Tour tự phát KOL là gì và vì sao đang bị cảnh báo?
Tour tự phát KOL là những chuyến đi được cá nhân, đặc biệt là KOL, KOC, tự đứng ra gom khách, thu tiền và tổ chức thông qua mạng xã hội, không thông qua doanh nghiệp lữ hành được cấp phép, thường thiếu hợp đồng, thiếu bảo hiểm rõ ràng và thiếu cơ chế bảo vệ quyền lợi du khách khi có tranh chấp hoặc rủi ro phát sinh. Trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 kéo dài 5 ngày, Hà Nội đã phải lên tiếng cảnh báo khách du lịch về việc tham gia các tour tự phát hoặc chương trình du lịch do cá nhân, KOL, KOC tổ chức nhưng không đáp ứng đầy đủ quy định pháp luật. Đây không phải câu chuyện “cẩn tắc vô ưu” đơn thuần, mà là vấn đề an toàn, trật tự và hình ảnh môi trường du lịch.
Khoảng cách giữa hình ảnh mạng xã hội và trải nghiệm thực tế
Sức hút của KOL quảng bá tour là điều không thể phủ nhận: một video đẹp, vài bức ảnh lung linh, vài dòng review nồng nhiệt đủ để biến một điểm đến xa lạ thành “must-go”. KOL, KOC đang trở thành kênh quảng bá du lịch có sức hút lớn, giúp nhiều bản làng nông thôn, miền núi phát triển du lịch cộng đồng được chú ý hơn. Nhưng khi họ chuyển từ giới thiệu sang trực tiếp gom khách, thu tiền, bản chất đã không còn là truyền cảm hứng mà là kinh doanh dịch vụ lữ hành. Vấn đề nằm ở chỗ, một trong những nguy cơ lớn nhất với tour tự phát KOL là khoảng cách giữa hình ảnh quảng bá trên mạng xã hội và trải nghiệm thực tế của khách. Ảnh đẹp, video mượt không phản ánh hết chất lượng phương tiện, lưu trú, ăn uống, lịch trình hay mức độ an toàn.
Rủi ro an toàn và lừa đảo từ tour giả mạo mạng xã hội
Trong du lịch, sự cố là chuyện có thể xảy ra bất cứ lúc nào: xe hỏng, mất tài sản, ngộ độc thực phẩm, thời tiết xấu, tai nạn trên đường… Những tour tự phát KOL càng nguy hiểm hơn với các hoạt động trekking, leo núi, thám hiểm hang động, chèo SUP, kayak, nơi kinh nghiệm xử lý tình huống, nhân sự chuyên môn và khả năng cứu hộ là yếu tố sống còn. Nhiều tour tự phát không có giấy phép, không có đội ngũ chuyên nghiệp, cũng không có phương án ứng cứu rõ ràng, trong khi du khách lại chủ quan vì tin vào người mình theo dõi hằng ngày. Nguy hiểm hơn, du lịch tự phát còn đặt khách trước nguy cơ bị lừa đảo: giao dịch trực tiếp với cá nhân trên mạng, chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, không hợp đồng, không thông tin pháp lý, không cơ chế bảo đảm quyền lợi khiến khách rất khó đòi lại tiền khi xảy ra tranh chấp. Trong tình huống này, số người theo dõi hay lượt thích không thể thay thế cho cơ chế bảo đảm pháp lý.
Khoảng trống pháp lý và cuộc cạnh tranh thiếu công bằng
Đằng sau vài story rủ nhau đi trốn là cả một khoảng trống pháp lý. Doanh nghiệp lữ hành hoạt động hợp pháp phải đáp ứng điều kiện kinh doanh, tổ chức bộ máy chuyên môn, thực hiện nghĩa vụ thuế và chịu trách nhiệm trước khách về dịch vụ. Trong khi đó, một cá nhân chỉ cần lập tài khoản mạng xã hội, đăng nội dung, gom khách, nhận tiền và tự tổ chức chuyến đi mà không phải gánh những nghĩa vụ tương ứng. Đây là cuộc cạnh tranh thiếu công bằng, làm méo mó thị trường, đẩy doanh nghiệp chân chính vào thế bất lợi. Để bảo vệ khách du lịch, đặc biệt là nhóm khách tiết kiệm, cơ quan quản lý đã yêu cầu địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp dịch vụ du lịch, bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy và xử lý nghiêm tình trạng chặt chém, ép giá, cung cấp dịch vụ không đúng cam kết. Điều này cho thấy tour chính thống đang bị siết chặt kiểm soát, trong khi tour tự phát lại “lách” mọi khung giám sát.
Cách nhận biết dấu hiệu lừa đảo và bảo vệ chính mình
Trong bối cảnh tour giả mạo mạng xã hội ngày càng tinh vi, khách du lịch không thể phó mặc hoàn toàn niềm tin cho KOL, KOC. Những dấu hiệu cần cảnh giác gồm: chỉ giao dịch qua inbox, chuyển tiền vào tài khoản cá nhân; không có hợp đồng, không có tên doanh nghiệp lữ hành; chương trình chào bán quá hấp dẫn so với mặt bằng chung; nội dung quảng bá toàn hình đẹp, lời khen nhưng thiếu thông tin cụ thể về phương tiện, bảo hiểm, điều khoản hủy; người tổ chức né tránh việc xuất hóa đơn, ký kết văn bản. Theo khuyến nghị, du khách nên ưu tiên chương trình do doanh nghiệp lữ hành được phép tổ chức và chủ động kiểm tra thông tin trước khi đăng ký tour. Cách kiểm tra rất đơn giản: yêu cầu mã số doanh nghiệp, giấy phép kinh doanh lữ hành, đọc kỹ chính sách hoàn hủy, hỏi rõ về bảo hiểm du lịch và số liên hệ hỗ trợ khi có sự cố. Kỳ nghỉ đáng nhớ không phải là kỳ nghỉ “rẻ nhất”, mà là kỳ nghỉ an toàn, minh bạch và đúng những gì bạn được hứa.
