Chuỗi sự cố máy bay Mỹ: dấu hiệu báo động chứ không phải chuyện lẻ tẻ
Sự cố máy bay Mỹ trong tháng 9 là cụm từ chỉ hàng loạt tình huống bất thường trên các chuyến bay của Alaska Airlines, United Airlines và Delta Air Lines, bao gồm mùi lạ trong khoang, khói, tín hiệu tình trạng khẩn cấp máy bay và hành khách phải nhập viện hoặc hỗ trợ oxy, đặt ra câu hỏi về mức độ an toàn hàng không đối với hành khách trên các chuyến bay thương mại đường dài. Những gì đang diễn ra không còn là vài trục trặc kỹ thuật rời rạc, mà cho thấy một bức tranh an toàn tiềm ẩn nhiều lỗ hổng: từ bảo dưỡng, kiểm soát chất lượng không khí cabin cho đến cách phi hành đoàn phản ứng khi sự cố bất ngờ xuất hiện giữa bầu trời. Vấn đề không phải là "bay có an toàn không" – mà là "hệ thống đã học đủ từ những cảnh báo này chưa".
Mùi lạ trên chuyến bay AS-803: quản lý chất lượng không khí cabin đang bị xem nhẹ?
Chuyến bay AS-803 từ Los Angeles đến Honolulu ngày 24/9 đã trở thành ví dụ điển hình cho rủi ro vô hình trong cabin: 7 tiếp viên đau đầu và buồn nôn vì mùi lạ, dù toàn bộ hành khách không cần chăm sóc y tế và không ai phải nhập viện khẩn cấp. Điều đáng lo là chiếc Airbus A330-200 mang số đăng ký N375HA từng gặp hiện tượng tương tự mùi bất thường trong buồng lái và phải quay đầu kiểm tra kỹ thuật tới 26 giờ. Khi cùng một khung máy bay lặp lại vấn đề liên quan đến mùi và có khả năng gắn với hệ thống điều hòa hoặc cơ khí, câu hỏi về chất lượng bảo dưỡng và kiểm soát môi trường cabin trở nên nhức nhối. Theo Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), mùi hoặc khói bất thường có thể xuất phát từ hệ thống cơ khí, điện, kiểm soát môi trường hoặc rò rỉ chất lỏng; thậm chí từ phớt dầu động cơ hay dầu xâm nhập hệ thống điều hòa. Nếu sau nhiều sự cố mà vẫn “chưa có báo cáo bảo dưỡng công khai nào xác định được nguồn gốc sự việc”, đây không còn là chuyện một chuyến bay, mà là lỗ trống minh bạch với hành khách.
United Airlines: một ngày nhiều tình trạng khẩn cấp máy bay làm lộ rõ điểm yếu hệ thống
Ngày 25/9, United Airlines chứng kiến hàng loạt sự cố trên nhiều chuyến bay trong cùng một khung thời gian – từ hành khách gây rối đến tín hiệu Squawk 7700 liên quan đến động cơ. Trên chuyến bay xuyên Đại Tây Dương UA930 bằng Boeing 787-9 từ San Francisco đến London, phi hành đoàn phải xử lý vụ gây rối giữa một hành khách nam và một nữ, đánh giá mức độ 2 và yêu cầu cảnh sát có mặt tại Heathrow khi máy bay hạ cánh. Trong khi đó, chuyến UA2746 từ Orlando đến Washington D.C. bằng Boeing 737-900ER phát tín hiệu khẩn cấp 7700 chỉ 30 phút sau cất cánh, dừng leo cao ở 22.000 feet và chuyển hướng hạ cánh an toàn xuống Jacksonville, ban đầu được cho là do sự cố động cơ. Một máy bay Boeing 787-10 khác, UA85 từ Tel Aviv đến Newark, cũng phải chuyển hướng đến Athens mà chưa có nguyên nhân chính thức. Khi một hãng lớn liên tiếp kích hoạt tình trạng khẩn cấp máy bay và xử lý xung đột hành khách trong cùng ngày, câu chuyện không thể chỉ gói gọn ở “vấn đề đơn lẻ”, mà phải đặt lại bài toán về văn hóa an toàn, quản lý hành khách và giám sát kỹ thuật theo thời gian thực.
