Backlighting là gì và vì sao lá mùa thu bừng sáng?
Kỹ thuật backlighting trong chụp ảnh lá mùa thu là cách đặt nguồn sáng phía sau lá để ánh sáng xuyên suốt qua bề mặt bán trong của chúng, giúp màu đỏ sâu hơn, vàng óng hơn và các đường gân, chi tiết nhỏ trên lá hiện lên rõ nét và rực rỡ hơn hẳn so với khi ánh sáng chiếu trực diện từ phía trước. Đây là kỹ thuật đáng thử với bất kỳ ai yêu phong cảnh mùa thu và muốn biến những chiếc lá quen thuộc thành chủ thể rực lửa, nhưng bạn sẽ cần biết cách đo sáng và kiểm soát hậu cảnh để tránh ảnh bị cháy sáng hoặc lá biến mất trên nền trời trắng.
Chuẩn bị: thiết bị, thời điểm và bối cảnh phù hợp
Để chụp ảnh lá mùa thu với ánh sáng xuyên suốt, bạn trước hết cần một bộ máy ảnh mà bạn quen tay, có thể là mirrorless hoặc DSLR với các ống như 20mm, 56mm, 90mm macro hoặc tiêu cự dài linh hoạt; một nhiếp ảnh gia phong cảnh mùa thu đã dùng kết hợp Sony a7R IV với 90mm macro, 20mm, 56mm và zoom 50–500mm để có đủ lựa chọn từ cận cảnh tới phong cảnh rộng. Thêm một tripod chắc nhưng nhẹ sẽ giúp bạn giữ bố cục ổn định khi phải di chuyển nhiều trên đường mòn, thác nước hay các điểm ngắm cảnh mùa thu. Thời điểm lý tưởng là cuối buổi chiều gần hoàng hôn, khi mặt trời hạ thấp, dễ đặt sau lá và ánh sáng tự nhiên đã ấm hơn, làm màu mùa thu càng đậm đà. Hãy ưu tiên những tán lá có nền phía sau tối hơn như thân cây, bụi rậm hoặc sườn đồi, vì “lá vàng phát sáng đặt trên nền trời trắng rất dễ biến mất trong ảnh”.
Quy trình từng bước: từ sắp sáng tới đo sáng để lá phát sáng
Dưới đây là trình tự cơ bản để chụp ảnh lá mùa thu với kỹ thuật backlighting, giống như một bài tập nhỏ bạn có thể làm trong 15 phút mỗi chiều gần hoàng hôn. Làm đúng trình tự giúp bạn không bị loạn khi vừa phải xoay người theo hướng mặt trời, vừa phải chỉnh đo sáng và quan sát histogram.
- Tìm một cây, cành hoặc chỉ một chiếc lá đang được mặt trời chiếu từ phía sau, ưu tiên cuối buổi chiều khi mặt trời thấp và dễ đặt sau chủ thể.
- Di chuyển quanh chủ thể cho đến khi bạn thấy ánh sáng đi xuyên qua lá thay vì chỉ đánh lên bề mặt; hãy chú ý hậu cảnh phía sau đủ tối để lá nổi bật.
- Đặt bố cục và chụp khung đầu tiên với chế độ đo sáng mặc định của máy (0 EV) để làm mốc so sánh.
- Giữ nguyên bố cục, lần lượt chụp thêm các khung với bù trừ sáng: 0 EV, +0,7 EV, +1,3 EV và +2 EV, nhằm xem lá sáng rực hơn ở mức nào.
- Xem lại ảnh, bật histogram hoặc chế độ nháy vùng cháy sáng nếu máy có, để kiểm tra và chọn mức bù trừ sáng khiến lá phát sáng rực mà vẫn giữ được chi tiết và đường gân.
- Thử thêm một biến thể: chụp một khung có mặt trời hiện rõ trong ảnh, rồi hơi dịch chuyển để dùng chính lá, cành hoặc thân cây che khuất mặt trời, xem flare giảm đi và ánh sáng qua lá đẹp hơn thế nào.
Điểm quan trọng ở đây là phải chủ động bù sáng dương, vì khi có nguồn sáng mạnh phía sau, máy ảnh có xu hướng hạ phơi sáng khiến lá tối hơn mong đợi. Tăng bù trừ sáng giúp bạn lấy lại độ sáng và tạo hiệu ứng phát sáng, nhưng nếu tăng quá tay, vùng sáng trên lá và bầu trời sẽ mất chi tiết; hãy xem histogram và cảnh báo cháy sáng, nhắm đến việc giữ chi tiết trên lá, chấp nhận một chút cháy ở khu vực mặt trời nếu cần.
Những lỗi thường gặp với backlighting và cách tránh
Khi mới thử kỹ thuật backlighting, phần lớn người chụp ảnh lá mùa thu gặp hai lỗi: lá bị tối sì hoặc lá bị cháy trắng. Lỗi đầu xảy ra khi tin hoàn toàn vào đo sáng tự động; ánh sáng mạnh phía sau khiến máy giảm phơi sáng, làm lá tối hơn bạn nghĩ. Lỗi thứ hai tới khi bạn bù sáng quá nhiều mà không kiểm tra histogram, dẫn đến vùng sáng trên lá và bầu trời mất sạch chi tiết. Ngoài ra, hậu cảnh quá sáng cũng có thể khiến lá dù có ánh sáng xuyên suốt vẫn mờ nhạt, nhất là những lá vàng đặt trên nền trời trắng. Để tránh, luôn chụp một loạt khung với các mức bù sáng khác nhau rồi so sánh, dùng tính năng cảnh báo cháy sáng khi xem lại ảnh, và ưu tiên lựa góc có nền tối hơn để màu lá thật sự bùng sáng.
Mang kỹ thuật backlighting vào phong cảnh mùa thu rộng lớn
Khi đã quen với một chiếc lá, bạn có thể mở rộng kỹ thuật backlighting sang cả phong cảnh mùa thu. Nhiều người thích tìm bố cục chứa đầy sắc đỏ, cam, vàng rồi thêm động vật hoang dã vào cảnh, từ chân dung cận cảnh giữa tán lá đến khung rộng cho thấy đàn thú chỉ là phần nhỏ trong bức tranh mùa thu kéo dài tới tận đường chân trời. Khi đi bộ qua đường mòn, thác, suối trong mùa lá, tripod nhẹ nhưng chắc sẽ giúp bạn chụp phong cảnh với tốc độ chậm mà vẫn giữ khung ổn định. Một khi đã đặt mặt trời phía sau cả cụm cây, ánh sáng xuyên qua hàng loạt tán lá sẽ tạo thành màn màu rực rỡ mà bạn khó có được bằng cách tăng saturation trong hậu kỳ; như bài tập backlighting đã chứng minh, đôi khi “bí quyết để màu mùa thu mạnh hơn không phải là tăng bão hòa khi hậu kỳ, mà là đặt ánh sáng ở phía bên kia chiếc lá”.
