Miễn visa Việt Nam - Nga: Không chỉ là thủ tục, mà là chiến lược thị trường
Thỏa thuận miễn visa Việt Nam Nga là quá trình hai nước đàm phán để công dân, trước mắt là các đoàn khách du lịch theo tour, được nhập cảnh mà không cần xin thị thực, từ đó giảm rào cản thủ tục, tiết kiệm chi phí và thời gian, đồng thời tạo cú hích chiến lược nhằm mở rộng thị trường khách du lịch hai chiều và tăng đóng góp của du lịch vào hợp tác kinh tế song phương.
Điểm đáng chú ý là thỏa thuận hiện được thiết kế theo hướng ưu tiên đoàn khách du lịch Việt Nam tới Nga, thông qua một hiệp định miễn thị thực cho khách đi theo đoàn. Trong khi đó, công dân Nga đã được Việt Nam đơn phương miễn thị thực với thời hạn lưu trú tối đa 45 ngày kể từ ngày nhập cảnh. Điều này cho thấy cán cân thuận lợi hiện đang nghiêng mạnh về phía du khách Nga Việt Nam, và việc đàm phán mới là bước đi hợp lý để hướng tới một thỏa thuận du lịch hai chiều cân bằng hơn. Vấn đề không còn là “có nên” miễn visa, mà là “làm sao tận dụng” làn sóng này để nâng cấp vị thế thị trường Nga trong chiến lược du lịch quốc gia.
Làn sóng khách Nga: Nhu cầu đã bùng nổ, không chờ chính sách
Trước khi có bất kỳ thỏa thuận miễn visa Việt Nam Nga mới nào, thị trường Nga đã chứng minh sức bật hiếm có. Năm trước, Việt Nam đón lượng khách Nga kỷ lục 690.000 lượt. Chỉ trong 6 tháng đầu năm nay, con số này đã vượt mốc 742.000 lượt, và 8 tháng đầu năm đã lên hơn 1 triệu lượt, tăng 165,7% so với cùng kỳ năm trước. Một dự báo từ phía Nga cho rằng lượng khách có thể đạt mốc 1,5 triệu lượt trong cả năm.
Nhu cầu đó không phải nhất thời. Việt Nam nằm trong nhóm điểm đến có doanh số bán tour trọn gói cao nhất đối với khách Nga, với lợi thế biển ấm, nắng quanh năm và chi phí được đánh giá là phải chăng so với nhiều nước châu Á khác. Lượng khách Nga đến Việt Nam tăng bùng nổ còn nhờ mở rộng đường bay trực tiếp, khôi phục chuyến bay charter, cùng với thanh toán thuận tiện bằng mã QR và thẻ MIR tại một số điểm. Nếu không nhanh chóng có chiến lược giữ chân và nâng cấp phân khúc khách này, Việt Nam có nguy cơ để các đối thủ khác chia sẻ lại nguồn cầu đang tăng mạnh.
Hạ tầng bay và nghỉ dưỡng: Lợi thế hiếm có để hút khách có sức chi
Khác với nhiều thị trường xa, câu chuyện du khách Nga Việt Nam không còn bị “kẹt” ở khoảng cách địa lý. Kết nối đường bay thuận lợi, trong đó có các tuyến thẳng từ nhiều vùng của Nga đến Nha Trang và các trung tâm nghỉ dưỡng, đã trở thành động lực then chốt phục hồi nhu cầu. Nhiều doanh nghiệp mạnh dạn thuê máy bay riêng đưa khách Nga bay thẳng đến các bãi biển Việt Nam, rút ngắn thời gian di chuyển và tăng tính tiện lợi.
Song song, chuỗi khu nghỉ dưỡng ven biển phát triển nhanh giúp Việt Nam có năng lực tiếp nhận khách Nga quanh năm, từ Phú Quốc, Phan Thiết, Mũi Né mùa đông tới các điểm miền Trung và miền Bắc mùa hè. Du khách Nga thường đi theo gia đình, lưu trú lâu hơn so với khi họ đến nhiều điểm đến khác trong khu vực, trung bình khoảng 5,6 ngày tại Việt Nam. Đây là phân khúc có sức mua tốt, sẵn sàng chi cho lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm. Nếu miễn visa được hoàn thiện, ưu thế hạ tầng hàng không và nghỉ dưỡng sẽ biến thành “máy gia tốc” đặt tour, giúp các gói tour Nga miễn thị thực trở nên hấp dẫn hơn trong mắt cả khách lẫn doanh nghiệp lữ hành.
Du lịch hai chiều: Dư địa lớn nhưng Việt Nam chưa khai phá hết
Ở chiều ngược lại, khách Việt đến Nga mới chỉ ở giai đoạn khởi động. Trong 6 tháng đầu năm, số khách Việt Nam đến Nga tăng 21,4% so với cùng kỳ. Các tour Nga hiện có 10–15 đoàn khởi hành mỗi tháng trên toàn quốc, tập trung nhiều ở miền Bắc. Du lịch Nga sở hữu lợi thế mà nhiều thị trường khác khó thay thế: Matxcơva, Saint Petersburg với kiến trúc – di sản đặc sắc, các tuyến Vành đai Vàng, du thuyền sông, và sản phẩm theo mùa như săn Bắc Cực quang, khám phá vùng Bắc Cực.
Chính vì vậy, thỏa thuận du lịch hai chiều là bước logic tiếp theo. Khi Nga miễn thị thực cho công dân Việt Nam, ít nhất là với khách đi tour theo đoàn, doanh nghiệp lữ hành có thể thiết kế tour Nga miễn thị thực với giá cạnh tranh hơn, tần suất khởi hành dày hơn và sản phẩm đa dạng hơn. Đại diện một doanh nghiệp lữ hành nhận định rằng nếu thuận lợi hóa visa đi kèm tăng cường kết nối hàng không và hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước, thị trường Nga hoàn toàn có thể bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới đối với khách Việt. Nói cách khác, du lịch Việt – Nga chỉ mới đi hết nửa chặng đường tiềm năng.
Từ chính sách tới thực thi: Việt Nam cần đi trước một bước
Đàm phán miễn visa Việt Nam Nga, dù khởi đầu từ các đoàn khách, là cơ hội để Việt Nam định hình lại chiến lược với một thị trường có sức chi lớn và ít tính thời vụ như Nga. Hiệp hội điều hành tour du lịch Nga dự báo thị trường khách Nga đến Việt Nam sẽ tiếp tục tăng mạnh trong nửa cuối năm. Đây là “thời điểm vàng” để cơ quan quản lý và doanh nghiệp cùng hành động, thay vì chờ đến khi chính sách hoàn tất mới bắt đầu chuẩn bị.
Việt Nam cần song song làm ba việc: thứ nhất, nâng chất dịch vụ tại các điểm đến ưa thích của du khách Nga, từ biển đảo đến đô thị biển; thứ hai, chuẩn hóa sản phẩm và truyền thông nhắm đúng phân khúc khách gia đình, lưu trú dài ngày; thứ ba, phối hợp doanh nghiệp hai nước để sẵn sàng tung các gói tour Nga miễn thị thực ngay khi hiệp định có hiệu lực. Nếu làm tốt, Nga không chỉ là thị trường nguồn lớn thứ ba hiện tại, mà hoàn toàn có thể trở thành một trong những trụ cột bền vững nhất của ngành du lịch Việt trong nhiều năm tới.
