Điểm số lẹt đẹt và câu hỏi về sức nặng của bản sắc Việt
Đăng Khôi Silk Way Star là câu chuyện một ca sĩ Việt Nam mang bản sắc dân tộc âm nhạc lên cuộc thi âm nhạc quốc tế, nhưng liên tục nhận điểm thấp, đặt ra câu hỏi liệu sự chỉn chu về văn hóa và dàn dựng có đủ sức thuyết phục ban giám khảo khi kỹ thuật thanh nhạc vẫn là thước đo chủ đạo trong một đấu trường quy tụ những giọng hát hàng đầu từ 12 quốc gia khác nhau.
Sau hai tập đầu của Silk Way Star, Đăng Khôi nhận lần lượt 108 điểm (xếp cuối 12/12) ở tập 1 và 115 điểm (xếp 11/12) ở tập 2, rơi thẳng vào nhóm cuối bảng dù tiết mục được chuẩn bị gấp rút nhưng nhiều lớp văn hóa và ý tưởng. Điều này khiến không ít khán giả Việt bối rối: tại sao một phần trình diễn được đánh giá là “hoàn chỉnh và rất tốt, đúng chủ đề của chương trình” từ phía ê-kíp vẫn không chuyển hóa thành điểm số? Câu trả lời nằm ở việc Silk Way Star là cuộc thi âm nhạc quốc tế nơi kỹ thuật giọng hát và khả năng chinh phục hội đồng chuyên môn quốc tế được đặt lên trên mọi yếu tố đẹp về hình thức.
Trống Cơm: Bản phối đậm chất Việt nhưng “hụt hơi” trước bàn cân thanh nhạc
Ở vòng thi thứ hai với chủ đề Văn hóa, Đăng Khôi chọn Trống Cơm – làn điệu dân ca đồng bằng Bắc Bộ – để giới thiệu một lát cắt âm nhạc truyền thống Việt Nam đến khán giả quốc tế. Anh và ê-kíp chỉ có 5 ngày để lên ý tưởng, hòa âm phối khí, viết thêm X-Part, tập làn điệu quan họ Bắc Ninh, rap, vũ đạo và đánh trống hội, kèm trang phục lồng ghép ba biểu tượng văn hóa cây tre, chim Lạc, trống đồng. Về mặt ý tưởng sân khấu, đây là một nỗ lực đáng nể: một ca sĩ Việt thi đấu Trung Quốc nhưng cố giữ bản sắc dân tộc âm nhạc thay vì chọn đường dễ là hát bản hit thị trường.
Tuy nhiên, Silk Way Star không phải chương trình tôn vinh dàn dựng, mà là nơi phần thanh nhạc bị soi kỹ bởi hội đồng giám khảo và 100 khán giả quốc tế. Đăng Khôi vốn có chất giọng trầm ấm, ngọt ngào, hợp ballad nhẹ nhàng nhưng được đánh giá là khá mỏng, yếu và thiếu lực. Khi đối diện một ca khúc đòi hỏi kỹ thuật nảy hạt, luyến láy và nội lực như Trống Cơm, anh bị hụt hơi, giọng không đủ dày để đỡ cấu trúc bản phối nhiều lớp. Sự mờ nhạt về giọng hát khiến bản phối sáng tạo và phục trang cầu kỳ trở thành lớp vỏ khó bù đắp cho điểm yếu cốt lõi: khả năng thanh nhạc chưa ngang hàng đối thủ.
Một câu nói dễ trích ở đây là: “Sau 2 vòng thi đầu tiên, Đăng Khôi lần lượt nhận 108 điểm và 115 điểm, rơi vào nhóm cuối bảng dù đầu tư chỉn chu từ trang phục đến bản phối mang đậm bản sắc dân tộc.”
Đấu trường toàn “quái vật” thanh nhạc và bất lợi của đại diện Việt Nam
Để hiểu vì sao Đăng Khôi liên tục xếp chót bảng, phải đặt anh trong tương quan với đối thủ: 12 ca sĩ đến từ Trung Quốc, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Nga, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ, Serbia, Nam Phi, New Zealand, Brazil, Georgia và Việt Nam cùng tranh tài qua 10 vòng thi chủ đề. Dàn ca sĩ này được mô tả là những “quái vật” thanh nhạc, tức đều sở hữu kỹ thuật giọng hát ở mức chuyên nghiệp, từng chinh chiến nhiều cuộc thi quốc tế. Trong bối cảnh đó, một chất giọng ấm áp nhưng thiếu lực sẽ lập tức bị lép vế dù ý tưởng có nhiều đến đâu.
