Drone tìm kiếm cứu nạn: Từ thiết bị bay đến nền tảng ứng phó thảm họa
Drone tìm kiếm cứu nạn là các thiết bị bay không người lái được trang bị cảm biến, camera nhiệt drone, hệ thống định vị và phần mềm phân tích dữ liệu, cho phép lực lượng cứu hộ trinh sát từ trên không, phát hiện người gặp nạn, đánh giá mức độ thiệt hại và hỗ trợ ra quyết định trong thời gian thực trong các tình huống ứng phó thảm họa phức tạp. Điều khiến drone trở thành công nghệ cứu hộ đáng chú ý tại Việt Nam là khả năng kết nối dữ liệu không – đất và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), giúp rút ngắn thời gian phản ứng và giảm rủi ro cho lực lượng tại hiện trường. Thay vì chỉ là “flycam” ghi hình, drone đang dần trở thành một nền tảng thông tin chiến thuật, buộc các địa phương phải nghĩ lại cách tổ chức tìm kiếm cứu nạn.
Từ lũ lụt Huế đến diễn tập phối hợp: Drone bước vào kịch bản thảm họa
Điểm chuyển mình rõ nhất của drone tìm kiếm cứu nạn tại Việt Nam đến từ các kịch bản lũ lụt ở Huế, nơi lực lượng cứu hộ không còn chỉ dựa vào xuồng và ca nô. Trong một cuộc diễn tập tại xã Lộc An, các cơ quan địa phương đã mô phỏng tình huống bão kết hợp không khí lạnh gây mưa lớn, gió mạnh, lốc xoáy, làm ngập diện rộng và cô lập khu dân cư. Drone được triển khai để trinh sát, tiếp cận khu vực cô lập mà phương tiện cứu hộ truyền thống khó vào, thả thiết bị nổi cho người gặp nạn và hỗ trợ cứu những người mắc kẹt giữa dòng nước lũ. Theo lãnh đạo thành phố, mục tiêu là đánh giá thực tế khả năng chỉ huy phòng thủ dân sự, từ khâu tiếp nhận thông tin đến quyết định huy động lực lượng ứng phó thảm họa, qua đó tránh việc bị động khi lũ lụt xảy ra.
20 người được sơ tán trong diễn tập: Ý nghĩa vượt xa con số
Trong cùng chuỗi diễn tập tại Huế, lực lượng cứu hộ đã sử dụng máy móc và thiết bị cơ giới để sơ tán 20 người bị mắc kẹt, trong đó có 6 người bị thương nhẹ và 2 người bị thương nặng. Con số này có thể nhỏ, nhưng nó nói lên điều quan trọng: hệ thống chỉ huy và phối hợp lực lượng – gồm công an, quân đội, dân quân, y tế và lực lượng địa phương – đã được luyện tập đồng bộ với sự hỗ trợ của drone. Khi nước sông Truồi dâng, gây ngập và cô lập thôn 2 của một xã, chính quyền phải đồng thời triển khai ca nô, xuồng và drone để khảo sát, tìm kiếm, cứu người và di chuyển tài sản. Diễn tập không chỉ giúp thử nghiệm công nghệ cứu hộ mới mà còn buộc địa phương rà soát và điều chỉnh kế hoạch phòng chống, ứng phó thảm họa để phản ứng nhanh và hiệu quả hơn, thay vì chờ đến khi bị bất ngờ bởi tình huống thật.
Tìm kiếm hài cốt liệt sĩ: Drone và AI mở rộng khái niệm cứu nạn
Câu chuyện drone tìm kiếm cứu nạn không chỉ gói trong lũ lụt hay bão. Tại khu vực đồi Xuân Sơn, lực lượng quân sự tỉnh đang dùng flycam để khảo sát những vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ. Hoạt động này cụ thể hóa chỉ đạo của lãnh đạo tỉnh, yêu cầu việc tìm kiếm, quy tập phải thận trọng, khoa học, chặt chẽ và không bỏ sót bất kỳ dấu tích nào. Điều đáng chú ý là địa phương không dừng ở việc dùng hình ảnh từ trên không, mà còn đặt yêu cầu tiếp tục thu thập lời kể nhân chứng, hồ sơ, tài liệu lịch sử và kết quả khảo sát thực địa, sau đó tổng hợp, phân tích để xác định khu vực cần tập trung tìm kiếm. Quan trọng hơn, lãnh đạo tỉnh yêu cầu nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ định vị, phân tích và đối chiếu các nguồn dữ liệu, nâng cao hiệu quả và độ chính xác của công tác khảo sát và tìm kiếm hài cốt.
AI, drone và bài toán chuẩn bị cho tương lai thảm họa
Điểm chung giữa diễn tập lũ lụt ở Huế và nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở đồi Xuân Sơn là một cách nghĩ mới về công nghệ cứu hộ: drone không đứng riêng, mà phải đi cùng dữ liệu và AI. Khu vực Huế thường xuyên hứng chịu bão, lũ, mưa lớn và ngập lụt, vì vậy địa phương buộc phải xây dựng quy trình từ tiếp nhận thông tin, đánh giá tình huống đến ra quyết định và huy động lực lượng ứng phó thảm họa một cách tổng thể. Trong khi đó, với nhiệm vụ nhân văn ở Xuân Sơn, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là AI, để không bỏ sót bất kỳ thông tin hay dấu tích nào. Hai bối cảnh khác nhau nhưng cùng đặt ra thông điệp rõ ràng: Việt Nam không thể tiếp tục ứng phó thảm họa và tìm kiếm cứu nạn chỉ bằng kinh nghiệm; drone và AI phải được xem là thành phần bắt buộc trong kế hoạch chuẩn bị cho tương lai.
