Khám sức khỏe miễn phí tại cộng đồng: không chỉ là một chiến dịch
Chương trình khám sức khỏe miễn phí tại cộng đồng là các đợt khám định kỳ và sàng lọc bệnh cho toàn dân, được tổ chức ngay tại trạm y tế hoặc nhà văn hóa thôn, kết hợp lập hồ sơ sức khỏe điện tử, nhằm phát hiện sớm bệnh tật, phòng ngừa bệnh mạn tính và bảo đảm chăm sóc sức khỏe toàn dân một cách liên tục, có hệ thống. Ở Ngọc Lâm, kế hoạch số 106/KH-UBND ra ngày 06/07/2026 đã mở ra giai đoạn khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc đến năm 2030, với ngày đầu tiên tổ chức khám và lập hồ sơ điện tử cho người dân thôn Quỳnh Hà, Quỳnh Ngọc. Con số hơn 479 người được khám trong một đợt đầu tiên cho thấy sức hút của hoạt động nếu chính quyền xã và trạm y tế vào cuộc quyết liệt. Vấn đề không còn là “có chương trình hay không”, mà là: người dân sẽ tham gia và tận dụng nó đến mức nào.
Hồ sơ sức khỏe điện tử: trái tim của chăm sóc sức khỏe toàn dân
Điểm khác biệt quan trọng của các chương trình sàng lọc bệnh cộng đồng hiện nay là việc lập và cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng người dân. Tại Ngọc Lâm, dữ liệu được nhập và đồng bộ trên ứng dụng Vneid, với mục tiêu hoàn thành theo dõi và quản lý trước ngày 30/11/2026. Đó không phải là thủ tục hành chính, mà là nền tảng để bác sĩ nhìn thấy bức tranh sức khỏe của bạn theo thời gian: huyết áp, đường huyết, bệnh phổi mạn tính, hen phế quản… được ghi nhận có hệ thống. Khi có dấu hiệu bất thường, việc chuyển tuyến, theo dõi sau khám và tư vấn phòng ngừa bệnh mạn tính trở nên nhanh, rõ và ít bỏ sót. Nếu coi hồ sơ sức khỏe điện tử là “nhật ký sức khỏe” của mỗi người, thì việc bỏ qua nó đồng nghĩa với tự tước đi cơ hội được chăm sóc liên tục và có bằng chứng.
Từ khám tập trung đến “mang bác sĩ đến tận nhà”: giảm mọi rào cản tham gia
Một lý do khiến khám sức khỏe miễn phí không đạt đủ độ bao phủ là rào cản đi lại và tâm lý “bận nên chưa khám”. Những cách làm ở Cao Sơn cho thấy điều ngược lại: trạm y tế không chờ người dân đến, mà chủ động tổ chức điểm khám tại trạm, nhà văn hóa thôn và đến tận hộ gia đình có người cao tuổi, người già yếu, trẻ nhỏ để thăm khám, tư vấn sức khỏe. Trong đợt khám từ 17–20/8, hơn 1.400 người đã được khám sức khỏe miễn phí, minh chứng cho hiệu quả của việc đưa dịch vụ tới gần dân. Đây là một câu nói đáng trích dẫn: "Tính đến ngày 19/7, người dân trên địa bàn tỉnh được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí đạt 61,5%, bằng 153,8% kế hoạch". Con số ấy cho thấy khi rào cản được gỡ, người dân sẵn sàng tham gia – điều các địa phương khác hoàn toàn có thể học theo.
Nhà văn hóa thành điểm khám: thay đổi thói quen từ “có bệnh mới đi khám”
Việc biến nhà văn hóa khu dân cư thành điểm khám sàng lọc bệnh cộng đồng là một lựa chọn mang tính thay đổi thói quen. Tại phường Lào Cai, trạm y tế đã tổ chức khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí ngay ở các tổ dân phố, như nhà văn hóa Lê Văn Hưu ở tổ 7 Cốc Lếu, với thông điệp rõ ràng: “Chủ động khám sức khỏe - Phát hiện sớm bệnh tật - Bảo vệ sức khỏe bạn và gia đình”. Chương trình tập trung vào trẻ dưới 6 tuổi, người từ 18 tuổi trở lên, ưu tiên người trên 40 tuổi và những người có tiền sử mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản. Trong tháng 8/2026, hơn 2.100 người được khám, nâng tổng số lượt lên trên 23.600. Khi khám ngay gần nhà, người dân tiết kiệm thời gian, không phải xếp hàng tại bệnh viện, và dần hình thành thói quen khám định kỳ thay vì chờ có triệu chứng nặng mới đi khám.
Làm sao người dân tận dụng tối đa lợi ích từ khám sức khỏe miễn phí?
Lợi ích của khám sức khỏe miễn phí chỉ trở thành hiện thực nếu người dân chủ động. Ngọc Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu mỗi người dân theo dõi lịch khám, sắp xếp thời gian, phối hợp cung cấp thông tin và thực hiện đầy đủ các nội dung kiểm tra theo hướng dẫn cán bộ y tế. Quan trọng hơn, khuyến nghị không dừng ở khẩu hiệu: người dân được nhắc phải hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ, chủ động sàng lọc và theo dõi sức khỏe thường xuyên, vì phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật là bước đầu để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bản thân, gia đình và xã hội. Ở góc độ cá nhân, cách tối ưu hóa đơn giản gồm: đi khám đúng lịch, mang theo giấy tờ để hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật đầy đủ, hỏi bác sĩ về nguy cơ bệnh mạn tính của mình, và thực hiện tái khám hoặc chuyển tuyến theo chỉ định. Nếu mỗi người coi đợt khám này là “cuộc hẹn sức khỏe quan trọng nhất trong năm”, thì chăm sóc sức khỏe toàn dân sẽ không còn là khẩu hiệu.
