Phim ăn khách nhưng thông điệp gây chia rẽ
“Chị chị em em 3” là phim 18+ của đạo diễn Nguyễn Hữu Hoàng, kể về những mối quan hệ tình cảm và xung đột giữa các phụ nữ trong một bối cảnh miền Bắc xưa giả định. Phim vừa tạo sức hút phòng vé vừa khơi lên câu hỏi khó né tránh: câu chuyện muốn cảm thông với phụ nữ hay đang biến họ thành đối thủ tranh giành tình yêu? Sau ba ngày công chiếu, tác phẩm thu về hơn 70 tỷ đồng theo số liệu phòng vé được công bố, trong khi các bài bàn luận trên mạng xã hội tập trung vào cách phim xử lý ngoại tình và hình ảnh phụ nữ. Sức hút thương mại vì thế không đồng nghĩa với sự đồng thuận về thông điệp. Với một phim 18+ Việt đặt phụ nữ vào trung tâm câu chuyện, tranh luận không chỉ xoay quanh cảnh nóng mà còn ở việc bộ phim có đủ rõ ràng để khán giả nhận ra thái độ của nó trước những lựa chọn sai trái hay không.
Ngoại tình được kể như tình yêu bị ngăn trở?
Cốt truyện đặt Thị Mầu, do Kỳ Duyên thủ vai, trước ngày cưới Văn Tài (Quốc Anh). Thị Liễu (Ninh Dương Lan Ngọc), chị họ của Mầu, trở về quê cùng chồng; cuộc hội ngộ với Tài khơi lại mối tình dang dở giữa hai người. Thị Nương (Chi Pu), em nuôi của Tài, cũng mong có được tình cảm và danh phận bên anh. Nhiều khán giả cho rằng mối quan hệ ngoài luồng giữa Liễu và Tài được dành nhiều đất diễn, dễ tạo cảm giác phim lãng mạn hóa ngoại tình thay vì nhìn thẳng vào tổn thương mà nó gây ra. Một ý kiến trên mạng xã hội tóm lược sự bất mãn: phim mượn chuyện phụ nữ xưa khát khao tự do nhưng lại đặt trọng tâm vào cảnh chị giật chồng em, em hãm hại chị. Đây là điểm khiến tranh cãi phim Việt vượt khỏi chuyện phim hợp gu hay không: cách kể có thể vô tình khiến sự phản bội trở thành tình yêu cao đẹp.
Bối cảnh xưa chưa tự động tạo nên phản biện
Đạo diễn Hữu Hoàng nói ê-kíp muốn “mượn xưa nói nay” và theo đuổi góc nhìn thương cảm với nhân vật, chứ không nhằm hạ thấp phụ nữ. Ông giải thích nỗi đau không thể sinh con của Thị Mầu phản ánh bi kịch của một người phụ nữ trong xã hội đương thời, nơi áp lực làm mẹ có thể phủ bóng lên hạnh phúc riêng. Lời giải thích ấy cho biết chủ ý sáng tạo, nhưng không tự nó chứng minh phim đã thể hiện được chủ ý đó. Một số khán giả cho rằng cảnh Thị Mầu bị nhà chồng trách móc vì không thể mang thai chưa tạo được sức phản biện đủ rõ; những lời công kích về mang thai và vô sinh ở đoạn cao trào còn khiến hình ảnh phụ nữ bị nhìn qua khả năng sinh con. Khi dùng định kiến xưa để soi hiện tại, bộ phim cần cho thấy định kiến ấy đang bị chất vấn, thay vì để nỗi đau của nhân vật chỉ trở thành cú sốc kịch tính.
Phản ứng trái chiều là phép thử cho cách kể
Khi phim ra rạp, khán giả bàn tán cả về các cảnh nóng táo bạo của Lan Ngọc và Quốc Anh lẫn diễn xuất, lời thoại và cách dựng. Một số người xem cho rằng ba cảnh 18+ chưa đều có giá trị phát triển tâm lý; người khác lại nhận định mô tả hành vi sai trái không đồng nghĩa với cổ xúy, bởi hậu quả của lựa chọn có thể giúp khán giả tự rút ra bài học. Đạo diễn ghi nhận góp ý và nói mỗi phân đoạn thân mật nhằm bộc lộ khao khát hoặc sự tuyệt vọng của nhân vật. Ông cũng cho biết ê-kíp từng quay nhiều phương án kết, cân nhắc phát hành theo kiểu khán giả không biết trước mình sẽ xem kết thúc nào, nhưng cuối cùng chọn cái kết hiện tại vì thấy hợp lý và gần đời thực. Những phản ứng đối lập cho thấy vấn đề không nằm ở việc phim có quyền kể chuyện sai trái hay không, mà ở việc cách kể có đủ sắc nét để phân biệt cảm thông với tán dương.
“Chị chị em em 3” chứng minh sức hút phòng vé và tranh luận về thông điệp có thể song hành. Bối cảnh xưa giả định cùng ý định thương cảm của đạo diễn giúp giải thích lựa chọn kể chuyện, nhưng không xóa đi cảm nhận của một bộ phận khán giả rằng phim làm nghèo hình ảnh phụ nữ khi xoay họ quanh ngoại tình, ghen tuông và thiên chức làm mẹ. Kết luận thuyết phục nhất không phải tuyên bố bộ phim cổ xúy hay phản biện định kiến một cách dứt khoát, mà là nhận ra khoảng cách giữa chủ ý của người làm phim và điều khán giả nhìn thấy trên màn ảnh. Với một tác phẩm đặt phụ nữ làm trung tâm, chính khoảng cách ấy là phần đáng được bàn luận nhất.
