Thực phẩm giả nguy hiểm là gì và vì sao phải cảnh giác ngay?
Thực phẩm giả nguy hiểm là những sản phẩm ăn uống bị làm giả, pha trộn hoặc gắn nhãn sai nguồn gốc, sử dụng nguyên liệu không rõ xuất xứ, có thể chứa hóa chất độc hại gây ngộ độc thực phẩm cấp tính, tổn thương cơ quan nội tạng và đe dọa tính mạng người sử dụng. Vấn đề không còn là vài vụ việc cá biệt mà đã trở thành mối đe dọa thường trực với bữa ăn gia đình, nhất là khi gạo giả nhãn hiệu, rượu pha từ cồn công nghiệp và thức ăn đường phố bẩn xuất hiện ngay trong các khu dân cư. Khi lợi nhuận được đặt lên trên sức khỏe cộng đồng, mỗi người tiêu dùng nếu không biết tự bảo vệ mình sẽ là nạn nhân đầu tiên.
Những vụ việc mới nhất tại An Giang và Quảng Ngãi cho thấy thực phẩm giả đang len lỏi vào những mặt hàng tưởng như quen thuộc nhất: gạo, rượu trắng, món ăn đường phố. Tại An Giang, lực lượng chức năng phát hiện các cơ sở sang chiết, đóng gói gạo không rõ nguồn gốc vào bao bì mang nhãn hiệu gạo ST25 đã được bảo hộ. Ở Quảng Ngãi, cơ quan điều tra khởi tố bị can trong vụ sử dụng cồn công nghiệp pha chế thành rượu để bán ra thị trường. Cả hai vụ đều bị khởi tố về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, cho thấy mức độ nghiêm trọng và tính chất có hệ thống của hành vi.
Rượu pha từ cồn công nghiệp: Ly rượu nhỏ, nguy cơ lớn
Nguy cơ lớn nhất hiện nay đến từ các loại rượu trắng trôi nổi, được pha chế từ cồn công nghiệp rồi bán như rượu uống thông thường. Tại Quảng Ngãi, cơ quan điều tra đã khởi tố bị can trong vụ sử dụng cồn công nghiệp pha chế thành rượu để bán ra thị trường. Tại cơ sở này, lực lượng chức năng phát hiện 9 can chứa cồn công nghiệp và 80 can chứa rượu được pha chế từ cồn công nghiệp, chuẩn bị đưa ra tiêu thụ. Đây không phải hành vi “làm ăn gian dối” đơn thuần, mà là chơi trò may rủi với mạng sống người dùng.
Các chuyên gia cảnh báo rượu pha từ cồn công nghiệp hoặc nguyên liệu không rõ nguồn gốc có thể chứa methanol và nhiều tạp chất độc hại, gây ngộ độc cấp tính, tổn thương thần kinh, suy đa cơ quan và có thể dẫn tới tử vong. Vụ việc tại Quảng Ngãi được nhận định là “hồi chuông cảnh báo về nguy cơ thực phẩm giả xâm nhập thị trường, đe dọa sức khỏe người tiêu dùng”. Điều đáng lo là loại rượu này thường xuất hiện ở quán nhậu bình dân, đám tiệc, hàng quán lề đường – nơi người uống ít khi yêu cầu hóa đơn, chứng từ hay truy xuất nguồn gốc.
Gạo giả nhãn hiệu ST25: Khi bữa cơm hằng ngày cũng bị lừa
Nếu như rượu giả gây ngộ độc cấp tính dễ nhận thấy, thì gạo giả nhãn hiệu lại là mối nguy âm thầm hơn nhưng không kém phần đáng sợ. Tại An Giang, lực lượng chức năng phát hiện nhân viên hai hộ kinh doanh đang sang chiết, đóng gói gạo không rõ nguồn gốc vào bao bì mang nhãn hiệu gạo ST25 của một doanh nghiệp đã được bảo hộ về sở hữu trí tuệ. Hơn 22 tấn gạo mang nhãn hiệu ST25, trị giá hơn 440 triệu đồng, đã bị tạm giữ để phục vụ điều tra. Đây là con số đủ để cho thấy quy mô không nhỏ của đường dây gạo giả nhãn hiệu.
Điều đáng nói là chủ cơ sở không hề có văn bản ủy quyền hay bất kỳ tài liệu nào chứng minh được phép sử dụng nhãn hiệu gạo ST25. Nói cách khác, người tiêu dùng tin rằng mình đang mua gạo thương hiệu nổi tiếng, nhưng thực tế lại ăn phải gạo không rõ xuất xứ, không được kiểm soát chất lượng. Thực phẩm giả nguy hiểm không chỉ cướp đi quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp chân chính, mà còn tước luôn quyền được ăn uống an toàn của người dân. Khi bữa cơm gia đình bị “đánh tráo” ngay từ bao gạo, mọi niềm tin vào quảng cáo và nhãn mác đều trở nên mong manh.
Người tiêu dùng phải làm gì để tránh ngộ độc thực phẩm?
Những vụ việc bị khởi tố ở An Giang và Quảng Ngãi chứng minh một điều: không thể phó mặc an toàn thực phẩm cho cơ quan chức năng. Các lực lượng chuyên trách đã khẳng định sẽ tăng cường nắm tình hình, kiểm tra cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, đồ uống, kịp thời xử lý nghiêm hành vi sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, sản xuất hàng giả, nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và giữ trật tự thị trường. Nhưng nếu người mua vẫn vô tư chọn hàng rẻ, không hóa đơn, không nhãn mác, thì mọi nỗ lực kiểm tra cũng khó bao quát hết.
- Ưu tiên mua thực phẩm, đặc biệt là gạo và rượu, tại siêu thị, cửa hàng uy tín, có hóa đơn và thông tin truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
- Tránh sử dụng các loại rượu trắng không nhãn, rượu bán xô, rượu “nhà làm” không được kiểm định; nếu chủ quán không chứng minh được nguồn gốc, hãy từ chối uống.
- Khi mua gạo mang thương hiệu nổi tiếng, kiểm tra kỹ bao bì, tem chống giả, thông tin nhà sản xuất; nghi ngờ thì liên hệ trực tiếp đơn vị sở hữu nhãn hiệu để đối chiếu.
- Hạn chế ăn uống tại hàng quán đường phố mất vệ sinh, chế biến sơ sài; quan sát nguồn nguyên liệu, cách bảo quản và thái độ hợp tác của người bán với đoàn kiểm tra.
- Nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ ngộ độc thực phẩm sau khi ăn uống, cần đến cơ sở y tế ngay và báo cho cơ quan chức năng để truy vết nguồn gây độc.
