Khám sức khỏe miễn phí: Sàng lọc bệnh sớm ngay tại thôn xóm
Khám sức khỏe miễn phí trong cộng đồng là các chương trình y tế cộng đồng định kỳ, đưa bác sĩ, xét nghiệm và siêu âm về tận phường, xã để người dân được kiểm tra toàn diện, sàng lọc bệnh sớm, cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử và được tư vấn điều trị mà không phải trả chi phí dịch vụ, đặc biệt ưu tiên người già, người nghèo, người khuyết tật và vùng khó khăn. Những gì đang diễn ra ở Bắc Cam Ranh, Ia Dom, Cư Pơng hay Vũ Quy cho thấy đây không phải hoạt động mang tính phong trào, mà là một bước chuyển quan trọng trong cách hệ thống y tế tiếp cận người dân. Khi bệnh viện còn là nỗi e ngại và chi phí là rào cản, thì việc đưa sàng lọc bệnh sớm về tổ dân phố chính là “cánh cửa” thực tế nhất để bảo vệ sức khỏe cho nhóm yếu thế.
Con số biết nói: Hàng chục nghìn người được khám, ưu tiên nhóm yếu thế
Điểm đáng chú ý nhất của các chương trình y tế cộng đồng này là quy mô và cách lựa chọn đúng đối tượng. Tại phường Bắc Cam Ranh, toàn phường dự kiến có 7.855 người là người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công và người mắc bệnh mạn tính được khám sức khỏe. Ở xã biên giới Ia Dom, hơn 5.700 người dân sẽ được khám sức khỏe miễn phí trong đợt này. Xã Cư Pơng lên kế hoạch khám cho 9.481 người, trong đó có 4.825 người đang sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Còn tại xã Vũ Quy, chỉ riêng thôn 2 đã có hơn 1.000 người dự kiến được khám trong đợt triển khai và chương trình sẽ kéo dài đến hết tháng 11 trên toàn xã. Những con số này cho thấy sàng lọc bệnh sớm không còn là đặc quyền của người sống gần bệnh viện, mà đang lan đến cả biên giới và miền núi.
Khám tại chỗ, xét nghiệm đầy đủ: Lợi ích thực tế cho người dân
Điểm khác biệt của các chương trình khám sức khỏe miễn phí lần này là nội dung khám không hề sơ sài. Ở Bắc Cam Ranh, người dân được khám lâm sàng tổng quát các chuyên khoa nội, tâm thần – thần kinh, ngoại, da liễu, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, đồng thời được chỉ định xét nghiệm máu, đường huyết, men gan…. Tại Ia Dom, người từ 18 tuổi trở lên nếu thuộc diện chỉ định hoặc nghi ngờ bệnh được hỗ trợ xét nghiệm công thức máu, đường huyết, chức năng thận, men gan và xét nghiệm nước tiểu để sàng lọc bệnh không lây nhiễm và các nguy cơ tiềm ẩn. Ở Cư Pơng, người dân còn được siêu âm tổng quát, chụp X-quang tim phổi bên cạnh các xét nghiệm cơ bản. Xã Vũ Quy tổ chức đo huyết áp, đường máu, siêu âm, nội soi tai mũi họng, khám mắt và tư vấn chăm sóc sức khỏe dựa trên kết quả. Những hoạt động này cho thấy đây không phải khám “cho có”, mà là sàng lọc bệnh sớm với mức độ tương đối toàn diện.
Hồ sơ sức khỏe điện tử: Sợi dây nối khám sàng lọc với điều trị lâu dài
Điều đáng nói là mỗi lần khám không dừng lại ở việc phát hiện bệnh rồi… để đó. Kết quả khám tại Bắc Cam Ranh được cập nhật ngay trên ứng dụng định danh điện tử VNeID trong mục hồ sơ sức khỏe điện tử. Ở Ia Dom, toàn bộ kết quả khám và xét nghiệm được tích hợp vào sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Cư Pơng cũng làm tương tự, dữ liệu được cập nhật, liên thông và tích hợp vào sổ sức khỏe điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý sức khỏe người dân và thúc đẩy chuyển đổi số trong y tế. Xã Vũ Quy cập nhật kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử của người dân. Khi mọi lần đo huyết áp, đường huyết, siêu âm hay xét nghiệm đều được lưu trữ, bác sĩ tuyến trên có thể nhìn lại cả một “dòng thời gian” sức khỏe, từ đó theo dõi, điều chỉnh điều trị sát hơn, nhất là với người già và bệnh mạn tính.
Vì sao phải tiếp tục và mở rộng các chương trình này?
Các chương trình khám sức khỏe miễn phí này không chỉ là hoạt động “cho vui” trong một vài đợt cao điểm, mà nên được xem là chiến lược dài hạn để giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị. Hoạt động ở Bắc Cam Ranh được tổ chức theo lịch từ ngày 3 đến 11-9 tại các tổ dân phố; Cư Pơng triển khai liên tục từ 3/9 đến 15/12 với lịch cuốn chiếu theo từng thôn, buôn để tránh quá tải; Vũ Quy kéo dài chương trình đến hết tháng 11 trên toàn xã. Sau mỗi đợt khám, người dân không chỉ được phân loại sức khỏe, kê đơn, tư vấn dinh dưỡng, mà còn được hướng dẫn chuyển tuyến nếu phát hiện bệnh cần can thiệp chuyên sâu. Nói cách khác, sàng lọc bệnh sớm đang được gắn với một lộ trình chăm sóc rõ ràng. Nếu địa phương coi đây là trách nhiệm thường xuyên, chứ không phải phong trào ngắn hạn, thì mỗi năm chúng ta có thể phát hiện sớm hàng nghìn ca tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mắt hoặc bệnh mạn tính khác ngay trong cộng đồng.
