Làn sóng mới của phim gia đình Hàn Quốc: xung đột đa thế hệ không còn màu hồng
Phim gia đình Hàn Quốc về xung đột đa thế hệ là dòng phim khai thác những va chạm giá trị giữa cha mẹ – con cái, ông bà – cháu, thông qua những câu chuyện rất đời thường nhưng được đẩy đến giới hạn cảm xúc, nơi bữa cơm nhà, chuyện nuôi dạy con hay hôn nhân đổ vỡ đều trở thành chiến trường cho mỗi nhân vật tự chất vấn lại cách họ yêu và làm tổn thương người thân. Trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh, thế hệ trung niên và trẻ phải mặc cả giữa hy sinh và bản ngã, khiến đề tài gia đình không còn là chuyện đạo đức một chiều mà thành cuộc thương lượng đầy mâu thuẫn. Xu hướng này đang trở lại mạnh mẽ trên màn ảnh nhỏ lẫn rạp chiếu Hàn, và điều đáng nói là nó không né những vùng xám khó chịu nhất.
Không phải ngẫu nhiên mà một loạt tác phẩm mới cùng lúc được công bố, từ mẹ điên drama trên sóng phim truyền hình KBS1 cho tới Bữa cơm nhà của cha và Portrait of a Family. KBS1 đã xác nhận sẽ phát sóng bộ phim Mom's Crazy (tên tạm) vào tháng 9, nối tiếp Our Happy Days. Bên cạnh đó, Bữa cơm nhà của cha được ấn định là “câu chuyện giống như bữa cơm nhà khiến người ta nhớ đến nhất hôm nay” và độc quyền khởi chiếu tại các cụm rạp vào thứ tư, ngày 9-9, với bản chiếu dài 146 phút ngoài rạp và phiên bản phim ngắn trên nền tảng trực tuyến. Chung không khí ấy, Portrait of a Family cũng đã thông báo ngày khởi chiếu 2-9, tiếp tục đẩy gia đình lên hàng tuyến đầu của điện ảnh đại chúng.
‘Mẹ Điên’ trên KBS1: khi hai kiểu làm mẹ va nhau và con cái thành chiến trường
Mũi nhọn của làn sóng mới này nằm ở mẹ điên drama – Mom's Crazy – bộ phim truyền hình KBS1 được giới thiệu như một hành trình trưởng thành đầy biến động của một gia đình, nơi những người mẹ dành cả đời vì con cái đối đầu với những người mẹ luôn ưu tiên đời sống cá nhân. Về bản chất, đây là cú lật với mô-típ “mẹ hiền như thánh”, khi kịch bản buộc khán giả phải đặt câu hỏi: liệu hy sinh toàn bộ bản thân cho gia đình có luôn là đúng, và ngược lại, sống vì mình có phải lúc nào cũng là tội lỗi?
Phim do Jeong Min-a và Dong-ha đóng chính, xoay quanh hai bà mẹ với quỹ đạo trái ngược cùng những đứa con trở thành “kẻ thù” trong cuộc chiến giá trị ấy. Hệ thống nhân vật phụ lại toàn những gương mặt trải đời như Kim Young-ok, Yang Hee-kyung, Lee Han-wi… tạo nên cấu trúc xung đột đa thế hệ: bà nội – cha mẹ – con cháu đan cài chặt chẽ. Một bên là Hwang Geum-sun, người phụ nữ gầy dựng Hwang Gold Capital, đánh đổi cả đời và chấp nhận “trở thành người ngốc nghếch” để bảo vệ cháu nội; bên kia là Choi Soon-deok – bà chủ quán gà tần, sẵn sàng đuổi con trai ngoại tình ra khỏi nhà rồi trao hết nhà cửa, cửa hàng cho con dâu. Cả hai đều mạnh mẽ, nhưng cách họ vẽ ranh giới giữa huyết thống, đạo đức và tha thứ hoàn toàn khác nhau – và đó là nơi bộ phim hứa hẹn sẽ gây tranh cãi nhiều nhất.
‘Bữa cơm nhà của cha’: mâm cơm ba thế hệ và cuộc đảo chiều quyền lực
Nếu Mom's Crazy chọn lăng kính mẹ – con, Bữa cơm nhà của cha lại đặt trọng tâm vào người cha gia trưởng lẫn ký ức bữa cơm gia đình. Tác phẩm xem mâm cơm như một bản hợp đồng vô hình: ai nấu, ai ăn, ai phán xét, ai im lặng. Ha-eung, người cha từng sống 40 năm như “bạo chúa trên mâm cơm”, bất mãn kể cả với một món ăn kèm không hợp khẩu vị, bỗng phải lần đầu tự tay cầm dao bếp và tự lo bữa ăn gia đình. Cảnh ông ngồi khoanh tay khó chịu trước mâm cơm mình nấu, đối diện vợ con, chính là khoảnh khắc quyền lực gia trưởng bắt đầu nứt vỡ.
