Áp lực bài tập lớp 1: vấn đề của cả trẻ và phụ huynh
Áp lực bài tập lớp 1 là tình trạng trẻ vừa trải qua một ngày học tập kéo dài ở trường đã phải tiếp tục ngồi vào bàn làm bài tập về nhà trẻ em dưới sự giám sát chặt của cha mẹ, khiến căng thẳng học tập trẻ tăng cao, bào mòn sự hứng thú với việc học và làm xáo trộn không khí gia đình. Với chị Trần Huyền Trang ở Hà Nội, những buổi tối đầu năm học của con lớp 1 bắt đầu bằng vài dòng chữ và kết thúc bằng nước mắt khi bé gái sau một ngày học tại trường vẫn phải ngồi vào bàn hoàn thành phần bài tập còn lại. Những lời giục giã, sửa lỗi liên tục biến giờ học tối thành cuộc "đấu trí" làm cả nhà mệt mỏi. Nếu chúng ta tiếp tục coi chiều và tối là ca học thứ hai của trẻ, thì không chỉ con kiệt sức mà bố mẹ cũng sớm kiệt sức theo.
Từ mầm non lên tiểu học: cha mẹ phải “chuyển cấp” cùng con
Những năm đầu tiểu học là một cuộc chuyển cấp thật sự, diễn ra chỉ sau vài tháng nghỉ hè khi trẻ từ môi trường mầm non sang tiểu học với nề nếp, thầy cô và bạn bè mới. Ở lớp 1, con không chỉ học chữ, âm, tiếng, số và phép tính mà còn phải học cách cầm bút, tư thế ngồi, trình bày vở, tự lấy và cất đồ dùng, xếp hàng, di chuyển giữa các hoạt động. Đồng thời, các em được kỳ vọng tự phục vụ nhiều hơn, từ chuyện nhỏ như buộc lại mái tóc bị tuột sau giờ ngủ trưa, thay vì lúc nào cũng có người lớn chạy đến chỉnh sửa giúp. Theo TS Vũ Thu Hương, đây là giai đoạn chuyển tiếp rất lớn nên nếu cha mẹ vẫn giữ cách chăm con "từng chút một" như mầm non, trẻ khó hình thành sự tự lập và kỹ năng tự học cần thiết cho phát triển trẻ tiểu học.
Khi bố mẹ kèm con quá mức: áp lực học tập và mối quan hệ bị tổn thương
Vấn đề không chỉ nằm ở số lượng bài tập về nhà trẻ em mà ở cách chúng ta kèm con học. Nhiều phụ huynh ngồi cạnh con lớp 1 từ đầu đến cuối, liên tục giục: "Viết nhanh lên", "Sao cái này cũng không biết?", biến mình từ điểm tựa thành nguồn áp lực khiến trẻ sợ sai, sợ bị mắng và ngại bày tỏ khó khăn. Một cậu bé lớp 1 ở Hà Nội có hôm viết mãi không xong một trang, đến lúc đọc bài thì bắt đầu mếu, bảo mệt và không muốn học nữa; bố mẹ càng sốt ruột nói nhiều, con càng khóc to hơn. Bà TS Vũ Thu Hương cho rằng khi cha mẹ thường xuyên trực tiếp gây sức ép trong giờ học, mối quan hệ giữa cha mẹ và con trở nên căng thẳng, đồng thời làm nhiễu mối liên kết tự nhiên giữa giáo viên và học sinh trong lớp. Học tập bị gắn với cảm giác sợ hãi thì mọi cố gắng "kèm con học hiệu quả" đều phản tác dụng.
Tái thiết giờ học tối: ưu tiên sức khỏe cảm xúc và tiến bộ bền vững
Nếu coi buổi tối chỉ là phần nối dài của chương trình ở trường, áp lực bài tập lớp 1 sẽ không bao giờ giảm. Theo một giáo viên tiểu học, nếu trẻ đã hoàn thành nhiệm vụ được giao, thời gian học ở nhà nên chỉ khoảng 30–45 phút, chia thành các khoảng ngắn thay vì bắt trẻ ngồi liên tục. Cách kèm con học hiệu quả không phải là làm cùng, kiểm soát mọi nét chữ, mà là để con tự làm trước, chỉ hỗ trợ khi cần; khi con mắc lỗi, gợi mở để trẻ tự tìm ra điểm cần sửa thay vì trách móc. TS Vũ Thu Hương nhấn mạnh cha mẹ nên nhìn vào toàn bộ thời gian biểu: nghỉ ngơi, vui chơi, vận động và ngủ, thay vì chăm chăm vào số lượng bài tối. Một buổi tối nhẹ nhàng với ít bài tập, thêm vận động, trò chuyện và đi ngủ sớm sẽ tạo điều kiện để căng thẳng học tập trẻ giảm xuống, đồng thời nuôi dưỡng sự tò mò học hỏi lâu dài.
Biết lùi lại đúng lúc: bí quyết giữ hòa khí gia đình và nuôi dưỡng tự lập
Điểm chung của những gia đình bắt đầu thoát khỏi vòng xoáy bài tập lớp 1 là cha mẹ học cách lùi lại. Nhìn con loay hoay mãi với một bài tập, nhiều người tự hỏi: có nhất thiết bắt con làm ngay khi con đã quá mệt sau cả ngày học ở trường hay không. Khi họ thử ưu tiên những phần thực sự cần thiết, cho con nghỉ ngơi và chia nhỏ thời gian học, không khí buổi tối thay đổi rõ rệt. Câu chuyện mái tóc bù xù sau giờ ngủ trưa là một ví dụ khác: nếu mỗi lần tóc tuột, người lớn đều vội vàng chạy đến buộc lại, trẻ sẽ khó có cơ hội học cách tự giải quyết những chuyện nhỏ của mình. Ở mầm non, chăm sóc tốt là làm hộ con; càng lớn, chăm sóc tốt là biết rời tay đúng lúc để con tự làm, kể cả chấp nhận những nét chữ chưa đẹp hay cái tóc buộc còn lỏng. Khi cha mẹ chuyển cách nghĩ như vậy, phát triển trẻ tiểu học sẽ diễn ra tự nhiên, còn giờ học tối trở lại là khoảng thời gian bình yên bên bàn học.
