Lễ hội văn hóa Việt Nam giữa sắc Thu Busan: hơn cả một tuần sự kiện
Lễ hội văn hóa Việt Nam trong khuôn khổ Busan ASEAN Week và Liên hoan phim quốc tế Busan là chuỗi hoạt động kéo dài hơn một tuần, nơi trò chơi dân gian, điện ảnh, âm nhạc và giao lưu nghệ thuật cùng nhau tạo nên một không gian trải nghiệm liên tục, giúp người dân Hàn Quốc và bạn bè quốc tế chạm vào đời sống đương đại lẫn chiều sâu truyền thống của Việt Nam.
Điều đáng nói là mọi thứ không diễn ra rời rạc. Từ ngày 6/10, Busan ASEAN Week 2026 khai mạc tại Arena, tầng 9 Lotte Department Store Busan Main Branch, quận Busanjin, kéo dài sáu ngày đến 11/10 với chủ đề “Cruise ASEAN”, đưa công chúng đi qua ba chặng “Khởi hành, Khám phá, Giao lưu” để gặp 11 nền văn hóa Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Song song, từ 6-15/10, Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31 thắp sáng màn bạc với loạt phim Việt ở bốn hạng mục khác nhau. Nhìn tổng thể, Busan mùa Thu không chỉ “chào đón” mà còn để văn hóa Việt Nam hòa vào nhịp sống thành phố cảng, từ trung tâm thương mại đến rạp chiếu, từ hội thảo đến đêm nhạc.
Busan ASEAN Week: tiếng cười từ trò chơi dân gian Việt giữa trung tâm thương mại
Nếu phải chọn một hình ảnh mở màn cho lễ hội văn hóa Việt Nam tại Busan, đó phải là tiếng cười. Ở gian Việt Nam tại Busan ASEAN Week, điều níu chân khách không phải là pano hay backdrop, mà là vòng tròn người lớn – trẻ nhỏ Busan quây quần bên những trò chơi dân gian Việt, những thứ tưởng chỉ còn trong ký ức làng quê, nay sống lại giữa lòng một trung tâm thương mại hiện đại.
Busan ASEAN Week, được tổ chức thường niên từ năm 2020 sau Hội nghị cấp cao ASEAN – Hàn Quốc 2019, năm nay diễn ra từ 6-11/10 như một “chuyến du thuyền” văn hóa miễn phí cho công chúng. Trong hành trình đó, gian Việt Nam là một trong những điểm dừng đông khách nhất, nơi trò chơi dân gian Việt không chỉ là hoạt động giải trí mà trở thành bài học văn hóa sống động. Mỗi ván ô ăn quan, mỗi lần hướng dẫn rải quân cho một em bé Busan là một nhịp cầu nhỏ, cho thấy di sản dân gian hoàn toàn có thể hấp dẫn khán giả quốc tế nếu được đặt đúng bối cảnh và kể bằng ngôn ngữ gần gũi.
Điện ảnh Việt tại Busan International Film Festival: từ tự sự đến huyền sử
Nếu trò chơi dân gian Việt mang đến tiếng cười rộn ràng, thì các suất chiếu trong khuôn khổ Busan International Film Festival lại đưa khán giả vào những khoảng lặng suy tư. Từ ngày 6-15/10, Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31 lần đầu chào đón điện ảnh Việt Nam góp mặt cùng lúc ở bốn hạng mục phim truyện khác nhau, một bước tiến cho thấy điện ảnh Việt đã thoát khỏi hình ảnh “khách mời lẻ tẻ” để trở thành một tiếng nói có mặt ở nhiều sân chơi trong cùng một kỳ liên hoan.
