Hai thước đo, hai tín hiệu về dòng vốn
FDI là dòng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài vào doanh nghiệp và dự án trong nước; vốn đăng ký ghi nhận cam kết, còn vốn thực hiện phản ánh phần tiền đã được đưa vào hoạt động đầu tư. Trong 10 tháng, vốn FDI đăng ký đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74% so với cùng kỳ và cao nhất kể từ năm 2009. Cùng kỳ, vốn FDI thực hiện đạt 24,08 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm qua. Đặt cạnh nhau, hai con số cho thấy sức hút của FDI Việt Nam đang tăng rõ rệt, nhưng cũng nhắc rằng cam kết và triển khai không thể được xem là một. Mức đăng ký gây ấn tượng; vốn thực hiện mới cho thấy dòng tiền đã đi vào nền kinh tế.
Vì vậy, mức tăng 74% không nên được hiểu như lượng vốn đã giải ngân tương ứng. Vốn đăng ký bao gồm dự án mới, điều chỉnh tăng vốn và góp vốn, mua cổ phần; mỗi khoản phản ánh một dạng cam kết hoặc giao dịch đầu tư. Vốn thực hiện có ý nghĩa khác: nó cho biết hoạt động triển khai đã chuyển thành dòng tiền thực tế đến đâu. Đánh giá thu hút đầu tư nước ngoài chỉ dựa vào đăng ký có thể phóng đại tiến độ, còn chỉ nhìn giải ngân sẽ bỏ qua quy mô quan tâm mới của nhà đầu tư.
Đăng ký bứt phá, giải ngân tăng vững hơn
Khoảng cách giữa hai tốc độ tăng là điểm cần đọc kỹ: vốn đăng ký tăng 74%, trong khi vốn thực hiện tăng 13,1% so với cùng kỳ. Đây không phải lý do để phủ nhận sức hút của Việt Nam, nhưng cũng không nên đánh đồng mức tăng đăng ký với vốn đã chảy vào sản xuất, kinh doanh. Ngược lại, mức giải ngân cao nhất trong cùng kỳ 5 năm qua là tín hiệu đáng chú ý bởi nó cho thấy tiến độ triển khai vẫn được duy trì ở quy mô lớn. Bức tranh thuyết phục nhất nằm ở cả hai chỉ số: đăng ký cho thấy kỳ vọng và quyết định đầu tư, còn thực hiện kiểm chứng phần nào khả năng biến cam kết thành hoạt động.
Cấu trúc vốn đăng ký cũng giúp giải thích vì sao tổng số tăng mạnh. Trong 10 tháng có 3.478 dự án mới được cấp phép; vốn đăng ký mới đạt 30,73 tỷ USD, gấp 2,2 lần cùng kỳ dù số dự án chỉ tăng 4,7%. Bên cạnh đó, 1.079 lượt dự án hiện hữu đăng ký tăng thêm 16,13 tỷ USD, còn góp vốn và mua cổ phần đạt 7,99 tỷ USD. Như vậy, đà tăng không chỉ đến từ việc có thêm dự án mà còn từ quy mô vốn lớn hơn ở dự án mới và các khoản bổ sung.
Giải ngân tập trung vào sản xuất
Dòng vốn thực hiện nghiêng rõ về công nghiệp chế biến, chế tạo: lĩnh vực này đạt 19,96 tỷ USD, chiếm 82,9% tổng vốn FDI thực hiện trong 10 tháng. Bất động sản đạt 1,76 tỷ USD, tương đương 7,3%, còn sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí đạt 785,2 triệu USD, chiếm 3,3%. Tỷ trọng áp đảo của chế biến, chế tạo khiến con số giải ngân có sức nặng hơn một kỷ lục đăng ký đơn thuần: phần lớn dòng tiền thực tế đang được đưa vào khu vực sản xuất.
Ở vốn đăng ký mới, công nghiệp chế biến, chế tạo cũng đứng đầu với 14,61 tỷ USD, tương đương 47,5%; vận tải kho bãi đạt 5,15 tỷ USD, chiếm 16,7%. Singapore dẫn đầu danh sách nhà đầu tư có dự án mới được cấp phép, tiếp theo là Hàn Quốc và Luxembourg. Các dữ kiện này cho thấy sức hút đầu tư trải rộng hơn một lĩnh vực, nhưng cơ cấu giải ngân mới là căn cứ để theo dõi vốn đang đi vào đâu. Kết luận hợp lý không phải là xem mức đăng ký kỷ lục như kết quả đã hoàn tất, mà là ghi nhận đồng thời sức hút mạnh và tiến độ triển khai đang tăng.






