Cầu Cần Thơ 2: không chỉ là cây cầu mới, mà là cấu trúc giao thông hai tầng mang tính thử nghiệm cho giao thông miền Tây
Cầu Cần Thơ 2 là dự án cầu dây văng dài khoảng 15,14 km, lần đầu tiên tại khu vực này được thiết kế hai tầng kết hợp 6 làn đường bộ cao tốc ở tầng trên và đường sắt đôi khổ 1.435 mm điện khí hóa ở tầng dưới, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 27.000 tỷ đồng và lộ trình triển khai từ việc trình chủ trương đầu tư cuối năm 2026 đến khởi công các hạng mục chính vào giai đoạn 2027-2028. Điểm đáng nói là cây cầu này được định hình ngay từ đầu như một cấu trúc "đường sắt kết hợp cao tốc", chứ không chỉ là thêm một nhịp nối đường bộ qua sông. Với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 27.050 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng và thiết bị chiếm khoảng 18.967 tỷ đồng cùng chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khoảng 2.740 tỷ đồng, đây là một trong những công trình hạ tầng giao thông Việt Nam quy mô lớn nhất tại khu vực Tây Nam Bộ hiện nay. Việc đặt đường sắt dưới mặt cầu cao tốc cho thấy tư duy thiết kế hướng tới tương lai, dù năng lực khai thác thực tế sau này còn phụ thuộc vào toàn mạng lưới.
Thiết kế hai tầng: khi đường sắt và cao tốc cùng đi trên một trục
Nếu coi giao thông miền Tây trước đây bị chia cắt bởi sông nước, thì cầu Cần Thơ 2 đang được phác thảo như một lời đáp trả táo bạo: gom đường bộ và đường sắt lên cùng một trục, trên cùng một cây cầu. Tầng trên, tuyến cao tốc 6 làn được thiết kế vận tốc 100 km/h, nối từ nút giao Chà Và trên cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ đến nút giao IC2 trên cao tốc Cần Thơ – Hậu Giang, tạo thành mảnh ghép mới trong mạng lưới hạ tầng giao thông Việt Nam tại Tây Nam Bộ. Ở tầng dưới, đường sắt đôi khổ 1.435 mm điện khí hóa được thiết kế tốc độ 120 km/h, với mục tiêu khai thác tối đa tới 160 km/h đối với tàu khách và 120 km/h đối với tàu hàng. "Công trình được thiết kế 2 tầng kết hợp giữa đường bộ và đường sắt; trong đó đường bộ bố trí ở tầng trên, đường sắt đôi ở tầng dưới". Cầu chính dạng dây văng với sơ đồ nhịp 210m - 450m - 210m, chiều dài khoảng 870 m, bề rộng khoảng 30,5 m cho thấy tham vọng vừa bảo đảm tải trọng cao tốc, vừa đáp ứng yêu cầu kết cấu đường sắt hiện đại.
Tác động kết nối: trục mới giữa Vĩnh Long – Cần Thơ và vùng Tây Nam Bộ
Nhìn dưới góc độ kết nối vùng, cầu Cần Thơ 2 không đơn thuần là một nhánh bổ sung cho tuyến Mỹ Thuận – Cần Thơ mà đang trở thành trục dọc mới cho giao thông miền Tây. Điểm đầu dự án gắn với cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ tại nút giao Chà Và (Vĩnh Long), điểm cuối nối vào cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang tại nút giao IC2 (Cần Thơ), tạo một mạch liên kết rõ ràng giữa hai khu vực vốn lâu nay phụ thuộc vào các tuyến quốc lộ hiện hữu. Về đường bộ, 6 làn xe cao tốc trên cầu Cần Thơ 2 giúp dòng xe liên vùng có thêm lựa chọn thay vì dồn tập trung qua cầu Cần Thơ cũ; về đường sắt, việc bố trí tuyến đôi điện khí hóa trên cùng công trình mở ra khả năng hình thành trục vận tải mới kết nối hai bờ sông Hậu bằng phương thức ray. Khi hạ tầng đường sắt kết hợp cao tốc này được khai thác đồng bộ, cán cân lưu thông hàng hóa và hành khách giữa Vĩnh Long, Cần Thơ và các tỉnh lân cận có thể dịch chuyển mạnh từ đường thủy và quốc lộ sang hệ thống trục mới, giảm áp lực cho mạng lưới cũ.
Lộ trình triển khai: tham vọng lớn nhưng không được phép chậm nhịp
Với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 27.000 tỷ đồng, câu hỏi không thể né tránh là: tiến độ có theo kịp kỳ vọng hay giao thông miền Tây lại chờ thêm một chu kỳ. Hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi đã được Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận trình Bộ Xây dựng thẩm định từ ngày 28/9, đặt nền cho giai đoạn xem xét chủ trương đầu tư. Theo thông tin được công bố tại họp báo quý III của UBND TP Cần Thơ, hồ sơ dự án cầu Cần Thơ 2 dự kiến trình cấp có thẩm quyền xem xét chủ trương đầu tư vào cuối năm 2026. Nếu mốc này giữ đúng, quý III/2027 sẽ là thời điểm bàn giao cọc giải phóng mặt bằng cho địa phương để triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tách thành các dự án thành phần tại Vĩnh Long và Cần Thơ. Phần đường dẫn hai đầu cầu được dự kiến khởi công trong quý IV/2027, trong khi thiết kế cầu chính hoàn thành vào quý I/2028 và khởi công quý II cùng năm. Từ 2028–2030, các hạng mục triển khai đồng bộ, hướng tới hoàn thành công trình, đưa vào khai thác năm 2031 và quyết toán trong năm 2032. Với lịch này, bất kỳ sự chậm trễ nào trong giải phóng mặt bằng hay bố trí vốn đều có nguy cơ đẩy xa thêm cột mốc thay đổi diện mạo hạ tầng giao thông khu vực.
Kết luận: cây cầu thử thách năng lực quy hoạch dài hạn của miền Tây
Cầu Cần Thơ 2 đang được phác thảo như một biểu tượng mới của hạ tầng giao thông Việt Nam tại vùng sông nước, nhưng ý nghĩa của nó sẽ vượt trên những thông số 6 làn xe hay tốc độ 160 km/h. Một công trình hai tầng, đường sắt kết hợp cao tốc, chỉ thực sự phát huy khi phần còn lại của mạng lưới – từ cao tốc liên vùng đến tuyến ray kết nối – được quy hoạch hài hòa và triển khai đúng nhịp. Lộ trình từ trình chủ trương đầu tư cuối 2026, khởi công đường dẫn quý IV/2027, cầu chính quý II/2028 đến mục tiêu hoàn thành năm 2031 là một bài kiểm tra về khả năng phối hợp giữa trung ương và địa phương, giữa thiết kế táo bạo và thực thi nhất quán. Nếu vượt qua, giao thông miền Tây có thêm một trục xương sống; nếu không, một cây cầu hai tầng hiện đại rất dễ trở thành điểm nghẽn mới trên bản đồ.