Sun-ae, người vợ cả đời ở trong bếp, giờ trở thành “giám khảo lạnh lùng” trước những món ăn do chồng nấu, lần đầu được ngồi yên cầm thìa, hưởng sự thong thả mà mình chưa từng có. Con trai cả Myung-bok – người giữ ký ức ấm áp về bữa cơm mẹ nấu – vừa là nhân chứng, vừa là chất xúc tác cho biến chuyển mới của cha mẹ, lúc làm người quan sát giữa hai người luôn đấu khẩu, lúc hòa vào dòng chảy thay đổi ấy. Đáng nói hơn, phim không chỉ dừng ở một gia đình hạt nhân; ba gương mặt với những biểu cảm khác nhau cùng quây quần bên mâm cơm được dùng như hình ảnh đại diện cho ba thế hệ đang học cách thương nhau lại từ đầu. Và để phù hợp nhịp sống hiện đại, khán giả có thể xem bản chiếu 146 phút ngoài rạp hoặc theo từng tập phim ngắn trên nền tảng trực tuyến – một lựa chọn hình thức nói lên tham vọng chạm tới nhiều độ tuổi khán giả khác nhau.
‘Portrait of a Family’: gia đình tan vỡ không đồng nghĩa với kết thúc cảm xúc
Trong khi hai tác phẩm kia xoay quanh mái nhà còn nguyên vỏ, Portrait of a Family bắt đầu từ một gia đình đã nổ tung. Jung-gu và Nam-mi, từng là cặp đôi ngôi sao nổi tiếng, đã ly hôn vì sự xuất hiện đột ngột của cô con gái Dong-ju trong cuộc đời Jung-gu. Tám năm sau, họ buộc phải gặp lại và hợp tác để cứu chính cô con gái ấy khỏi một sự cố chấn động, từ đó kéo cả gia đình – vốn đã rã đám – vào hành trình truy tìm sự thật và khả năng hàn gắn. Việc phim ấn định khởi chiếu ngày 2-9 cho thấy nhà sản xuất xem đây là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh gia đình đang được thị trường ưu ái.
Ở đây, xung đột đa thế hệ không chỉ là mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái, mà còn là đối đầu giữa những “phiên bản” khác nhau của chính hai người lớn: Jung-gu – Nam-mi của thời yêu nhau say đắm, của khoảnh khắc chia tay cay đắng, và của hiện tại – khi họ phải đặt lợi ích của con lên trên lòng tự ái. Theo phần giới thiệu chính thức, bộ phim khắc họa quá trình một gia đình đã tan vỡ tụ họp lại vì một sự cố xoay quanh Dong-ju, làm nổi bật “những dấu vết của mối quan hệ không dễ dàng đứt đoạn ngay cả khi cộng đồng gia đình đã tan rã, cùng với những lựa chọn của các nhân vật nhằm khôi phục lại mối quan hệ đó”. Điều này khiến Portrait of a Family khác hẳn các câu chuyện lãng mạn hay mô-típ “vợ chồng cũ tái hợp” quen thuộc: nó xem gia đình như mạng lưới ràng buộc lâu dài, nơi ly hôn chỉ là một dấu phẩy khó đọc.
Vì sao khán giả vẫn bị ám ảnh bởi phim gia đình Hàn Quốc?
Nhìn từ ba tác phẩm, có thể thấy phim gia đình Hàn Quốc đang bỏ dần lối kể chuyện nặng giáo điều để tập trung vào nhân vật với đầy đủ mâu thuẫn, dục vọng, sai lầm. Mom's Crazy công khai muốn “giải mã hiện đại” các quy luật truyền thống của phim gia đình như huyết thống, dục vọng, sự tha thứ, trưởng thành. Bữa cơm nhà của cha khởi đi từ chất liệu đời thường là bữa cơm nhà, nhưng được hứa hẹn sẽ kể một cách hài hước và chân thực về những mối quan hệ “quá quen thuộc đến mức chưa từng được nhìn kỹ”, để khán giả mọi lứa tuổi đều có thể đồng cảm. Portrait of a Family thì khẳng định gia đình không tan đi hết sau một tờ giấy ly hôn, mà tiếp tục tồn tại như những vết sẹo vừa đau vừa cần được chạm tới.
Điểm chung đáng giá nhất nằm ở cách các tác phẩm dùng xung đột đa thế hệ như chiếc gương soi xã hội. Khi bà nội, bố mẹ, con cháu tranh luận về hy sinh, về trách nhiệm, về quyền được sống cho bản thân, khán giả Hàn – và cả người xem ở nơi khác – thấy chính mình trong từng cuộc cãi vã, từng cái im lặng trên mâm cơm. Việc Mom's Crazy quy tụ dàn diễn viên kỳ cựu quanh Kim Young-ok và Yang Hee-kyung cho thấy nhà sản xuất hiểu rằng “khi các nhân vật mang đậm dấu ấn cuộc đời xuất hiện, xung đột trong phim không chỉ dừng ở cảm xúc cá nhân mà còn mở rộng thành sự va chạm giữa các giá trị giữa các thế hệ”. Từ phòng khách đến rạp chiếu, những câu chuyện gia đình được kể lại đang buộc chúng ta trả lời một câu hỏi khó tránh: ta muốn tiếp tục lặp lại kiểu gia đình mình đã lớn lên trong, hay dám viết lại nó theo cách khác – dù có đau đớn hơn?
