Từ công nghệ bay đến công cụ cứu hộ khẩn cấp
Drone tìm kiếm cứu nạn là loại thiết bị bay không người lái trang bị camera và cảm biến, được lực lượng chức năng dùng để quét nhanh diện tích rộng, ghi hình từ trên cao và truyền dữ liệu theo thời gian thực, nhằm xác định vị trí nạn nhân, vùng nguy hiểm và lộ trình tiếp cận an toàn cho đội cứu hộ trong các sự cố thiên tai, tai nạn và mất tích. Chính sự kết hợp giữa tầm nhìn bao quát, khả năng cơ động và thông tin tức thời khiến flycam ứng cứu sự cố đang âm thầm thay đổi tư duy chỉ huy cứu nạn ở Việt Nam. Thay vì đưa người xuống ngay hiện trường đầy rủi ro, lực lượng công an và cứu hộ ngày càng ưu tiên để công nghệ đi trước, con người đi sau.
Quảng Ngãi: diễn tập sạt lở và bước nhảy về chiến thuật
Tại Minh Long (Quảng Ngãi), một vụ sạt trượt giả định khoảng 150 m3 đất đá xuống tuyến đường Long Môn, nơi một bên là vách núi, một bên là vực sâu khoảng 30 mét, đã được dùng làm kịch bản diễn tập cứu nạn phá thế cô lập. Điểm khác biệt của cuộc diễn tập này không nằm ở số lượng lực lượng hay dây ròng rọc, mà ở việc lần đầu tiên drone tìm kiếm cứu nạn được đưa vào quy trình chuẩn. Flycam quét toàn bộ sườn vực, khoanh vùng vị trí nghi có nạn nhân, rút ngắn đáng kể thời gian tìm kiếm và hạn chế việc cán bộ phải xuống trực tiếp khu vực sâu, cây cối rậm rạp. Đây không chỉ là thử nghiệm kỹ thuật, mà là bước nhảy về tư duy: trinh sát từ trên cao, thiết kế phương án rồi mới cho người tiếp cận, thay vì “lao xuống vực rồi mới tính”.
Đồng Nai: tìm ôtô bị nước cuốn, khi bầu trời hỗ trợ mặt nước
Ở hồ Xa Cát (Đồng Nai), kịch bản không phải đất đá mà là nước lũ. Sau cơn mưa lớn khiến đường phố ngập sâu, người dân báo một ôtô màu trắng bị dòng nước cuốn trôi trên đường Sư Vạn Hạnh. Lực lượng chức năng lập tức triển khai công nghệ cứu hộ khẩn cấp kết hợp truyền thống: người nhái lặn dưới lòng hồ, thuyền quần thảo trên mặt nước, và tìm người mất tích drone trên không trung. Flycam rà soát toàn bộ khu vực hồ, mở rộng phạm vi tìm kiếm và hỗ trợ thu thập thông tin từ người dân địa phương. Trong điều kiện mưa lớn, nước chảy xiết, tầm nhìn hạn chế và địa hình phức tạp, nếu chỉ phụ thuộc vào mắt người, việc cứu nạn sẽ chậm và nguy hiểm hơn nhiều. Ở đây, drone không thay thế người nhái, nhưng giúp họ biết nên lặn ở đâu, tránh biến người cứu hộ thành nạn nhân thứ hai.
Lạng Sơn: tìm người đi lạc, khi flycam trở thành "mắt thần" của công an xã
Tại một xã vùng núi ở Lạng Sơn, câu chuyện tìm người đi lạc trong rừng cho thấy công nghệ không chỉ dành cho lực lượng chuyên nghiệp cấp tỉnh mà đã xuống tận cấp xã. Khi anh Hoàng Văn Quân báo mất liên lạc với bố là ông Hoàng Văn Dùng sau khi ông vào rừng, Công an xã Tân Đoàn lập tức huy động lực lượng, tìm kiếm xuyên đêm và dùng flycam rà soát các khu vực rừng sâu, địa hình hiểm trở. Việc cho drone bay trước nghĩa là đội tìm kiếm không phải mò mẫm trong rừng như trước, giảm nguy cơ lạc đường, kiệt sức, hoặc đối mặt với tai nạn mới. Kết quả, chỉ sau một thời gian bám sát địa bàn, lực lượng chức năng và người dân đã tìm thấy ông Dùng bị mắc kẹt trong rừng, đưa đến trạm y tế để kiểm tra và theo dõi sức khỏe. Hành động kịp thời này củng cố niềm tin người dân vào công an cơ sở và cho thấy công nghệ cứu hộ khẩn cấp hoàn toàn có chỗ đứng ở tuyến đầu gần dân nhất.
Drones đang dần trở thành tiêu chuẩn mới trong cứu nạn
Điểm chung của ba câu chuyện là sự thay đổi âm thầm nhưng rõ rệt trong chiến lược cứu nạn: từ xử lý “bằng cảm tính” trên mặt đất sang ra quyết định dựa trên dữ liệu từ trên cao. Khi lực lượng phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ diễn tập với flycam để tăng sự thuần thục về chiến thuật, kỹ thuật trong tình huống sạt lở đất đá, khi công an phường, quân sự, dân phòng ở Đồng Nai cùng phối hợp dùng drone trong phương án tìm kiếm người nghi mất tích do nước cuốn, và khi công an xã Tân Đoàn dùng thiết bị bay để xuyên rừng tìm công dân đi lạc, rõ ràng drone tìm kiếm cứu nạn không còn là “đồ chơi công nghệ”. Nó đang trở thành thành phần mặc định trong quy trình chuẩn, giúp lực lượng chức năng giảm rủi ro, rút ngắn thời gian và nâng cao khả năng bảo vệ dân trong bối cảnh mưa bão, sạt lở, ngập lụt ngày càng phức tạp. Câu hỏi không còn là “có nên dùng flycam ứng cứu sự cố hay không”, mà là “làm sao đào tạo, tổ chức và đầu tư để mỗi địa phương đều có đội bay chuyên nghiệp, sẵn sàng cất cánh khi cần”.
