Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM: Từ tham vọng quốc gia đến trụ cột đối tác Việt Nam – Anh
Trung tâm tài chính quốc tế là một hệ sinh thái tài chính có khả năng thu hút và phân bổ dòng vốn toàn cầu, gắn với khung pháp lý minh bạch, sản phẩm tài chính đa dạng, cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy và nguồn nhân lực đạt chuẩn quốc tế, nhằm phục vụ cả nhu cầu trong nước lẫn khu vực. Trong bối cảnh đó, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam đặt tại TP.HCM (VIFC) được Thành phố xem là nhiệm vụ chiến lược, nhằm kết nối dòng vốn quốc tế với nhu cầu phát triển của nền kinh tế và đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu.
Hội nghị Cấp cao Việt Nam – Vương quốc Anh về Dịch vụ Tài chính 2026 diễn ra ngày 14/9 tại TP.HCM với khoảng 150 đại biểu hai nước tham dự. Sự kiện này không chỉ là một cuộc đối thoại thường niên, mà là bước “kiểm tra sức khỏe” quan trọng cho tham vọng đưa TP.HCM trở thành TP.HCM quốc tế trong lĩnh vực tài chính. Trọng tâm bàn thảo lần này không dừng ở khẩu hiệu, mà đi vào những câu hỏi thực chất: thị trường vốn sẽ phát triển theo hướng nào, tài chính xanh có trở thành lợi thế cạnh tranh, và khung pháp lý nào đủ ổn định để giữ chân dòng vốn?
Ba mũi hợp tác: thị trường vốn, tài chính xanh, đổi mới sáng tạo và nhân lực
Điểm đáng chú ý nhất của hợp tác Việt Nam – Anh lần này là sự tập trung vào ba trụ cột: phát triển thị trường vốn, tài chính xanh và đổi mới sáng tạo gắn với đào tạo nhân lực chất lượng cao. Về thị trường vốn, TP.HCM muốn VIFC trở thành “cỗ máy” huy động vốn dài hạn thông qua quỹ đầu tư, trái phiếu quốc tế, trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình và các sản phẩm công nghệ tài chính, thậm chí cả sở giao dịch hàng hóa. Đây là lựa chọn hợp lý nếu Thành phố muốn thoát khỏi phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng ngắn hạn, vốn không đủ để nuôi các dự án hạ tầng và chuyển đổi số quy mô lớn.
Ở trụ cột tài chính xanh, phía Anh đang hỗ trợ mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho chuyển đổi xanh và củng cố nền tảng hệ thống tài chính, trong khi TP.HCM chủ động đề nghị hợp tác xây dựng danh mục dự án, tư vấn cấu trúc tài chính, đánh giá độc lập và kết nối nguồn vốn cho giao thông công cộng, hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, sử dụng năng lượng hiệu quả và sản xuất bền vững. Theo Đại sứ Anh tại Việt Nam Iain Frew, hợp tác tài chính là một lĩnh vực quan trọng trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai bên, với ba hướng ưu tiên là mở rộng khả năng tiếp cận tài chính, huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh và củng cố nền tảng hệ thống tài chính.
Niềm tin pháp lý: hạ tầng bắt buộc trước khi nghĩ tới “hạ tầng tiền”
Nếu cơ hội là rõ ràng thì rào cản lớn nhất với trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM chính là niềm tin pháp lý. Các nhà đầu tư quốc tế không chỉ nhìn vào tiềm năng lợi nhuận, mà đặt câu hỏi: quy định có ổn định, ai chịu trách nhiệm cuối cùng khi có tranh chấp, và quyền hợp pháp được thực thi nhanh đến đâu. Một hệ thống thứ bậc pháp lý ổn định, cơ quan quản lý có trách nhiệm giải trình và cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy là ba nền tảng không thể thiếu, trước khi bàn tới các sản phẩm tài chính phức tạp.
