Khi ký ức âm nhạc bước vào vùng thử nghiệm của thế hệ mới
Hiện tượng thí sinh Sao Mai 2026 tái hiện ca khúc kinh điển bằng cách thể hiện hiện đại là xu hướng các giọng ca trẻ chủ động đối thoại với di sản âm nhạc, vừa tôn trọng tinh thần nguyên bản vừa mạnh dạn thay đổi phối khí, xử lý giọng và phong cách trình diễn để tạo dấu ấn cá nhân, mở rộng đời sống của những bài hát đã quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả.
Đêm thi loại trực tiếp thứ 2 của Vòng Chung kết Sao Mai 2026 mang chủ đề “Ký ức”, quy tụ 13 thí sinh cùng những ca khúc đã in dấu trong đời sống âm nhạc từ thập niên 1970 đến 1990. Điều đáng chú ý là các Sao Mai 2026 thí sinh không chọn lối hát an toàn, mà coi đây như phòng thí nghiệm để thử nghiệm cách tiếp cận mới với kho tàng nhạc Việt. Họ buộc phải cân bằng hai áp lực: giữ linh hồn tác phẩm và chứng minh mình không chỉ là người hát lại. Kết quả là một loạt phần trình diễn cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt: ký ức không bị đóng khung, mà được tái sinh trong ngôn ngữ biểu đạt của thế hệ Gen Z trên sân khấu truyền hình.
Phạm Hải Anh, Đỗ Hải Đăng: chạm vào Dương Thụ, Trần Tiến bằng ngôn ngữ pop hiện đại
Việc Phạm Hải Anh chọn “Cho em một ngày” của nhạc sĩ Dương Thụ cho đêm loại trực tiếp thứ 2 là một quyết định mang tính tuyên ngôn: thế hệ trẻ không ngại đối mặt với những bản nhạc đã gắn liền với các diva. Cách hát của cô thiên về sự quyến rũ, mềm mại, sử dụng màu giọng trẻ trung và nhịp điệu linh hoạt hơn so với tinh thần nguyên bản. Nhận xét của giám khảo Mỹ Linh – rằng Hải Anh cần thêm sắc thái tươi trẻ – cho thấy ban giám khảo mong đợi ở thí sinh không chỉ là sự tròn trịa, mà là một bản đọc mới rõ ràng hơn về mặt cá tính.
Ở phía nam, Đỗ Hải Đăng lựa chọn “Ngẫu hứng sông Hồng” của nhạc sĩ Trần Tiến, một ca khúc vốn giàu chất ngẫu hứng, đời thường, để khoác lên nó cách thể hiện hiện đại. Giọng ca dày, sáng của anh được dùng như chất liệu pop, với nhịp phách rõ, xử lý câu hát gọn, tạo cảm giác gần với sân khấu nhạc nhẹ hơn là không khí dân gian – rock phóng khoáng quen thuộc. NSND Tấn Minh đánh giá anh vẫn còn “dư địa để bứt phá”, một nhận xét cho thấy: làm mới Trần Tiến không chỉ là đổi bản phối, mà phải tìm ra tinh thần ngẫu hứng mới, tương xứng với sự nổi loạn rất riêng của tác giả.
Khánh An và thử thách Phú Quang: làm sâu chứ không làm khác
Nếu Dương Thụ và Trần Tiến là hai cực tinh tế – phóng khoáng, thì nhạc sĩ Phú Quang là vùng cảm xúc trầm lắng, nhiều lớp nghĩa. Việc Nguyễn Đỗ Khánh An chọn “Đêm ả đào” trong liveshow 2 là một lựa chọn mạo hiểm nhưng hợp lý cho một giọng ca trẻ muốn chứng minh chiều sâu. Ca khúc này đòi hỏi kiểm soát kỹ thuật, tiết chế cảm xúc và tạo chiều sâu biểu đạt – tức là làm sâu hơn chứ không phải làm khác đi. Khánh An xuất hiện với hình ảnh được tính toán kỹ: váy dạ hội đỏ – hồng, khăn đỏ gợi liên tưởng tới nghệ thuật truyền thống, giúp phần nhìn đối thoại với chất ả đào trong ca khúc.
