Cầu Cần Thơ 2 là gì và vì sao đây là bước ngoặt của hạ tầng miền Tây?
Cầu Cần Thơ 2 là dự án cầu dây văng hai tầng bắc qua sông Hậu, kết hợp đường cao tốc 6 làn ở tầng trên và đường sắt đôi khổ 1.435 mm ở tầng dưới, với tổng mức đầu tư hơn 27.000 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước, nhằm hoàn thiện trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông và mạng lưới giao thông liên thông đường bộ – đường sắt khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Điểm đáng nói nhất của cầu Cần Thơ 2 là tư duy thiết kế: thay vì tách riêng cầu đường bộ và cầu đường sắt, Nhà nước chọn phương án cao tốc hai tầng, dùng chung một công trình cho cả hai loại hình vận tải. Điều này cho thấy cách tiếp cận hạ tầng mới: đi thẳng vào mô hình tích hợp, đầu tư lớn nhưng nhắm tới tầm nhìn dài hạn, không lặp lại bài toán chắp vá mà Đồng bằng sông Cửu Long đã chịu trong nhiều thập kỷ.
Quy mô kỹ thuật: cây cầu dây văng hai tầng đắt giá nhất vùng sông nước
Về kỹ thuật, dự án cầu Cần Thơ 2 và tuyến kết nối được nghiên cứu trên chiều dài khoảng 17,57 km, trong đó đoạn cao tốc thuộc phương án kiến nghị dài khoảng 15,14 km đi qua Vĩnh Long và Cần Thơ. Cầu chính sử dụng kết cấu dây văng, dầm chủ dạng dàn thép, sơ đồ nhịp 210 + 450 + 210 m, tổng chiều dài khoảng 870 m với bề rộng 30,5 m. Tầng trên của cầu bố trí 6 làn xe cao tốc, tốc độ thiết kế 100 km/h, không có làn dừng khẩn cấp – một lựa chọn kỹ thuật đặt câu hỏi về yêu cầu quản lý an toàn giao thông khi khai thác. Tầng dưới dành cho đường sắt đôi khổ 1.435 mm, điện khí hóa, tốc độ thiết kế 160 km/h với tàu khách và 120 km/h với tàu hàng. Với khổ thông thuyền tổng cộng 300 m, trong đó luồng chính 110 x 40 m, hai luồng bên mỗi luồng 95 x 31 m, cây cầu phải dung hòa giữa vận tải đường bộ, đường sắt và đường thủy – một bài toán không hề đơn giản.
| Hạng mục | Quy mô | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tổng mức đầu tư | 27.050,18 tỷ đồng | Ngân sách nhà nước |
| Chiều dài cầu chính | Khoảng 870 m | Dây văng, dàn thép |
| Số làn cao tốc | 6 làn ô tô | Tầng trên, 100 km/h |
| Đường sắt đôi | Khổ 1.435 mm | Tầng dưới, 120–160 km/h |
Tiến độ và cấu trúc vốn: 27.000 tỷ đồng không thể để chậm chân
Với tổng mức đầu tư sơ bộ 27.050,18 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng, thiết bị 18.967,11 tỷ đồng, bồi thường – hỗ trợ – tái định cư khoảng 2.740,42 tỷ đồng, phần còn lại dành cho quản lý, tư vấn, chi phí khác và dự phòng, cầu Cần Thơ 2 là một trong những dự án 27000 tỷ hiếm hoi tích hợp cả cao tốc và đường sắt tại Đồng bằng sông Cửu Long. Theo kế hoạch, năm 2026 sẽ hoàn thành thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư và lựa chọn phương án kiến trúc cầu. Năm 2027 là mốc khởi công: báo cáo nghiên cứu khả thi, phê duyệt dự án, giải phóng mặt bằng, thiết kế kỹ thuật, với phần đường dẫn hai đầu cầu dự kiến khởi công vào quý IV/2027. Cầu chính hoàn thành thiết kế, dự toán trong quý I/2028 và khởi công quý II/2028; giai đoạn 2028–2030 tập trung xử lý nền đất yếu, thi công nền đường, móng, kết cấu phần dưới và lắp dựng kết cấu phần trên cầu chính. Toàn bộ dự án đặt mục tiêu nghiệm thu, đưa vào khai thác trong năm 2031. Đây là tiến độ tham vọng cho một dự án hạ tầng lớn ở vùng đất vốn nổi tiếng với địa chất yếu và mùa lũ kéo dài.
