Cuộc viếng thăm có thể là bước đầu của vụ lừa đảo
Giả danh nhân viên điện, nước đến tận nhà là thủ đoạn kẻ gian dùng vỏ bọc hỗ trợ kỹ thuật hoặc xử lý hóa đơn để lấy lòng tin, rồi dụ người dân cài ứng dụng có thể chứa mã độc. Công an tỉnh Ninh Bình cảnh báo hình thức này có nguy cơ làm lộ thông tin cá nhân và tài sản, trong bối cảnh việc quản lý hóa đơn, thanh toán ngày càng chuyển sang nền tảng số.
Điểm đáng ngại là đối tượng không chỉ gọi điện hay gửi đường dẫn giả. Chúng có thể xuất hiện trước cửa nhà, mặc đồng phục hoặc đeo thẻ giả, rồi viện cớ kiểm tra định kỳ, cập nhật hợp đồng, chuyển đổi hóa đơn điện tử, xử lý sự cố hay hoàn tiền. Cách tiếp cận trực tiếp khiến lời đề nghị có vẻ hợp lý, nhưng đồng phục và thái độ tự tin không phải bằng chứng xác thực. Cả lừa đảo nhân viên nước lẫn giả danh nhân viên điện đều khai thác cùng một điểm yếu: người dân dễ làm theo khi tin rằng mình đang được hỗ trợ.
Ứng dụng theo dõi hóa đơn có thể che giấu mã độc
Sau khi tạo lòng tin, kẻ gian có thể yêu cầu chủ nhà quét mã QR, mở đường dẫn hoặc cài ứng dụng được giới thiệu là công cụ theo dõi chỉ số và thanh toán hóa đơn điện, nước. Đây không phải lý do để tránh mọi dịch vụ số; đó là lý do không để người lạ quyết định ứng dụng nào được cài và thao tác ra sao trên điện thoại.
Ứng dụng độc hại có thể thu thập dữ liệu cá nhân, theo dõi thao tác hoặc tìm cách chiếm quyền điều khiển thiết bị nếu được cấp quyền sâu, chẳng hạn quyền trợ năng, đọc tin nhắn hay điều khiển điện thoại. Kẻ gian còn có thể lấy cớ “xác thực khách hàng” hoặc “liên kết thanh toán” để xin mật khẩu, mã OTP, mã khôi phục hay yêu cầu xác nhận đăng nhập. Khi có thông tin hoặc quyền truy cập, chúng có thể nhắm tới ngân hàng số, ví điện tử và tài khoản mạng xã hội. Thiệt hại không dừng ở nạn nhân: tài khoản bị chiếm có thể bị dùng để mạo danh, hỏi vay hoặc gửi liên kết độc hại cho người quen.
Cách xác minh nhân viên trước khi làm theo
Cách xác minh nhân viên an toàn nhất là kiểm tra qua kênh do đơn vị cung cấp dịch vụ công bố, không dựa riêng vào lời giới thiệu, đồng phục hay thẻ đeo. Hãy yêu cầu người đến nhà xuất trình thẻ nhân viên và giấy giới thiệu, sau đó tự gọi tổng đài chính thức để xác nhận danh tính và lý do làm việc. Nếu chưa xác minh được, không cho họ vào thao tác trên thiết bị và không tiếp tục làm theo hướng dẫn.
Giữ điện thoại đang mở khóa trong tay; không giao cho người lạ dù họ nói sẽ cài đặt nhanh hoặc hoàn tất thủ tục giúp bạn. Không quét mã QR, mở đường dẫn lạ hay bật chế độ cài ứng dụng từ nguồn không xác định theo yêu cầu của khách đến nhà. Nếu cần ứng dụng theo dõi chỉ số hoặc thanh toán, hãy tự tìm và tải từ CH Play hoặc App Store, làm theo hướng dẫn chính thức của đơn vị cung cấp dịch vụ và kiểm tra kỹ tên nhà phát hành. Khi cần hỗ trợ trực tiếp, lựa chọn an toàn hơn là đến điểm giao dịch chính thức.
Nếu đã cài ứng dụng đáng ngờ, hãy ngắt kết nối ngay
Nếu lỡ cài ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc đã cấp quyền bất thường, ưu tiên hạn chế khả năng truy cập tiếp theo: ngắt kết nối Internet hoặc tắt nguồn điện thoại, theo khuyến cáo trong cảnh báo của cơ quan công an. Đừng tiếp tục làm theo người vừa hướng dẫn cài đặt, cũng không cung cấp thêm mật khẩu, mã OTP hay mã khôi phục.
Sau đó, dùng một thiết bị an toàn để liên hệ ngân hàng hoặc đơn vị liên quan nếu đã đăng nhập, nhập thông tin tài khoản hay xác nhận giao dịch trên điện thoại đáng ngờ. Hãy kiểm tra các tài khoản tài chính và mạng xã hội, đổi thông tin đăng nhập khi có thể, đồng thời báo cho người thân nếu tài khoản của bạn có dấu hiệu bị chiếm. Kết luận cần nhớ rất rõ: một yêu cầu cài ứng dụng ngay tại cửa nhà không đáng để đánh đổi quyền kiểm soát điện thoại. Xác minh độc lập trước, tự tải ứng dụng sau; nếu chưa chắc, hãy từ chối.