Điều tích cực là khung pháp lý đang dần hình thành: Nghị quyết 222/2025/QH15 cho phép TP.HCM có các cơ chế, chính sách đặc thù tiệm cận thông lệ quốc tế, trong khi Luật Phát triển đô thị mới được thông qua bổ sung cơ sở pháp lý để gắn hoạt động của VIFC với các dự án chiến lược và mở thêm công cụ huy động vốn cho hạ tầng. Tuy vậy, pháp luật trên giấy là chưa đủ; trung tâm tài chính quốc tế chỉ có thể kết nối hiệu quả với dòng vốn toàn cầu khi nhà đầu tư cảm nhận rõ ràng rằng quy định ít thay đổi bất ngờ, cơ chế tài phán nhanh gọn, và mọi tranh chấp được xử lý công bằng.
Tác động tới người dân và doanh nghiệp: trung tâm tài chính quốc tế không phải câu chuyện “trên mây”
Tham vọng xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM không phải cuộc chơi xa xỉ dành riêng cho các tập đoàn tài chính, mà gắn trực tiếp với đời sống người dân và doanh nghiệp. Thành phố đang đối mặt yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, đổi mới mô hình huy động và phân bổ nguồn lực, trong khi nhu cầu đầu tư cho hạ tầng giao thông, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đòi hỏi nguồn vốn dài hạn, đa dạng, chi phí hợp lý. Khi VIFC vận hành thực chất, các sản phẩm như trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình và quỹ đầu tư hạ tầng sẽ khơi thông dòng vốn cho metro, cảng biển, logistics, qua đó tạo công ăn việc làm và giảm chi phí logistics cho cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Về phía doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, một thị trường vốn phát triển giúp họ có thêm kênh gọi vốn thay vì phụ thuộc vào ngân hàng, đồng thời tiếp cận dịch vụ tài chính chuyên ngành như tài chính hàng không, hàng hải hay công nghệ tài chính. Thành phố đặt thước đo thành công của VIFC bằng những kết quả cụ thể: vốn được huy động và giải ngân vào dự án khả thi, doanh nghiệp tiếp cận được sản phẩm phù hợp, giao dịch an toàn và tuân thủ chuẩn mực quốc tế. Nếu ba mục tiêu này đạt được, trung tâm tài chính quốc tế sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành hạ tầng “vô hình” giúp người dân di chuyển thuận tiện hơn, doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn và ngân sách có thêm nguồn lực cho phúc lợi xã hội.
Từ hội nghị tới hành động: cơ hội “cất cánh” hay nguy cơ lỡ chuyến cho TP.HCM quốc tế?
Hội nghị Cấp cao Việt Nam – Vương quốc Anh về Dịch vụ Tài chính 2026 cho thấy một TP.HCM chủ động hơn hẳn so với giai đoạn khởi động: Thành phố không chỉ nói chung chung về hợp tác Việt Nam Anh, mà đưa ra “danh mục đặt hàng” rất cụ thể, từ phát hành trái phiếu quốc tế, trái phiếu công trình, quỹ đầu tư hạ tầng, fintech gắn sandbox tới bảo hiểm – quản trị rủi ro cho siêu dự án hạ tầng và đào tạo nhân lực tài chính, trong đó nhấn mạnh vai trò nữ lãnh đạo trẻ. Đáp lại, phía Anh nhấn mạnh sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm của trung tâm tài chính London trong xây dựng khuôn khổ pháp lý, cơ chế quản lý và các thiết chế cần thiết cho một trung tâm tài chính quốc tế dựa trên niềm tin và pháp luật minh bạch.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa hội nghị và hành động luôn là phép thử khắt khe. VIFC đang chuyển từ giai đoạn xây dựng thể chế sang vận hành thực chất, hướng tới ra mắt các sản phẩm nền tảng ngay trong năm nay, trong đó có trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình. Để kịp “chuyến tàu” trung tâm tài chính khu vực, TP.HCM và các đối tác Anh cần nhanh chóng cụ thể hóa bằng các thỏa thuận hợp tác chính thức, vừa đủ linh hoạt để thử nghiệm đổi mới, vừa đủ kỷ luật để bảo vệ niềm tin nhà đầu tư. Nếu làm được, Trung tâm Tài chính Quốc tế TP.HCM không chỉ là trụ cột trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Anh, mà còn là bài kiểm tra năng lực cải cách thể chế của Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập tài chính sâu rộng.