Liên kết vùng: từ cầu Cần Thơ 2 đến mạng lưới cao tốc – đường sắt Đồng bằng
Điểm khởi đầu của dự án kết nối với cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ tại nút giao Chà Và, điểm cuối nối với cao tốc Cần Thơ – Hậu Giang tại nút giao IC2, đồng thời tạo mắt xích trực tiếp với cao tốc Cần Thơ – Cà Mau trên trục Bắc – Nam phía Đông. Hướng tuyến cầu Cần Thơ 2 đi qua Đông Bình, vượt Quốc lộ 1, Quốc lộ 54, kênh Chà Và, sông Phù Ly, sau đó song hành với tuyến đường sắt TP.HCM – Cần Thơ để vượt sông Hậu, rồi đi trên cao qua Hưng Phú, khu công nghiệp Hưng Phú và khu đô thị Nam Cần Thơ trước khi kết nối vào IC2. Nhìn rộng hơn, công trình không chỉ nối hai tuyến cao tốc dọc mà còn tạo liên kết với các cao tốc trục ngang như Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng và Hà Tiên – Rạch Giá – Bạc Liêu. Khi hình thành, cầu Cần Thơ 2 sẽ tạo thêm một hướng vượt sông Hậu, giúp mạng lưới giao thông vùng chuyển từ mô hình “xòe quạt” hướng về Quốc lộ 1 sang mô hình lưới liên thông giữa trục dọc và trục ngang. Đường sắt Đồng bằng và hệ thống cao tốc hai tầng trên công trình này vì thế mang ý nghĩa mở khóa không gian phát triển mới cho toàn vùng, chứ không chỉ là thêm một cây cầu.
Tác động kinh tế – xã hội: cơ hội lớn, trách nhiệm cũng lớn
Việc đưa cầu Cần Thơ 2 vào mạng lưới cao tốc được kỳ vọng giảm áp lực cho Quốc lộ 1 và các tuyến đường hiện hữu, đồng thời nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa, hành khách giữa TP.HCM, Cần Thơ và các tỉnh miền Tây. Hệ thống kết nối mới giúp cải thiện khả năng tiếp cận giữa các trung tâm kinh tế, khu đô thị mới và những đầu mối giao thông quan trọng như cảng hàng không, cảng biển, cảng sông. Về lâu dài, dự án được kỳ vọng thúc đẩy liên kết vùng, phát triển logistics, mở rộng không gian kinh tế – xã hội Tây Nam Bộ và phát huy hiệu quả nguồn vốn nhà nước đã rót vào tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông. Tuy nhiên, để cầu Cần Thơ 2 thực sự trở thành cú nhảy hạ tầng, ba điều kiện phải được giữ chặt: tiến độ giải phóng mặt bằng – đã được đề xuất tách thành các dự án thành phần giao địa phương thực hiện; chất lượng thi công trong điều kiện nền đất yếu, thủy văn phức tạp; và cuối cùng là tầm nhìn vận hành đồng bộ giữa cao tốc và đường sắt Đồng bằng, tránh tình trạng “cầu thì xong nhưng đường sắt vẫn nằm trên giấy”. Nếu làm được, cây cầu 27.000 tỷ này sẽ không chỉ là biểu tượng kỹ thuật, mà là biểu tượng của một cách làm hạ tầng mới: tích hợp, bài bản và hướng về lợi ích dài hạn của người dân miền Tây.
