Cơ hội chỉ thành lợi thế khi cả vùng cùng kết nối
Sân bay Long Thành logistics là mạng lưới kho bãi, vận tải và dịch vụ phụ trợ kết nối sân bay với cảng biển, đường bộ và các vùng sản xuất để đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế. Đây không thể là dự án riêng của Đồng Nai: giá trị của sân bay phụ thuộc vào khả năng gom hàng từ toàn miền Nam và chuyển hàng nhanh, ít khâu trung gian. Tại hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phía Nam sáng 22/10, Giám đốc Sở Công Thương Đồng Nai Vũ Ngọc Long đề xuất phát triển hệ sinh thái logistics quanh sân bay, khuyến khích các địa phương đưa mặt hàng thế mạnh về đây xuất khẩu. Sân bay giai đoạn 1 dự kiến vận hành thương mại trong năm 2026, tạo thời điểm thuận lợi để hình thành trung tâm kho vận hàng không đa phương thức. Thách thức là biến cơ hội đó thành một mạng lưới dùng chung, thay vì chỉ xây thêm kho.
Hạ tầng phải vận hành như một mạng lưới thống nhất
Đề xuất của Đồng Nai có hướng đi đáng chú ý: quy hoạch các trung tâm logistics trên 100 ha quanh sân bay, phục vụ hàng hàng không tốc độ cao, công nghệ cao, linh kiện điện tử, dược phẩm, vaccine và thương mại điện tử xuyên biên giới. Song quy mô kho bãi sẽ không tạo lợi thế nếu xe hàng vẫn mắc kẹt giữa sân bay, cảng biển và vùng sản xuất. Các khu cảng cạn, kho bãi và hậu cần vệ tinh tại cảng Phước An, Trảng Bom - Bàu Cạn được tính làm điểm trung chuyển cho Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Đồng Nai cũng kiến nghị đẩy nhanh cao tốc Bến Lức - Long Thành, Vành đai 3 và Vành đai 4 TP.HCM, đồng thời sớm triển khai đường sắt chuyên dụng Trảng Bom - Long Thành - Cái Mép. Đây là những mắt xích thiết yếu để kết nối vận tải khu vực, không phải hạng mục có thể để sau khi sân bay hoạt động.
Gom đúng hàng, giảm thời gian và chi phí logistics
Muốn tối ưu công suất sân bay, các địa phương cần đưa hàng phù hợp vào đúng chuỗi vận chuyển, thay vì chuyển mọi loại hàng qua một đầu mối. Đồng Nai hướng tới kết nối sản phẩm thế mạnh từ Đồng bằng sông Cửu Long và các tỉnh lân cận với hệ thống logistics tại địa phương để xuất khẩu ra thị trường toàn cầu. Hàng cần tốc độ cao có thể sử dụng trung tâm chuyên dụng; nông sản cần kho lạnh và các phương án trung chuyển phù hợp. Đề xuất nạo vét sông Đồng Nai, sông Nhà Bè và sông Thị Vải để tàu 2.000–3.000 tấn vận chuyển nông sản về kho lạnh là một phần của bài toán đa phương thức. Cùng với hạ tầng, nền tảng chia sẻ dữ liệu logistics liên vùng kết nối hải quan, sân bay, cảng và doanh nghiệp có thể giúp rút ngắn thông quan, hạn chế lưu kho. Nếu thiếu phối hợp dữ liệu, hàng vẫn có thể chờ dù đường sá đã thông.
Trung tâm phân phối cần phục vụ cả vùng
Long Thành có thể trở thành trung tâm phân phối logistics cho phía Nam nếu kết nối được sân bay với cảng Phước An, Cái Mép - Thị Vải và các hành lang đường bộ, đường sắt. Đồng Nai cho biết lợi thế nằm ở vị trí kết nối không gian kinh tế phía Đông và TP.HCM bằng nhiều loại hình giao thông. Địa phương cũng đề cập liên kết trường đại học, cao đẳng với tổ chức logistics quốc tế để đào tạo nhân lực chuyên sâu; nhu cầu có thể vượt 20.000 lao động chất lượng cao khi sân bay đạt công suất tối đa. Đây là lời nhắc rằng năng lực vận hành quan trọng không kém nhà ga hay kho hàng. Kết luận cần rõ: Long Thành chỉ củng cố năng lực xuất khẩu hàng hóa phía Nam khi các tỉnh cùng chia sẻ hạ tầng, dữ liệu và nguồn hàng. Nếu mỗi địa phương phát triển riêng lẻ, trung tâm mới khó cạnh tranh với các đầu mối logistics trong khu vực.
