Sống thọ trên 100 tuổi: không phải phép màu mà là nếp sống đều đặn
Sống thọ trên 100 tuổi là kết quả của sự kết hợp giữa di truyền, môi trường và những thói quen sức khỏe tuổi cao được duy trì bền bỉ hàng chục năm, bao gồm hoạt động thể chất hàng ngày, chế độ ăn tự nhiên, giấc ngủ đều đặn và tâm lý tích cực sống lâu, chứ không phải một bí quyết đơn lẻ thần kỳ. Những người đã đi qua hơn một thế kỷ như bác sĩ 103 tuổi vẫn làm việc hay cụ bà 100 tuổi tự lái xe, nhảy dù là minh chứng sống cho luận điểm này. Họ đều thừa nhận gene và may mắn có vai trò, nhưng thói quen hàng ngày mới quyết định mình già đi như thế nào. Vì thế, nếu vẫn tin vào “thuốc trường sinh” hay một bí quyết duy nhất, bạn đang hiểu sai về tuổi thọ và bỏ lỡ những điều mình có thể chủ động thay đổi.
Hoạt động thể chất hàng ngày: đi bộ, đạp xe, chạy bộ để giữ sự độc lập ở tuổi cao
Điểm giống nhau rõ nhất ở các cụ sống khỏe là họ vận động đều đặn, không chạy theo môn thể thao hào nhoáng mà chọn thứ có thể làm mỗi ngày. Viện sĩ 98 tuổi đi bộ hơn 5.000 bước và đạp xe tại chỗ ít nhất 20 phút mỗi chiều suốt hơn 20 năm, tập cố định kháng lực và đều đặn ghi lại kết quả để gửi cho người thân. Cụ ông 96 tuổi thì bắt đầu chạy bộ sau ca phẫu thuật não, biến vài bước chạy nhỏ thành thói quen 10km mỗi ngày, bất chấp mùa đông âm hàng chục độ. Một nghiên cứu trên gần 150.000 người được công bố trên The Lancet cho thấy các hoạt động thể chất mức độ vừa phải như đi bộ nhanh, làm vườn, làm việc nhà giúp giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân ở người lớn tuổi. Nói thẳng: không vận động đều, đừng mơ đến chuyện độc lập ở tuổi cao.
Ăn tự nhiên, ăn chậm, không chạy theo thực phẩm bổ sung đắt tiền
Hầu hết các nhân vật sống thọ đều có điểm chung: họ ăn đa dạng, thiên về thực phẩm tươi và không phụ thuộc vào thực phẩm bổ sung đắt tiền. Cụ bà 100 tuổi lớn lên trong gia đình có vườn rau, trái cây; bữa ăn thường bắt đầu từ việc ra ngoài hái bắp, xà lách, cà chua và bà khuyên nên ăn càng tự nhiên càng tốt. Nữ nghệ sĩ 98 tuổi lại nổi bật với thói quen ưu tiên rau, salad, ăn chậm, uống nước ấm do chính mình chuẩn bị và không ăn quá nhiều. Trong khi đó, viện sĩ 98 tuổi thích thịt kho, kem nhưng không ăn kiêng cực đoan, mà theo dõi đường huyết hằng ngày rồi điều chỉnh: chỉ thưởng một phần kem chocolate đen không đường nếu chỉ số ổn định. Câu chuyện của họ là lời phản biện trực diện với quan niệm: phải uống nhiều viên bổ sung hay theo chế độ ăn khắt khe mới sống thọ – điều này đơn giản là không đúng trong đa số trường hợp.
Giấc ngủ chất lượng và tâm lý tích cực: nền tảng cho trí não minh mẫn
Một điều bị đánh giá thấp nhưng xuất hiện lặp lại ở người sống thọ là giấc ngủ đều đặn và thái độ sống lạc quan. Viện sĩ 98 tuổi duy trì giờ ngủ ổn định, thường đi ngủ lúc 23 giờ và ngủ khoảng 8 tiếng mỗi đêm; ông kết hợp với việc đọc, viết, luyện thư pháp, nuôi chim để giữ trí não luôn hoạt động. Giấc ngủ đủ và chất lượng giúp cơ thể phục hồi, bảo vệ sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, đặc biệt ở tuổi cao. Cụ bà 100 tuổi tự mô tả mình là người luôn nhìn về phía tích cực; sự lạc quan này được ghi nhận là đặc điểm thường thấy ở người sống thọ trên 100 tuổi. Bác sĩ 103 tuổi thì coi trọng việc không nuôi dưỡng thù hận, cay đắng trong thời gian dài vì chúng làm kiệt quệ tinh thần và bào mòn chất lượng cuộc sống. Một tổng hợp 38 nghiên cứu với hơn 2 triệu người cho thấy người thường xuyên tham gia hoạt động giải trí có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn nhóm ít tham gia. Câu trả lời cho trí não minh mẫn tuổi cao nằm ở những điều đều đặn này, không phải bài tập trí tuệ “thần kỳ” quảng cáo trên mạng.
Giữ sự độc lập và chấp nhận không có “công thức trường sinh”
Một mẫu số chung khác ở người sống lâu là họ chủ động giữ tính độc lập. Cụ bà 100 tuổi vẫn sống một mình, tự lái xe đi mua sắm và đến các cuộc hẹn; viện sĩ 98 tuổi duy trì lịch vận động, giấc ngủ, sở thích riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào người khác. Cụ ông 96 tuổi thì không so mình với ai, ông chỉ quan tâm hôm nay có tốt hơn ngày hôm qua hay không. Những người này đều có đời sống tinh thần riêng, không dồn hết sự chú ý vào bạn đời hay con cháu. Tuy vậy, họ cũng nhắc đi nhắc lại một thực tế mà nhiều người không muốn nghe: không có công thức nào đảm bảo bạn sẽ sống đến 98 hay 100 tuổi; tuổi thọ chịu ảnh hưởng đồng thời của di truyền, bệnh nền, môi trường sống, điều kiện xã hội và thói quen sinh hoạt. Thay vì săn tìm “bí quyết trường thọ”, việc hợp lý hơn là xây dựng những thói quen sức khỏe tuổi cao mà bạn có thể duy trì lâu dài: vận động vừa phải, ăn tự nhiên, ngủ đủ, giữ tâm lý tích cực và bảo vệ sự độc lập. Đó không phải lời hứa hẹn sống mãi, nhưng là cách đáng tin nhất để sống khỏe, sống vui trong quãng đời mình có.