Đại diện Trung Quốc Hy Lâm Na Y Cao là gương mặt trẻ nhưng có giọng hát nội lực, dày dặn, nốt cao vững, giàu cảm xúc và biến hóa với nhiều thể loại khác nhau. Nữ ca sĩ Georgia Tatia Kobaladze – người giành hạng 1 ở đêm thi thứ hai – được các nguồn quốc tế mô tả sở hữu “giọng hát đầy mê hoặc”, từng tham gia nhiều cuộc thi thanh nhạc và được công nhận như nghệ sĩ chuyên nghiệp. Đại diện Kazakhstan, Lucia, lại phô diễn kỹ thuật coloratura điêu luyện, chạy nốt nhanh, nhảy quãng rộng nhưng vẫn gắn với giai điệu dân gian. Khi nhiều đối thủ có thể vừa mang màu sắc văn hóa vừa giữ chuẩn thanh nhạc cao như vậy, việc Đăng Khôi dựa chủ yếu vào bản sắc mà không có giọng hát tương xứng trở thành bất lợi rõ rệt.
Silk Way Star: Ngoại giao văn hóa hay cuộc thi giọng hát?
Silk Way Star được giới thiệu là dự án giao lưu văn hóa quốc tế do đài truyền hình trung ương Trung Quốc phối hợp tổ chức, hướng tới dùng âm nhạc và sáng tạo nghệ thuật để mở rộng mô hình “ngoại giao truyền thông”, tạo không gian cho giao lưu văn hóa và sự hiểu biết giữa các quốc gia. Về lý thuyết, đây là sân chơi lý tưởng cho những nghệ sĩ như Đăng Khôi – người đặt mục tiêu đưa hình ảnh và âm thanh quen thuộc của Việt Nam đến gần bạn bè năm châu thông qua Trống Cơm. Nhưng cơ chế chấm điểm lại dựa trên tổng điểm từ hội đồng giám khảo chuyên nghiệp quốc tế và 100 khán giả tại gia, qua đó tìm ra quán quân chung cuộc sau 10 vòng. Điều này biến chương trình thành đường biên giữa giao lưu văn hóa và cuộc thi giọng hát khắc nghiệt.
Chính sự “nhập nhằng” này khiến kỳ vọng của khán giả Việt bị lệch: chúng ta dễ nghĩ rằng chỉ cần bản sắc dân tộc âm nhạc và dàn dựng đẹp là đủ, trong khi ban giám khảo lại nhìn vào độ chắc của nốt cao, kỹ thuật luyến láy, độ kiểm soát hơi thở. Hội đồng chuyên môn không thiếu những nhà giáo dục và nhà sản xuất âm nhạc, trong đó có cả đại diện Việt Nam như Nguyễn Hữu Anh. Nhưng họ chấm trên mặt bằng chung quốc tế, không thể ưu tiên cảm xúc tự hào dân tộc cho bất kỳ nước nào. Đó là lý do những phần trình diễn kỹ thuật cao nhưng ít màu văn hóa vẫn có thể vượt điểm số những tiết mục đậm chất truyền thống nếu yếu tố thanh nhạc không đạt.
Từ thất bại điểm số đến bài học cho ca sĩ Việt trên sân khấu quốc tế
Nhìn hai vòng thi đầu, dễ thấy Đăng Khôi không thua về ý tưởng mà thua về giọng hát. Anh đặt mục tiêu rõ ràng: giới thiệu nét đẹp âm nhạc truyền thống Việt Nam qua Trống Cơm, kết hợp quan họ, rap, trống hội, biểu tượng văn hóa trên trang phục. Về mặt hình ảnh, đó là lựa chọn đáng trân trọng cho một ca sĩ Việt thi đấu Trung Quốc trong bối cảnh nhiều người chọn cover hit quốc tế để dễ ghi điểm. Nhưng sân chơi quốc tế đề cao kỹ thuật, và khi chất giọng trầm ấm, mỏng và thiếu lực bị đặt cạnh những giọng hát nội lực, anh bị tụt lại trong cuộc đua điểm số.
Tuy vậy, thất bại điểm số không đồng nghĩa thất bại về giá trị. Với khán giả trong nước, việc một ca sĩ dám mang Trống Cơm, quan họ Bắc Ninh và hình ảnh tre, chim Lạc, trống đồng lên sân khấu Trung Quốc vẫn là dấu hiệu cho thấy chúng ta muốn góp tiếng trong cuộc đối thoại văn hóa khu vực. Bài học ở đây khá rõ: bản sắc dân tộc âm nhạc là lợi thế, nhưng để cạnh tranh tại cuộc thi âm nhạc quốc tế, ca sĩ Việt cần đầu tư chiều sâu thanh nhạc tương xứng – từ kỹ thuật nảy hạt, kiểm soát hơi, đến khả năng xử lý nốt cao ổn định. Khi giọng hát đủ mạnh, bản sắc mới trở thành điểm cộng thay vì chiếc áo đẹp che giấu một nền tảng chưa vững.
