Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam: cột mốc mở màn, không phải đích đến
Nâng hạng thị trường vốn là việc một tổ chức xếp hạng quốc tế điều chỉnh phân loại thị trường chứng khoán của một quốc gia lên nhóm cao hơn, dựa trên mức độ phát triển hạ tầng, khung pháp lý, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư và mức độ mở cửa, qua đó thay đổi cách các quỹ đầu tư toàn cầu phân bổ vốn vào thị trường đó. Sáng 11-9 tại London, Bộ Tài chính tổ chức Ngày Thị trường vốn Việt Nam với chủ đề “Việt Nam - Động lực cho kỷ nguyên tăng trưởng mới”, thu hút gần 300 đại biểu là doanh nghiệp, ngân hàng, quỹ đầu tư và định chế tài chính trong và ngoài nước. Đây không chỉ là hoạt động xúc tiến, mà là tuyên bố chính thức với giới đầu tư: Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi được FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp.
Tín hiệu từ London: kết nối với trung tâm tài chính và dòng vốn quốc tế
Điểm đáng nói của Ngày Thị trường vốn tại London không phải là lễ mừng nâng hạng, mà là cách Việt Nam chọn nơi gửi thông điệp. London là một trong những trung tâm tài chính lớn nhất thế giới, nơi doanh nghiệp toàn cầu tìm kiếm nguồn vốn quốc tế. Bằng việc tổ chức hội nghị tại đây, Việt Nam chủ động đưa thị trường chứng khoán Việt Nam ra trước radar của các quỹ lớn, cơ quan quản lý và sở giao dịch hàng đầu. Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, việc FTSE Russell nâng hạng là sự ghi nhận các cải cách về thể chế, hạ tầng công nghệ, cơ chế giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài, minh bạch thông tin và việc chuẩn bị triển khai đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Theo đại diện cơ quan quản lý tài chính Anh, chính những cải cách này cùng việc nâng hạng đã giúp củng cố niềm tin và mở thêm cơ hội thu hút vốn quốc tế vào thị trường vốn Việt Nam.
Nâng hạng thị trường vốn và dòng vốn quốc tế: cơ hội không tự đến lần hai
Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được đưa vào chỉ số thị trường mới nổi thứ cấp FTSE Russell là cột mốc quan trọng, mở ra chương mới cho thị trường vốn. Trong bối cảnh dòng vốn quốc tế đang dịch chuyển mạnh, nâng hạng thị trường vốn giúp Việt Nam có cơ hội lọt vào danh mục bắt buộc của nhiều quỹ đầu tư thụ động, đồng thời nâng hình ảnh trong mắt các quỹ chủ động. Theo cơ quan quản lý tài chính Anh, các cải cách gần đây và quyết định nâng hạng đang góp phần củng cố niềm tin của giới đầu tư và mở thêm cơ hội thu hút vốn quốc tế vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, cơ hội này không tự lặp lại. Nếu Việt Nam chỉ dừng ở một lần cải cách và chậm trễ các bước tiếp theo, tỷ trọng trong chỉ số mới nổi thứ cấp sẽ khó tăng, còn dòng vốn dài hạn sẽ ưu tiên những thị trường cải cách nhanh hơn.
Ưu tiên tiếp theo: nới giới hạn sở hữu nước ngoài và cải cách tài chính chiều sâu
Ngân hàng Thế giới ghi nhận nỗ lực của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ trong việc cải thiện hạ tầng thị trường, cơ chế thanh toán bù trừ, thủ tục mở tài khoản và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Nhưng theo tổ chức này, đây mới chỉ là cột mốc chứ không phải điểm đến, và ưu tiên tiếp theo phải là dỡ bỏ hoặc điều chỉnh giới hạn sở hữu nước ngoài. Việc nới giới hạn này được đánh giá là thiết yếu để tăng tỷ trọng của Việt Nam trong chỉ số thị trường mới nổi thứ cấp, hỗ trợ mục tiêu tiến tới nhóm thị trường mới nổi nâng cao, qua đó hút thêm vốn đầu tư quốc tế. Nếu Việt Nam né tránh cải cách khó về sở hữu nước ngoài, cải cách tài chính sẽ bị “nửa vời”, thị trường vốn khó phát triển sâu rộng và khó huy động đủ vốn cho tham vọng trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045.
Từ cột mốc đến chiến lược dài hạn: thị trường chứng khoán Việt Nam cần gì tiếp theo?
Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam là thành quả tập thể của nhiều năm cải cách tài chính, nhưng cũng là bài kiểm tra về khả năng duy trì kỷ luật cải cách. Bộ Tài chính khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng minh bạch, công bằng và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Ngân hàng Thế giới kỳ vọng Việt Nam theo đuổi chiến lược phát triển dài hạn cho một thị trường vốn sâu hơn, mạnh hơn và bền vững hơn, đồng thời đang phối hợp đề xuất Chương trình Tài chính Hạ tầng nhằm dùng vốn công làm “chất xúc tác” để huy động vốn tư nhân trong và ngoài nước cho các dự án hạ tầng ưu tiên. Thực tế, đầu tư công và tín dụng ngân hàng không thể gánh toàn bộ nhu cầu vốn của nền kinh tế. Nếu muốn thị trường chứng khoán Việt Nam trở thành kênh dẫn vốn chủ chốt, Việt Nam không thể dừng lại ở cột mốc nâng hạng mà phải kiên trì với những cải cách tiếp theo, dù khó và nhạy cảm.
