổi nhỏ của cơ thể, trong khi phát hiện sớm ung thư lại quyết định rất lớn đến khả năng điều trị thành công và chất lượng sống về lâu dài. Điều này không phải lý thuyết xa vời mà là thực tế đang diễn ra mỗi ngày trong các phòng khám. Tại hội thảo chuyên môn “Chủ động bảo vệ sức khỏe phụ nữ – Cập nhật chẩn đoán và điều trị bệnh lý tuyến vú – tuyến giáp” tổ chức ngày 16/10, BSCKII Trần Thị Hợp – Cố vấn chuyên môn Trung tâm Vú HANO, nguyên giảng viên Trường Đại học Y Hà Nội, nguyên Phó Trưởng khoa Ngoại đầu cổ, Bệnh viện K – đã nhấn mạnh rằng nhiều bệnh lý tuyến vú và tuyến giáp có thể tiến triển âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nếu phụ nữ tiếp tục giữ tâm lý “không sao đâu”, cái giá phải trả thường là phát hiện muộn, điều trị nặng nề hơn và tiên lượng xấu hơn. Vấn đề không nằm ở việc y học thiếu phương tiện, mà ở chỗ người bệnh chưa chủ động nhận biết và đi khám đúng thời điểm.
Bất thường tuyến vú: Không phải cứ đau mới đáng lo, nhưng đã khác lạ thì phải đi khám
Ung thư vú là một trong những ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ, hình thành khi tế bào mô vú phát triển bất thường, tăng sinh mất kiểm soát và có thể xâm lấn, di căn. Điều đáng nói là tiên lượng điều trị phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn phát hiện bệnh: tỷ lệ sống sau 5 năm ở ung thư vú giai đoạn khu trú có thể đạt khoảng 99%, nhưng giảm xuống khoảng 32% khi bệnh đã di căn xa. Đây là con số đủ để buộc chúng ta phải thay đổi cách nhìn về tầm soát định kỳ phụ nữ và phát hiện sớm ung thư. Sai lầm phổ biến là chỉ đi khám khi vú đau nhiều hoặc sờ thấy khối to rõ ràng. Thực tế, không phải cứ đau vú hay xuất hiện khối ở vú là ung thư; phụ nữ có thể gặp nang vú, u xơ tuyến vú hoặc đau vú theo chu kỳ kinh nguyệt. Nang vú thường là túi chứa dịch, gây căng tức quanh kỳ kinh, u xơ tuyến vú thường di động, ít đau. Ngược lại, một số ung thư vú lại biểu hiện bằng sưng đỏ, phù nề, dễ bị nhầm với viêm vú, nhất là ở phụ nữ đang cho con bú. Những dấu hiệu không được phép bỏ qua gồm: khối bất thường ở vú, núm vú tụt vào trong, da vú lõm, nhăn hoặc tiết dịch máu. Nếu xuất hiện bất kỳ thay đổi nào trong số này, việc tự phán đoán ở nhà là thái độ nguy hiểm; cần đến cơ sở chuyên khoa để được kiểm tra bằng siêu âm, chụp nhũ ảnh, xét nghiệm phù hợp. Phụ nữ cũng nên chủ động quan sát, hiểu rõ đặc điểm bình thường của tuyến vú mình; với người còn kinh nguyệt, thời điểm sau kỳ kinh là lúc mô vú ít căng tức, thuận lợi cho tự khám. Từ khoảng 40 tuổi, việc trao đổi với bác sĩ về kế hoạch sàng lọc ung thư vú bằng các phương pháp phù hợp không nên bị trì hoãn thêm.