Delta Air Lines: khói trong khoang, hành khách phải dùng oxy và nhập viện
Nếu Alaska và United phơi bày rủi ro mùi và động cơ, thì Delta Air Lines lại đối diện trực diện với khói và vấn đề sức khỏe hành khách. Chuyến bay DL251 bằng Airbus A330-300 11 năm tuổi, chở 283 hành khách và 13 thành viên phi hành đoàn từ Barcelona đến Boston, phải phát tín hiệu khẩn cấp Squawk 7700 khi phi hành đoàn phát hiện khói trong khoang hành khách khoảng hai giờ sau cất cánh. Máy bay chuyển hướng và hạ cánh tại Porto lúc 17h59 GMT, lực lượng y tế sau đó kiểm tra hành khách; 8 người được chăm sóc tại sân đỗ và 4 người phải nhập viện tiếp tục điều trị. Truyền thông Bồ Đào Nha cho biết tổng cộng 12 người đã phải sử dụng oxy khi máy bay đang ở giữa Đại Tây Dương. Hệ quả không chỉ là sức khỏe và tâm lý của gần 300 người trên chuyến bay, mà còn là xáo trộn dây chuyền khai thác: chuyến DL251 phải lên lịch lại hôm sau, các chuyến nối chuyến DL276 và DL277 bị hủy vì máy bay và phi hành đoàn lệch vị trí, hãng phải bố trí chuyến thay thế và chỗ ở cho hành khách bị ảnh hưởng. Khi một sự cố làm lộ ra cả vấn đề cabin lẫn năng lực ứng phó mạng lưới, rõ ràng Delta phải xem đây là bài kiểm tra lại toàn bộ quy trình an toàn chứ không chỉ là sự cố kỹ thuật đơn thuần.
Từ mùi lạ đến Squawk 7700: hệ thống an toàn hàng không đã thực sự học bài học?
Nhìn tổng thể, chuỗi sự cố máy bay Mỹ trong tháng 9 cho thấy các hãng lớn như Delta, United Airlines và nhóm Alaska/Hawaiian đang phải xử lý nhiều lớp rủi ro cùng lúc: chất lượng không khí cabin, vấn đề áp suất, hành khách gây rối, tín hiệu khẩn cấp liên quan động cơ và khói xuất hiện giữa chuyến bay. FAA nhấn mạnh khi xảy ra sự cố áp suất cabin, phi công phải đưa máy bay xuống độ cao thấp hơn để giảm nguy cơ thiếu oxy cho hành khách và phi hành đoàn; đó là phần kỹ thuật được quy chuẩn. Nhưng câu hỏi cốt lõi nằm ở chỗ: vì sao các sự cố liên quan cabin, mùi, khói lại xuất hiện lặp lại trên cùng loại tàu bay, còn nguyên nhân vẫn bị bỏ ngỏ và chưa có kết luận bảo dưỡng công khai? Hai sự cố xảy ra trong thời gian ngắn ở Delta cho thấy hãng phải liên tục xử lý sự cố bất thường về cabin và kỹ thuật, còn United đối mặt cùng lúc với tình trạng khẩn cấp máy bay và quản lý hành khách. Đã đến lúc các hãng thôi xem đây là “chuyện hiếm gặp”, mà phải coi là tín hiệu cần nâng cấp hệ thống bảo dưỡng, huấn luyện phi hành đoàn về nhận biết và ứng xử với chất lượng không khí, đồng thời minh bạch hơn với hành khách về những gì đã được rút kinh nghiệm.
