Vụ An Cung giả cho thấy điều gì đang đe dọa người cao tuổi?
An Cung Ngưu Hoàng Hoàn là thuốc y học cổ truyền dạng viên hoàn, thường được quảng bá hỗ trợ điều trị và phòng ngừa biến chứng thần kinh, nên nhiều người cao tuổi và người có bệnh tim mạch, huyết áp coi đây là “bảo bối” trong nhà để đối phó nguy cơ đột quỵ. Sau vụ triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán An Cung giả quy mô lớn tại Thanh Hóa, mối đe dọa không chỉ là bệnh tật, mà còn là chính những viên thuốc tưởng như đang bảo vệ sức khỏe của họ.
Theo cơ quan công an, Nguyễn Thanh Phương Tuyền, sinh năm 1988, được xác định là người cầm đầu tổ chức sản xuất và cung cấp An Cung giả cho các đối tượng khác trong đường dây. Lực lượng chức năng thu giữ 10.000 hộp An Cung cùng khoảng 300kg viên hoàn chưa thành phẩm, tương đương hơn 1 triệu viên. Điểm đáng lo nhất là nhóm bị nhắm tới lại chính là người cao tuổi, người có bệnh tim mạch, huyết áp – những người đang nặng gánh lo âu về đột quỵ và dễ tin vào lời giới thiệu “uống để phòng” của người quen hoặc người bán.
Sau khi đường dây bị triệt phá: Hết hàng không đáng sợ bằng mua nhầm hàng giả
Sau khi vụ việc An Cung giả bị công bố, nhiều nhà thuốc ở Quảng Trị, Nghệ An, Hà Tĩnh đồng loạt báo “hết hàng” khi khách hỏi mua. Điều này đặt ra hai vấn đề: nguồn cung An Cung trên thị trường có thể đang bị xáo trộn, và một phần sản phẩm từng bày bán có khả năng đang được âm thầm rà soát lại. Dù chưa thể kết luận nguyên nhân, người mua không nên coi việc còn hàng hay hết hàng là dấu hiệu tin cậy, vì ngay cả hàng giả cũng từng được “khoác áo” hàng ngoại với bao bì, tem nhãn rất giống sản phẩm nhập khẩu.
Một người con ở Hà Tĩnh từng liên tục mua An Cung Ngưu Hoàng Hoàn cho bố mẹ có bệnh tiểu đường, cao huyết áp chỉ vì nghe truyền miệng “tốt cho người có nguy cơ đột quỵ”, mà gần như không kiểm tra nguồn gốc hay chỉ định sử dụng. Câu chuyện này không hiếm: niềm tin vào “thần dược” khiến nhiều gia đình bỏ ra số tiền không nhỏ mà vẫn không biết mình cầm trên tay thuốc An Cung thật hay An Cung giả, thậm chí không biết thuốc có phù hợp với tình trạng bệnh của người thân hay không.
Thuốc An Cung thật chưa chắc an toàn nếu dùng sai cách
Điều nguy hiểm là ngay cả khi mua được thuốc An Cung thật, người dùng vẫn có thể tự đẩy mình vào rủi ro nếu dùng sai chỉ định. Bệnh viện tuyến trung ương từng cảnh báo rằng việc tự ý mua An Cung Ngưu Hoàng Hoàn để dự phòng hoặc tự điều trị đột quỵ là hành vi cần tránh, vì thuốc phải được dùng đúng chỉ định và dưới sự giám sát của người có chuyên môn. Một sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng không đồng nghĩa với việc ai cũng có thể uống định kỳ chỉ vì lo đột quỵ hoặc vì nghe người quen kể lại “đã từng dùng và thấy tốt”.
Người đang điều trị tăng huyết áp, tim mạch hay bệnh mạn tính khác càng không được tự ý thay đổi đơn thuốc hoặc giảm liều thuốc tây chỉ vì có sẵn An Cung trong nhà. Với các thuốc truyền thống, an toàn thuốc truyền thống chỉ có thể đảm bảo khi bác sĩ đánh giá đầy đủ bệnh nền, thuốc đang dùng và khả năng tương tác thuốc. Cách sử dụng khôn ngoan không phải là tích trữ An Cung trong tủ thuốc gia đình, mà là hỏi ý kiến bác sĩ về chính sản phẩm đó và về tình trạng sức khỏe của mình trước khi uống bất kỳ viên nào.
Hướng dẫn thực tế: Làm gì để phòng chống thuốc giả An Cung?
Trong bối cảnh An Cung giả được làm bằng bột mì, hóa chất, chất tạo màu và các nguyên liệu trôi nổi rồi được đóng gói như hàng Hàn Quốc hoặc Trung Quốc, người tiêu dùng không thể trông chờ vào mắt thường hay cảm giác chủ quan để phân biệt. Một bác sĩ tại Nghệ An cho biết bao bì và tem nhãn của hàng giả được làm tương đối giống sản phẩm nhập khẩu nên rất khó phân biệt chỉ bằng bên ngoài. Vì thế, An Cung giả nhận biết không thể dựa vào mỗi tem chống giả, hóa đơn hay lời cam kết của người bán.
Khi rà soát hoặc mua An Cung, người dùng nên yêu cầu và đối chiếu đầy đủ thông tin về nhà cung cấp, số lô, đơn vị nhập khẩu và các hồ sơ liên quan, thay vì chỉ nhìn nhãn mác. Người đang có sẵn An Cung trong nhà – dù là tự mua, được biếu hay nghe người quen giới thiệu – nên mang sản phẩm cùng hồ sơ y tế đến cơ sở y tế hoặc hỏi bác sĩ đang điều trị để được tư vấn trước khi dùng. Quan trọng hơn, đừng để niềm tin vào một viên thuốc làm lu mờ những biện pháp phòng ngừa đột quỵ đã được chứng minh hiệu quả như kiểm soát huyết áp, đường huyết, bỏ thuốc lá và tuân thủ điều trị.
