Hai hành trình gặp nhau ở chất liệu dân gian
Âm nhạc dân tộc là những sáng tác và cách thể hiện mang theo giai điệu, bản sắc văn hóa cùng đời sống của các cộng đồng, vùng miền Việt Nam. Với Đặng Ngọc Anh và Nguyễn Thụy Hải Anh, làm mới chất liệu ấy không có nghĩa là rời xa cội nguồn, mà là tìm cách kể lại bằng tiếng hát và cá tính của thế hệ trẻ. Hai ca sĩ cùng giành giải Nhất Tiếng hát Hà Nội, nhưng ở hai thể loại và hai năm khác nhau: Ngọc Anh chiến thắng ở dòng nhạc thính phòng năm 2024, còn Hải Anh nhận giải Nhất dòng nhạc nhẹ năm 2025. Sự khác biệt ấy tạo nên điểm gặp đáng chú ý khi họ cùng xuất hiện trong chương trình nghệ thuật do Việt Đặng đạo diễn, tại lễ khai mạc Lễ hội Hoa Tam giác mạch ở Tuyên Quang vào cuối tháng 10-2026. Thành công của họ vì thế không chỉ nằm ở danh hiệu, mà còn ở khả năng bước ra khỏi vùng sở trường để đối thoại với âm nhạc mang âm hưởng dân gian.
Nền tảng cuộc thi mở đường, không định sẵn phong cách
Tiếng hát Hà Nội cho mỗi người một điểm tựa nghề nghiệp khác nhau. Được đào tạo bài bản về thanh nhạc cổ điển, Đặng Ngọc Anh có kỹ thuật để xử lý những giai điệu đòi hỏi độ chính xác, nhưng cô còn tìm sự mềm mại và tinh tế sao cho hợp với cảm xúc, bản sắc từng vùng. Sinh năm 2004 tại Chương Mỹ, Hà Nội, cô hiện là sinh viên năm cuối khoa Thanh nhạc của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Nguyễn Thụy Hải Anh, sinh năm 2009 tại Quảng Ninh và đang học thanh nhạc tại cùng học viện, bước vào những ca khúc vùng cao với thế mạnh nhạc nhẹ. Cô chú trọng tinh thần tác phẩm, cách phát âm và đường nét giai điệu để gợi ra không gian văn hóa của bài hát, đồng thời giữ năng lượng trẻ trung. Cuộc thi tạo cơ hội để hai giọng ca được nhận diện; lựa chọn nghệ thuật sau đó mới quyết định họ sẽ biến nền tảng ấy thành tiếng nói riêng ra sao.
Truyền thống cần được hiểu trước khi làm mới
Trên sân khấu Tuyên Quang, Ngọc Anh chọn hát “Chợ tình Khâu Vai” và song ca với Nghệ sĩ Nhân dân Trọng Tấn trong “Tuyên Quang vươn lên”. Hải Anh trình bày “Tự do như ngọn gió”, rồi kết hợp cùng ca sĩ Lưu Quốc Vượng trong liên khúc “Tinh hoa Việt Nam – Xin chào Tuyên Quang”. Những lựa chọn này cho thấy chất liệu địa phương có thể hiện diện trong chương trình hôm nay mà không bị đóng khung thành phần minh họa. Theo đạo diễn Việt Đặng, đưa những ca sĩ có sở trường khác nhau vào tác phẩm mang âm hưởng dân gian vừa quen thuộc vừa mới mẻ. Cách tiếp cận ấy có thể khơi gợi sự quan tâm, nhất là ở khán giả trẻ, với lễ hội và bản sắc vùng miền. Nhưng đổi mới không nên dừng ở phối khí, phong cách trình diễn hay công nghệ: nghệ sĩ cần hiểu tinh thần tác phẩm, tôn trọng giá trị văn hóa và giữ những dấu hiệu làm nên bản sắc nguyên gốc. Nếu phần mới lấn át phần cốt lõi, bài hát sẽ mất điều khiến nó đáng được nghe.
Sản phẩm đầu tay là nơi định hình tiếng nói riêng
Năm 2026 đánh dấu bước chuyển từ sân khấu chung sang không gian sáng tạo cá nhân: cả hai lần lượt giới thiệu sản phẩm âm nhạc đầu tay. Đầu tháng 10, Đặng Ngọc Anh ra album “Gửi mùa thu lại” cùng MV “Sau những ngày yêu xa”. Cô chọn những ca khúc từng gắn với các nghệ sĩ đi trước không phải để so sánh hay khẳng định mình hơn ai, mà để kể lại câu chuyện âm nhạc bằng góc nhìn của người trẻ, dựa trên nền tảng thanh nhạc được đào tạo chuyên nghiệp. Đó là một lựa chọn có ý nghĩa: làm mới không nhất thiết phải phủ lên tác phẩm một lớp vỏ thời thượng; đôi khi, cách diễn giải chân thành và có hiểu biết đã đủ mở ra lối nghe khác. Với Hải Anh, hành trình riêng cũng đang hình thành qua việc đưa năng lượng và phong cách nhạc nhẹ vào các ca khúc giàu sắc thái vùng cao, nhưng vẫn gìn giữ vẻ mộc mạc và cảm xúc của chúng. Hai hướng đi chưa giống nhau, và chính sự khác biệt ấy khiến hành trình của họ đáng theo dõi.
Đưa chất liệu truyền thống đến gần hơn
Điểm chung giữa Đặng Ngọc Anh và Nguyễn Thụy Hải Anh không phải một công thức phối khí hay trình diễn, mà là ý thức xem văn hóa địa phương như phần sống động của tác phẩm. Ngọc Anh đi từ kỹ thuật thính phòng để tìm độ mềm và chiều sâu; Hải Anh dùng cách hát trẻ trung, chú ý lời ca và tinh thần vùng miền. Tiếng hát Hà Nội giúp họ có một dấu mốc nghề nghiệp, nhưng định hướng cá nhân mới tạo nên con đường dài. Những ca khúc gắn với văn hóa địa phương, qua tiếng hát của nghệ sĩ trẻ, có thể đem đến trải nghiệm khác cho công chúng và gợi sự tò mò về lễ hội, bản sắc vùng miền. Đó là cơ hội, không phải bảo đảm: sự gần gũi chỉ bền khi người hát hiểu điều mình đang truyền tải và không làm phai chất riêng của tác phẩm. Hai quán quân đang ở những bước đầu, nhưng lựa chọn cùng hướng về âm nhạc dân tộc cho thấy làm mới thuyết phục nhất là khi cái mới giúp người nghe nhận ra giá trị cũ rõ hơn.
