Kiến thức đúng là một phần của quyền được an toàn
Sức khỏe sinh sản là trạng thái khỏe mạnh về thể chất, tinh thần và xã hội liên quan đến hệ sinh sản, đồng thời bao gồm khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ giúp mỗi người đưa ra lựa chọn an toàn, phù hợp. Với thanh thiếu niên, đây không phải chủ đề nên trì hoãn đến khi các em trưởng thành.
Tuổi vị thành niên kéo theo nhiều thay đổi về cơ thể, tâm lý và nhận thức. Khi thiếu thông tin chính xác, học sinh có thể lúng túng trước những thay đổi ấy, khó ứng xử trong tình huống nhạy cảm và dễ gặp rủi ro như mang thai ngoài ý muốn, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc bị xâm hại. Trong khi đó, thông tin về giới tính và tình dục xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, nhưng không phải nguồn nào cũng đáng tin cậy.
Vì vậy, giáo dục sức khỏe sinh sản cần được xem là kỹ năng bảo vệ bản thân, không phải bài học khiến học sinh xấu hổ hay né tránh. Nội dung phải khoa học, dễ hiểu, phù hợp độ tuổi và tôn trọng quyền riêng tư.

Trường học có thể mở cánh cửa đối thoại
Ngành y tế đang phối hợp với trường học tổ chức truyền thông, tư vấn và giáo dục sức khỏe cho học sinh, đưa kiến thức chuyên môn vào môi trường các em quen thuộc. Đây là hướng đi đáng duy trì: một buổi ngoại khóa có ích không chỉ vì truyền đạt thông tin, mà còn vì tạo không gian để học sinh đặt câu hỏi mà có thể ngại nêu trước lớp hoặc ở nhà.
Tại Trường Tiểu học, THCS và THPT Hà Long ở phường Long An, nhà trường phối hợp ngành y tế tổ chức chuyên đề về sức khỏe sinh sản và tâm sinh lý tuổi vị thành niên. Học sinh được trao đổi về dậy thì, chăm sóc cơ thể, phòng tránh xâm hại và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh. Khi kiến thức được minh họa bằng tình huống quen thuộc, các em có thể hiểu rõ hơn cách ứng xử và biết tìm đến gia đình, thầy cô hoặc cơ sở y tế để được hỗ trợ.
Hiệu quả phụ thuộc vào việc học sinh có cảm thấy an toàn khi hỏi hay không. Nếu chỉ đọc một chiều, hoạt động dễ dừng ở ghi nhớ; nếu có đối thoại kín đáo, không phán xét, các em mới có cơ hội biến kiến thức thành lựa chọn bảo vệ mình.

Từ hoạt động rời rạc đến mạng lưới chăm sóc
Mô hình phối hợp đang vượt khỏi phạm vi một lớp học: ngành dân số kết nối với trường phổ thông, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, khu công nghiệp và địa phương, đồng thời duy trì các câu lạc bộ tiền hôn nhân. Năm 2026, một mô hình tại địa phương được triển khai ở 96 xã, phường và 72 trường THCS, THPT; mục tiêu là mở rộng cơ hội tiếp cận, không để kiến thức chỉ đến với học sinh ở một vài điểm trường.
Tại Đà Nẵng, trong 9 tháng năm 2026, Chi cục Dân số tổ chức 9 buổi tuyên truyền về sức khỏe sinh sản và phòng tránh mang thai ngoài ý muốn cho 2.400 học sinh THPT. Quy mô này cho thấy hoạt động đã chạm tới đông đảo người học, nhưng con số buổi tuyên truyền chưa tự nó bảo đảm rằng mỗi em có thể tiếp cận tư vấn riêng hoặc dịch vụ phù hợp.
Bước tiếp theo phải là nối truyền thông với nơi cung cấp dịch vụ thân thiện, cán bộ được tập huấn và đầu mối hỗ trợ tại cộng đồng. Theo kế hoạch của Đà Nẵng giai đoạn 2026–2030, thành phố đặt mục tiêu thu hẹp khoảng cách tiếp cận; trong giai đoạn 2026–2027 sẽ củng cố điểm dịch vụ tại cơ sở y tế, tập huấn cán bộ và thí điểm 4 câu lạc bộ tại các trường cao đẳng, đại học.
Tư vấn phải dễ tìm, kín đáo và phù hợp
Có thông tin nhưng không biết hỏi ai vẫn là một khoảng trống. Tư vấn sức khỏe cần giúp học sinh hiểu quyền được bảo vệ, nhận diện tình huống không an toàn và biết tìm kiếm hỗ trợ từ người lớn đáng tin cậy hoặc cơ sở y tế. Điều đó đòi hỏi người tư vấn biết lắng nghe, giữ kín thông tin trong phạm vi phù hợp và trả lời không phán xét.
Khoảng cách tiếp cận cũng đáng lưu ý với người trẻ ở vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi hoặc nhóm khó tìm nguồn thông tin đáng tin cậy. Một chương trình hiệu quả cần tính đến nơi các em sinh sống, ngôn ngữ, điều kiện đi lại và khả năng tiếp cận dịch vụ, thay vì mặc định rằng một buổi nói chuyện tại trường đã đủ đáp ứng nhu cầu.
Định hướng tiếp theo đã có: ngành y tế tiếp tục phối hợp với giáo dục, tư pháp, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội để đẩy mạnh tuyên truyền, vận động. Nhưng thước đo quan trọng hơn số buổi tổ chức là thanh thiếu niên có thể nhận được câu trả lời đáng tin, tìm được dịch vụ thân thiện và chủ động bảo vệ sức khỏe của mình hay không.






