Nhận diện hai kiểu giả mạo
Giả danh cán bộ hoặc nhân viên bưu điện là thủ đoạn lừa đảo qua điện thoại, trong đó kẻ gian mượn danh cơ quan đáng tin để gây áp lực, lấy thông tin hoặc dẫn dụ nạn nhân chuyển tiền và thao tác tài khoản. Đây không phải những cuộc gọi hành chính bình thường mà là tình huống cần kiểm chứng độc lập trước khi làm theo bất cứ chỉ dẫn nào. Đại sứ quán Việt Nam tại Séc cảnh báo đã có phản ánh từ công dân và cộng đồng người Việt tại Séc về các cuộc gọi giả danh cán bộ, viện dẫn dấu hiệu vi phạm pháp luật rồi đòi thông tin cá nhân, tiền bạc hoặc yêu cầu người nghe đến trình diện. Trong khi đó, cảnh sát Đà Nẵng cảnh báo kẻ gian giả làm nhân viên bưu điện để nhắm vào người làm hộ chiếu online. Hai kịch bản khác nhau về cái cớ, nhưng cùng dựa vào nỗi lo và sự vội vàng của người nhận cuộc gọi.
Cái cớ thay đổi, mục tiêu vẫn là tài khoản
Ở kịch bản giả danh cán bộ, đối tượng có thể nhắc đến hải quan, xác minh tài sản hoặc vi phạm pháp luật tại Việt Nam để khiến người nghe hoảng sợ. Đại sứ quán khẳng định cán bộ của cơ quan không thực hiện những việc như vậy và chỉ liên hệ với công dân qua các số điện thoại chính thức được công bố trên trang thông tin của cơ quan. Kịch bản lừa đảo bưu điện nhắm đến người vừa làm hộ chiếu online trên VNeID và đang chờ giao hồ sơ đến địa chỉ đã đăng ký. Kẻ gian gọi từ số lạ, giả làm nhân viên giao nhận, rồi chuyển từ chuyện giao hàng sang yêu cầu thao tác ví điện tử. Cơ quan chức năng Đà Nẵng cho biết nạn nhân được hướng dẫn chia sẻ màn hình điện thoại, vào MoMo, tìm mục vay nhanh và nhập thông tin định danh. Đó không phải quy trình nhận hộ chiếu: việc đòi truy cập tài khoản tài chính là dấu hiệu phải dừng ngay.
Dấu hiệu đáng ngờ không nên bỏ qua
Điểm chung đáng cảnh giác là người gọi tự nhận có thẩm quyền nhưng không cho bạn thời gian xác minh. Họ đe dọa hậu quả pháp lý, đòi thông tin cá nhân, thúc chuyển tiền hoặc yêu cầu đến trình diện mà chưa xác minh danh tính. Với người chờ hộ chiếu, cuộc gọi bất ngờ từ số lạ về phí giao hàng có thể chỉ là bước mở đầu: sau đó đối tượng viện cớ chuyển nhầm tài khoản, hứa hoàn tiền rồi chuyển nạn nhân sang tài khoản mạng xã hội giả mạo để hướng dẫn thao tác. Không chia sẻ màn hình, không cài ứng dụng lạ, không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng hay ví điện tử. Cũng không mở khoản vay, tạo tài khoản vay hoặc chuyển tiền theo chỉ dẫn qua điện thoại hay mạng xã hội. Cảnh sát Đà Nẵng cho biết một người đã kịp dừng thao tác sau khi nhận ra yêu cầu bất thường và chủ động kiểm tra với cơ quan chức năng, tránh nguy cơ thiệt hại lớn hơn.
Xác minh trước, xử lý nhanh nếu đã lỡ làm theo
Cách phòng vệ hiệu quả nhất là tự tìm kênh liên hệ chính thức, thay vì gọi lại số vừa liên lạc hoặc làm theo đường dẫn và tài khoản mạng xã hội do người gọi gửi. Muốn kiểm tra tình trạng hồ sơ hay giao hộ chiếu, hãy chủ động liên hệ cơ quan liên quan và đơn vị bưu chính qua thông tin chính thức. Với cuộc gọi tự xưng cán bộ, hãy đối chiếu số điện thoại trên trang chính thức và tuyệt đối không cung cấp dữ liệu cá nhân, chuyển tiền hoặc làm theo yêu cầu khi chưa xác minh được danh tính. Nếu thấy dấu hiệu lừa đảo, hãy ngắt liên lạc và dừng mọi giao dịch. Nếu đã chia sẻ thông tin tài khoản hoặc thực hiện giao dịch, liên hệ ngay ngân hàng hay đơn vị cung cấp dịch vụ tài chính để được hỗ trợ, đồng thời trình báo cơ quan công an gần nhất. Đừng để giọng điệu đe dọa hay lời hứa hoàn tiền thay thế việc kiểm chứng: cuộc gọi đáng tin phải chịu được một lần xác minh độc lập.