Bệnh tuyến giáp: Những triệu chứng dễ bị nhầm với mệt mỏi thông thường
Tuyến giáp là tuyến nội tiết nằm phía trước cổ, giữ vai trò điều hòa chuyển hóa, nhịp tim, thân nhiệt và nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể. Khi tuyến giáp có vấn đề, phụ nữ không chỉ đối mặt với bệnh tuyến giáp mà còn với nguy cơ ung thư tuyến giáp, trong đó thể nhú và thể nang thuộc nhóm biệt hóa thường có tiên lượng thuận lợi nếu được chẩn đoán và điều trị đúng. Ngoài ung thư, phụ nữ còn có thể gặp bướu giáp, cường giáp hoặc suy giáp. Mỗi bệnh lý có những biểu hiện khác nhau, đôi khi dễ nhầm với tình trạng mệt mỏi hoặc thay đổi sinh lý thông thường. Chẳng hạn, cường giáp có thể gây hồi hộp, tim đập nhanh, run tay, sụt cân; trong khi suy giáp thường khiến người bệnh mệt mỏi, sợ lạnh, tăng cân hoặc rối loạn kinh nguyệt. Không ít người coi đó là “do công việc căng thẳng”, “do tuổi tác” và bỏ qua, đến khi cổ to lên, xuất hiện nhân tuyến giáp mới đi khám. Quan trọng là phát hiện nhân tuyến giáp không đồng nghĩa với mắc ung thư; nhiều nhân là lành tính, nhưng vẫn cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa để loại trừ tổn thương ác tính và theo dõi hợp lý. Tâm lý sợ ung thư, ngại đi khám khiến phụ nữ trì hoãn, trong khi chính sự trì hoãn đó mới làm tăng nguy cơ phải đối mặt với ung thư ở giai đoạn muộn hơn.
Vì sao phụ nữ hay chủ quan và làm thế nào để tự bảo vệ mình?
Theo BSCKII Trần Thị Hợp, ung thư vú và ung thư tuyến giáp là hai bệnh lý cần được quan tâm, đặc biệt khi không ít phụ nữ vẫn có tâm lý chủ quan trước những thay đổi bất thường của cơ thể. Một phần do bệnh tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng giai đoạn đầu; phần khác do thói quen chịu đựng, ưu tiên gia đình, công việc hơn sức khỏe bản thân. Nhiều người chỉ đi khám khi triệu chứng đã kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt. Đây là cách “tiết kiệm thời gian” rất tệ, bởi càng phát hiện muộn, điều trị càng phức tạp. Việc chủ động nhận biết những thay đổi bất thường của cơ thể và thăm khám kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm, nâng cao hiệu quả điều trị. Hiểu đúng về bệnh, không chủ quan trước những thay đổi bất thường và thăm khám đúng thời điểm chính là những yếu tố quan trọng giúp phát hiện sớm bệnh lý tuyến vú, tuyến giáp, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống. Phụ nữ có kinh nguyệt sớm, mãn kinh muộn, chưa từng mang thai hoặc có người thân mắc ung thư vú cần được đánh giá nguy cơ để xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp. Những trường hợp có nguy cơ cao có thể cần được tầm soát định kỳ phụ nữ sớm hơn, thay vì chờ đến mốc tuổi chung. Thực tế, phát hiện sớm ung thư không phải là may mắn, mà là kết quả của sự chủ động, kiến thức và thái độ nghiêm túc với sức khỏe.
Kết luận: Đừng để sự chủ quan đánh cắp cơ hội sống khỏe
Điểm mấu chốt của mọi khuyến cáo về bất thường tuyến vú và bệnh tuyến giáp là: phụ nữ phải chủ động, không được chờ đến khi cơ thể “kêu gào” mới đi khám. Nhiều bệnh lý tuyến vú và tuyến giáp có thể tiến triển âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, nên nếu chỉ dựa vào cảm giác đau hoặc khó chịu rõ ràng, chúng ta sẽ bỏ lỡ giai đoạn điều trị thuận lợi nhất. Khi ung thư vú được phát hiện ở giai đoạn còn khu trú, tiên lượng điều trị thường thuận lợi hơn rất nhiều so với khi bệnh đã lan đến hạch vùng hoặc di căn xa. Con số 99% so với 32% về tỷ lệ sống sau 5 năm là lời nhắc không thể rõ ràng hơn rằng phát hiện sớm ung thư quyết định cơ hội sống còn. Thay vì sợ hãi, né tránh, phụ nữ nên xem tầm soát định kỳ phụ nữ, tự theo dõi cơ thể và thăm khám chuyên khoa là một phần tất yếu của việc chăm sóc bản thân. Sức khỏe không phải món quà bất ngờ, mà là kết quả của lựa chọn đúng: hiểu bệnh, để ý những bất thường tuyến vú, lắng nghe các dấu hiệu bệnh tuyến giáp và hành động kịp thời.
