Từ 777X tới 767: khi rủi ro kỹ thuật trở thành vấn đề an toàn hệ thống
Boeing 777X sự cố và hàng loạt trục trặc gần đây trên máy bay Boeing 767 cho thấy rủi ro kỹ thuật không còn là những trường hợp cá biệt, mà đang trở thành vấn đề mang tính hệ thống, đe dọa an toàn hàng không và khả năng vận hành ổn định của các hãng bay trên các đường bay quốc tế đông khách. Chuỗi sự cố từ khâu thiết kế, sản xuất đến vận hành khai thác đặt ra câu hỏi: liệu Boeing có còn kiểm soát được chất lượng và độ tin cậy của các dòng máy bay chủ lực của mình hay không. Điểm đáng lo không phải là một vụ United Airlines hạ cánh khẩn hay một chương trình máy bay bị chậm chứng nhận, mà là cảm giác "niềm tin bị bào mòn" đang lan rộng trong giới khai thác. Khi các hãng lớn bắt đầu công khai từ chối máy bay sản xuất sớm và phải xoay xở kế hoạch đội bay vì sự cố động cơ máy bay, rõ ràng vấn đề đã vượt khỏi phạm vi nội bộ của Boeing.
777X: chương trình thân rộng kỳ vọng cao nhưng vướng mắc ngay từ trong xưởng
Câu chuyện Boeing 777X không còn là vấn đề tiến độ, mà là khủng hoảng niềm tin của khách hàng đối với chất lượng sản phẩm đời đầu. Khoảng 40 chiếc Boeing 777-9 được sản xuất trong giai đoạn 2019–2020, trước khi tiêu chuẩn sản xuất cuối cùng được hoàn thiện, nay nằm phơi trên mặt đất trong nhiều năm. Việc Emirates và Lufthansa từ chối hoặc cân nhắc lại các máy bay này tạo thêm áp lực khi chương trình 777X tiến gần chứng nhận và giao hàng. Boeing hiện phải chấp nhận thực tế: mục tiêu đưa 777-9 vào khai thác đã bị lùi tới năm 2027, chậm khoảng 7 năm so với kế hoạch ban đầu. Đây không chỉ là chậm trễ về lịch giao mà là biểu hiện của đứt gãy giữa thiết kế ban đầu và tiêu chuẩn cuối cùng. Theo nguồn tin, quá trình chứng nhận bị ảnh hưởng bởi sự cố trong thử nghiệm tĩnh, đại dịch COVID-19 và việc FAA tăng cường giám sát Boeing sau hàng loạt vấn đề chất lượng trên các dòng máy bay thương mại khác.
767-300ER và 767-400ER: những chiếc thân rộng già cỗi tiếp tục báo động
Nếu 777X phản ánh rủi ro ở thế hệ máy bay mới, thì chuỗi sự cố trên máy bay Boeing 767 lại cho thấy mặt trái của đội bay già cỗi. Ngày 20/8, chuyến bay UA957 bằng Boeing 767-300ER từ Geneva tới Newark gặp sự cố động cơ ngay sau khi cất cánh, buộc phi hành đoàn tắt động cơ bên trái và quay đầu hạ cánh khẩn với chỉ một động cơ hoạt động. Hành khách báo nghe tiếng ầm lớn, mùi giống nhựa cháy và sau đó động cơ trái được cho là bị hư hỏng. Chiếc N686UA này khoảng 23,6 năm tuổi, trang bị hai động cơ Pratt & Whitney PW4060. Quan trọng là chiếc máy bay chưa thể trở lại khai thác, phải nằm đất tại Geneva chờ kiểm tra để xác định nguyên nhân và mức độ hư hỏng của động cơ. Việc một thân rộng trên đường bay xuyên Đại Tây Dương bất ngờ mất một động cơ và phải hạ cánh khẩn, dù vẫn giữ được an toàn nhờ thiết kế có thể bay với một động cơ, cho thấy rủi ro vận hành không thể xem nhẹ khi đội bay đã vượt ngưỡng hai thập kỷ sử dụng.
Sự cố kỹ thuật và nguy cơ ngoài khoang máy bay: an toàn hàng không đang bị thử thách nhiều tầng
Chỉ vài ngày sau UA957, một chiếc Boeing 767-400ER của United Airlines trên hành trình Venice–Newark phải chuyển hướng xuống London Heathrow sau khi tổ bay phát mã khẩn cấp 7700 trên không phận Anh. Máy bay phải xả nhiên liệu để giảm trọng lượng trước khi hạ cánh an toàn xuống đường băng 09L, sau đó được kéo vào cơ sở bảo dưỡng để kiểm tra kỹ thuật. United chưa công bố nguyên nhân cụ thể, nhưng việc hai chiếc 767 liên tiếp gặp trục trặc trên những chặng bay dài đang đặt ra câu hỏi về rủi ro kỹ thuật lặp lại và gánh nặng bảo dưỡng trên dòng máy bay này. Song song với những sự cố trong khoang điều khiển, an toàn hàng không còn bị thách thức ngoài hàng rào sân bay. Tại sân bay Skiathos, Hy Lạp, một nữ du khách Italy 52 tuổi bị luồng khí phản lực mạnh hất ngã, chấn thương đầu nghiêm trọng khi đứng quá gần đường băng ngắm máy bay cất cánh. Dù khu vực có biển báo nguy hiểm và rào chắn khuyến cáo tránh vùng ảnh hưởng khí phản lực, vụ việc cho thấy an toàn hàng không là tổ hợp của thiết kế máy bay, quy trình kỹ thuật, quản lý không phận và cả hành vi người dân.
Khi niềm tin lung lay: Boeing và các hãng bay cần làm gì tiếp theo?
Điểm chung của những sự cố trên 777X và 767 là cảm giác thiếu kiểm soát đối với chất lượng và rủi ro kỹ thuật. Với 777X, Boeing buộc phải đối mặt bài toán tồn kho khó: hoặc chấp nhận đàm phán sâu với khách hàng về giá, hỗ trợ tài chính và chi phí nâng cấp, hoặc tìm khách hàng khác phù hợp, hoặc trong kịch bản xấu hơn phải xử lý những máy bay không thể giao. Với máy bay Boeing 767, mỗi lần United Airlines hạ cánh khẩn vì sự cố kỹ thuật không chỉ là một tin tức gây chú ý, mà là thêm một vết xước trong hình ảnh "an toàn và tin cậy" gắn liền với thương hiệu Boeing. Hai vụ việc mới nhất – UA957 phải hạ cánh với một động cơ và UA169 chuyển hướng khẩn cấp – cùng vụ du khách bị thương tại Skiathos đều đang được điều tra bởi các cơ quan chức năng. Nhưng điều quan trọng hơn các kết luận kỹ thuật sẽ là cách Boeing và các hãng bay hành động: siết chặt kiểm soát chất lượng, đẩy mạnh thay mới đội bay già cỗi, minh bạch hơn với hành khách, và coi mỗi sự cố là cơ hội sửa sai trước khi niềm tin bị bào mòn đến điểm không thể cứu vãn.
