Camera không đồng nghĩa với quyền thu thập tùy ý
Camera giám sát là thiết bị ghi hình, có thể kèm ghi âm, tại không gian công cộng hoặc nơi làm việc; dữ liệu thu được có thể nhận diện cá nhân và vì thế phải được lắp đặt, thông báo, khai thác theo quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là điểm các đơn vị dễ xem nhẹ: mục tiêu an ninh không tự động hợp thức hóa mọi cách ghi nhận hay sử dụng hình ảnh. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 cho phép ghi âm, ghi hình và xử lý dữ liệu thu tại nơi công cộng trong một số trường hợp mà không cần sự đồng ý của chủ thể, nhưng dữ liệu vẫn phải được dùng đúng mục đích, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đồng thời chỉ lưu trong thời gian cần thiết. Vì vậy, trước khi bật hệ thống, người quản lý nên xác định rõ khu vực được giám sát, lý do thu thập và người có quyền truy cập.
Ở nơi công cộng, biển báo phải dễ nhận biết
Với camera nơi công cộng, trách nhiệm không dừng ở việc treo biển cho đủ thủ tục. Cảnh báo cần đặt tại vị trí dễ quan sát, nêu rõ khu vực đang được ghi âm hoặc ghi hình và giúp người dân, khách hàng nhận biết trước khi đi vào vùng giám sát. Quy định được nêu trong Nghị định 330/2026/NĐ-CP đặt mức phạt 5–10 triệu đồng đối với cá nhân và 10–20 triệu đồng đối với tổ chức khi lắp camera nhưng không có biển cảnh báo; mức phạt cá nhân bằng một nửa mức áp dụng cho tổ chức. Con số này khiến việc rà soát biển báo trở thành đầu việc quản trị, không phải chi tiết trang trí. Đơn vị cần kiểm tra cả vị trí, nội dung thông báo và khả năng nhìn thấy thực tế, thay vì cho rằng một tấm biển đặt khuất đã đủ đáp ứng yêu cầu.
Tại nơi làm việc, người lao động phải được biết
Doanh nghiệp được sử dụng camera và công cụ công nghệ để hỗ trợ an ninh, quản lý tài sản, nhưng phải minh bạch với người lao động về biện pháp thu thập dữ liệu. Theo điểm c khoản 2 Điều 61 Nghị định 330/2026/NĐ-CP, tổ chức có thể bị phạt từ 50 đến 70 triệu đồng nếu dùng biện pháp công nghệ, kỹ thuật để thu thập dữ liệu cá nhân của người lao động mà không bảo đảm họ biết rõ; trường hợp cá nhân vi phạm, mức phạt bằng một nửa. Đây không phải lệnh cấm camera nơi làm việc, mà là yêu cầu thông báo rõ ràng. Một chính sách chung khó thay thế được thông tin cụ thể về khu vực có camera, loại dữ liệu thu thập và cách xử lý. Nếu nhân viên chỉ phát hiện thiết bị sau khi hệ thống vận hành, doanh nghiệp đã tự tạo ra rủi ro tuân thủ có thể tránh được.
Quản lý dữ liệu sau khi ghi hình
Rủi ro không chấm dứt khi camera lưu được hình ảnh. Việc trích xuất, sao chép, chia sẻ hoặc sử dụng dữ liệu cần có căn cứ và được kiểm soát; người có quyền truy cập không nên tự lưu tệp lên thiết bị cá nhân hoặc đưa hình ảnh lên mạng xã hội, dùng cho quảng cáo khi chưa xác định rõ mục đích và trách nhiệm. Theo quy định được dẫn tại khoản 2 Điều 71 Nghị định 330, sử dụng hoặc chia sẻ trái phép dữ liệu camera có thể bị phạt đến 50 triệu đồng đối với tổ chức; cá nhân có cùng hành vi chịu mức phạt bằng một nửa. Cách làm thận trọng nhất là rà soát vị trí lắp, biển báo, quyền truy cập, thời hạn lưu trữ và quy trình cung cấp dữ liệu. Kết luận rất rõ: camera chỉ phục vụ an ninh khi việc ghi nhận và xử lý thông tin cũng tôn trọng quyền riêng tư.