“1982” của đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, hơn mười hai năm sau “Đập cánh giữa không trung”, trở lại Busan trong hạng mục Vision Asia với câu chuyện mùa Đông Hà Nội, nơi hành trình đi tìm người mẹ đãng trí phơi bày những khúc mắc về tiền bạc, giấc mơ dang dở và tình thân. Ở một thái cực khác, “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” của Nguyễn Phan Quang Bình mang chất huyền sử, phiêu lưu, dựa trên giai thoại 99 chiếc quan tài hộ tống linh cữu vua Đinh Tiên Hoàng, xuất hiện trong hạng mục A Window on Asian Cinema. Cùng hạng mục này là “Thính giác” (Hearing) của Lê Bảo, một bức thư trầm mặc, đậm chất thơ về người thợ đo tiếng ồn và những khoảng lặng gia đình.
Tài liệu, Vietnam Night và những nhịp cầu giao lưu văn hóa
Điện ảnh Việt tại Busan không dừng ở phim truyện. Phim tài liệu “Em bé đồng bóng, em bé ngạo nghễ và em bé đau lòng” của đạo diễn Nông Nhật Quang, sau hành trình qua Visions du Réel và Hot Docs, lần đầu “đổ bộ” châu Á ở hạng mục Documentary Showcase, với bảy năm chắp vá băng ghi âm, ảnh cũ, nhật ký gia đình để đặt câu hỏi: một gia đình Việt Nam đương đại trông như thế nào. Khán giả Hàn Quốc xếp hàng dài xin chữ ký của chính những nhân vật trong phim – một minh chứng rằng câu chuyện rất riêng tư vẫn có thể chạm đến người xem ở nền văn hóa khác.
Bên cạnh màn ảnh, các hoạt động giao lưu như “Vietnam Night” với hơn 600 đại biểu, nghệ sĩ, nhà sản xuất và đối tác quốc tế tham dự đã biến Busan thành một “phòng khách” nơi điện ảnh và âm nhạc Việt – Hàn gặp gỡ. Những tiết mục giao lưu nghệ thuật, cùng các thử nghiệm âm nhạc – sân khấu như nhạc kịch “Ảo quan” trình chiếu tại Daegu và Busan, cho thấy cách Việt Nam chọn bước ra thế giới: không ồn ào, nhưng kiên trì, bằng những sản phẩm sáng tạo cụ thể. Ở đó, mỗi cuộc trò chuyện, mỗi tràng pháo tay là một nhịp cầu mới được bắc thêm.
Busan – điểm hẹn mới để thế giới trải nghiệm văn hóa Việt
Nhìn lại hơn một tuần lễ hội văn hóa Việt Nam tại Busan, dễ thấy đây không phải là chuỗi sự kiện “đến rồi đi”, mà là một chiến lược mềm để kể câu chuyện Việt Nam bằng nhiều ngôn ngữ: trò chơi dân gian, điện ảnh, âm nhạc, hội thảo. Từ trò chơi dân gian rộn ràng ở Lotte, những suất chiếu lặng người ở Busan Cinema Center, một đêm hội sáng đèn bên bờ Haeundae, đến những tràng vỗ tay ở Baekyang, văn hóa Việt Nam đã đến với người dân Hàn Quốc và bạn bè quốc tế trong hơn một tuần lễ không có khoảng lặng.
Ý nghĩa lớn nhất của Busan ASEAN Week và Busan International Film Festival năm nay nằm ở chỗ chúng biến thành phố cảng này thành điểm hẹn quen thuộc để Việt Nam kể chuyện với thế giới. Mỗi hoạt động là một nhịp cầu nhỏ: để một em bé Busan học cách rải quân ô ăn quan, để một khán giả Hàn Quốc khóc cùng “1982”, để một nhà sản xuất Italy tìm biên kịch Việt cho dự án của mình. Khi những nhịp cầu ấy đủ dày, lễ hội không còn là “sân chơi mùa Thu” nhất thời, mà trở thành nền tảng lâu dài cho đối thoại văn hóa bình đẳng giữa Việt Nam, Hàn Quốc và cộng đồng quốc tế.