Điểm đáng nói là cách cô giữ được sự thoải mái, tự nhiên trong một tác phẩm khó, theo nhận xét của nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong, và được PGS.TS, NSƯT Tân Nhàn đánh giá là “khá hoàn hảo”. Đây là minh chứng rõ ràng rằng làm mới nhạc Phú Quang không nhất thiết phải phá cấu trúc, mà có thể nằm ở việc trẻ hóa năng lượng biểu diễn, mở rộng phổ khán giả cho những ca khúc vốn bị gắn với không khí hoài niệm. Cùng đêm thi, hai ca khúc khác của nhạc sĩ Phú Quang là “Khúc mùa thu” và “Chiều phủ Tây Hồ” cũng được lựa chọn, cho thấy kho tác phẩm của ông đang được thế hệ mới đọc lại theo nhiều hướng khác nhau: kỹ thuật, cảm xúc và hình ảnh sân khấu.
Bùi Nguyên Bảo Anh: chiến lược xây dựng bản sắc với Đỗ Bảo và nhạc nhẹ
Trong khi nhiều thí sinh chọn ca khúc kinh điển của nhạc sĩ Phú Quang hay Trần Tiến, Bùi Nguyên Bảo Anh lại kiên định với quỹ đạo nhạc nhẹ – pop qua sáng tác của nhạc sĩ Đỗ Bảo. Ở liveshow 3, vẫn với chủ đề “Ký ức”, cô trình diễn “A Song for You” và tiếp tục giữ phong thái tự tin, cuốn hút, kiểm soát nhịp điệu tốt trên sân khấu. Đây không phải là kiểu tái hiện ca khúc kinh điển bằng sự phá cách cực đoan, mà là cách làm mới bằng độ chín trong tư duy nhạc nhẹ: chọn bài hợp giọng, xử lý tiết tấu tinh tế, giữ được độ sang của ca khúc nhưng đưa vào đó năng lượng trẻ.
Điều đáng chú ý là Bảo Anh nhận được lời khen từ cả bốn giám khảo, từ NSND Ngọc Khôi, nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong, ca sĩ Tân Nhàn đến ca sĩ Mỹ Linh. Họ đánh giá cao sự thông minh trong lựa chọn bài, phong cách trình diễn thư thái, cuốn hút và khả năng giữ phong độ ổn định qua từng đêm thi. Đây là ví dụ điển hình cho chiến lược xây dựng bản sắc: thay vì phô diễn kỹ thuật bằng những bài “khó”, cô chọn con đường khẳng định mình là giọng ca nhạc nhẹ có tư duy, biết cách biến mỗi lần tái hiện tác phẩm của Đỗ Bảo thành một bước tiến trong việc định hình hình ảnh nghệ sĩ tương lai.
Xu hướng tái hiện kinh điển: di sản sống hay bảo tàng âm nhạc?
Nhìn rộng hơn liveshow 2 và 3, có thể thấy một xu hướng rõ rệt: các Sao Mai 2026 thí sinh không xem ca khúc kinh điển như hiện vật bảo tàng, mà như chất liệu sống để thử nghiệm. Từ “Chuyện tình” với bản dựng sáng tạo của H’Vi Ktla, “Giai điệu Tổ quốc” được mashup cùng “Tình đất đỏ miền Đông”, đến những lựa chọn mang đậm chất dân gian như “Vỗ bến Lam chiều”, “Chảy đi sông ơi”, các thí sinh liên tục tìm cách thêm lớp nghĩa, lớp âm thanh mới cho các tác phẩm quen thuộc.
Theo thể thức loại trực tiếp, liveshow 2 khép lại với 12 thí sinh tiếp tục tranh tài ở đêm thi thứ 3, trong đó Khánh An và 11 thí sinh khác giành quyền đi tiếp. Liveshow 3 của vòng chung kết được phát sóng trực tiếp lúc 21h trên VTV3 và VTVgo, tiếp tục là sân chơi cho các thử nghiệm với chủ đề “Ký ức”. Điều quan trọng không nằm ở việc ai đi tiếp, ai dừng lại, mà ở thông điệp: thế hệ trẻ đang chứng minh họ đủ hiểu, đủ tôn trọng di sản để dám làm mới nó. Khi ký ức được hát lại bằng ngôn ngữ hôm nay, kho tàng ca khúc kinh điển của nhạc sĩ Trần Tiến, Phú Quang, Dương Thụ, Đỗ Bảo… không bị đóng khung trong hoài niệm, mà được tiếp tục sống trong đời sống âm nhạc đương đại.
