Vòng nguyệt quế không định sẵn một lộ trình
Quán quân Olympia là người chiến thắng cuộc thi kiến thức Đường Lên Đỉnh Olympia, nhưng danh hiệu ấy không quyết định họ phải học ngành gì, sống ở đâu hay theo đuổi sự nghiệp nào. Hành trình của Trần Thế Trung và Hồ Ngọc Hân cho thấy rõ điều đó: một người chọn học đại học trong nước, người kia đi du học Australia, lấy bằng tiến sĩ rồi trở về làm nghiên cứu. Trần Thế Trung, sinh năm 2002, vô địch mùa thứ 19 năm 2019 với 245 điểm. Sau chiến thắng, anh từng dự định học Thiết kế đồ họa tại Đại học Swinburne, nhưng đại dịch COVID-19 làm thay đổi kế hoạch. Từ bỏ lộ trình quen thuộc của nhiều người chiến thắng không đồng nghĩa với từ bỏ mục tiêu; trong trường hợp của Trung, đó là dịp để chọn môi trường và hướng học sát với sở thích hơn.
Thế Trung chọn thiết kế và ở lại Việt Nam
Sau khoảng sáu tháng học trực tuyến, Trung nhận thấy việc học từ xa thiếu sự kết nối và không đạt hiệu quả như mong muốn. Tháng 6/2021, anh rút hồ sơ tại Swinburne, chuyển sang Đại học RMIT Việt Nam ở Hà Nội. Đó không chỉ là lựa chọn địa điểm: cựu học sinh chuyên Vật lý quyết định theo ngành Thiết kế ứng dụng sáng tạo, bởi anh đã yêu thích thiết kế từ thời phổ thông và thấy công việc sáng tạo, tương tác xã hội hợp với mình hơn con đường nghiên cứu khoa học tự nhiên. Năm 2026, Trung tốt nghiệp ngành này. Trước đó, từ cuối năm 2025, anh cho biết đã hoàn thành đồ án và tìm nơi thực tập. Hành trình của anh nhắc rằng chọn ở lại không nhất thiết là phương án dự phòng; đôi khi đó là cách chủ động chuyển hướng.
Hồ Ngọc Hân đi xa để trở về với nghiên cứu
Hồ Ngọc Hân, quán quân mùa thứ 9, cũng giành chung kết với 245 điểm vào năm 2009. Khác Trung, anh nhận học bổng du học Australia, học Hóa học tại Đại học Kỹ thuật Swinburne, tốt nghiệp năm 2014 rồi tiếp tục nghiên cứu tại Đại học Wollongong. Năm 2020, Hân nhận bằng tiến sĩ tại Australia. Trước đó, anh đã bắt đầu nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Francis Crick ở London, tập trung vào sinh học phân tử và cơ chế sửa chữa DNA. Nhưng sự nghiệp quốc tế không khiến anh ở lại nước ngoài: năm 2022, Hân trở về Việt Nam và công tác tại Viện Công nghệ sinh học, Đại học Huế. Hiện anh phụ trách Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử. Trở về, theo lựa chọn của Hân, không phải khép lại con đường học thuật mà là tiếp tục nghiên cứu trong môi trường gắn với quê nhà.
Không có một công thức thành công sau Olympia
Đặt hai lựa chọn cạnh nhau, điều đáng chú ý không phải ai đi đúng hơn, mà là cả hai đều không để danh hiệu thay mình quyết định tương lai. Trung đổi hướng từ dự định du học sang học thiết kế trong nước; Hân tích lũy chuyên môn qua nhiều năm ở nước ngoài rồi chọn trở về. Một người theo đuổi sáng tạo, người kia gắn bó với phòng thí nghiệm và nghiên cứu sinh học phân tử. Hân từng có cơ hội tiếp tục sự nghiệp ở nước ngoài, nhưng mong muốn gần gia đình, bạn bè và quê hương là một phần lý do anh hồi hương. Anh cũng muốn tiếp tục nghiên cứu trong môi trường phù hợp với định hướng cá nhân và dành thêm thời gian cho cuộc sống riêng. Những ngã rẽ ấy bác bỏ cách nhìn rằng người thắng Đường Lên Đỉnh Olympia phải theo một khuôn mẫu học tập hay sự nghiệp. Vòng nguyệt quế mở ra cơ hội; lựa chọn đường đi vẫn thuộc về mỗi người.
