Đánh trống ngực về đêm: hiện tượng phổ biến nhưng không thể xem nhẹ
Đánh trống ngực về đêm là cảm giác tim đập bất thường, nhanh, mạnh, bỏ nhịp hoặc hụt hẫng trong lồng ngực khi nằm nghỉ ban đêm, khiến người bệnh chú ý rõ hơn vào nhịp tim do không còn bị phân tâm bởi các hoạt động khác và đôi khi kèm lo âu, khó chịu kéo dài suốt đêm gây mất ngủ và mệt mỏi ngày hôm sau.
Điều quan trọng đầu tiên cần thừa nhận: đánh trống ngực về đêm là chuyện rất thường gặp, ngay cả ở người hoàn toàn khỏe mạnh. Các chuyên gia nhấn mạnh hầu như ai cũng có nhịp thừa, nhịp sớm hoặc giai đoạn tim đập nhanh hơn bình thường; vấn đề là bạn có cảm nhận được hay không. Tuy vậy, việc nó phổ biến không đồng nghĩa với việc có thể phớt lờ. Một số cơn tim đập nhanh ban đêm lại là tín hiệu của rối loạn nhịp tim nguy hiểm, có thể cần cấp cứu tim mạch khẩn cấp. Cách bạn phản ứng – bình tĩnh quan sát hay gọi cấp cứu ngay – phụ thuộc vào việc hiểu rõ khi nào nó có thể chỉ là do căng thẳng, cà phê, tư thế nằm, và khi nào là cơn bệnh lý thực sự đe dọa tính mạng.
Những nguyên nhân “vô hại” thường gặp: đừng để lối sống làm tim bạn mất ngủ
Đa số trường hợp đánh trống ngực về đêm xuất phát từ các yếu tố lối sống chứ không phải bệnh tim nặng. Uống cà phê quá muộn khiến tim co bóp mạnh hơn, còn ăn sát giờ ngủ làm đường huyết tăng vì cơ thể tiêu hóa kém hiệu quả vào ban đêm, cả hai đều có thể gây cảm giác tim đập nhanh ban đêm. Thuốc lá và rượu bia cũng làm tăng nhịp tim, nên một điếu thuốc hoặc một ly rượu trước khi ngủ đủ để bạn thấy tim dồn dập, đập mạnh trong lồng ngực.
Tư thế nằm ngửa hoặc nghiêng trái có thể khiến bạn nghe tim mình rõ hơn vì thay đổi áp lực và khoảng cách từ tim tới thành ngực, tạo cảm giác đánh trống ngực dù nhịp tim không quá bất thường. Căng thẳng, lo âu, tức giận kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, đẩy nhịp tim lên cao đúng lúc bạn chuẩn bị ngủ, vừa phá giấc ngủ vừa duy trì cảm giác hồi hộp. Mất nước, đặc biệt sau khi uống rượu, làm tim phải đập nhanh hơn để bơm máu hiệu quả, đồng thời rối loạn cân bằng điện giải khiến nhịp tim dễ bất thường hơn. Tin tốt là bạn hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát các yếu tố này để ổn định nhịp tim và cải thiện tình trạng đánh trống ngực về đêm.
Rối loạn nhịp tim nguy hiểm: khi tim đập 200 lần/phút không còn là chuyện lo âu
Không phải mọi cơn tim đập nhanh ban đêm đều vô hại. Trường hợp chị Sương, 47 tuổi, là minh chứng cho mặt nguy hiểm của rối loạn nhịp tim. Đang ở nhà, chị đột ngột thấy hồi hộp dữ dội, tim đập "như muốn nhảy khỏi lồng ngực", kèm khó thở và vã mồ hôi; monitor ghi nhận nhịp tim lên tới 200 lần/phút, gần gấp ba lần bình thường và có xu hướng tiếp tục tăng. Điện tâm đồ cho thấy chị gặp cơn nhịp nhanh kịch phát trên thất (SVT), một dạng rối loạn nhịp tim do xung điện bất thường tạo vòng dẫn truyền liên tục khiến tim tăng tốc dữ dội, có thể đạt 140–250 lần/phút hoặc hơn.
Ở mức này, các buồng tim không còn đủ thời gian để bơm máu hiệu quả; nếu cơn kéo dài, người bệnh có thể tụt huyết áp, đau ngực, ngất, suy tim hoặc gặp biến chứng tim mạch nguy hiểm. Câu chuyện đáng lo là nhiều người đã từng có những cơn hồi hộp tương tự nhưng bỏ qua vì cho rằng do căng thẳng, mất ngủ hoặc mệt mỏi. Một nhịp tim tăng nhẹ, thoáng qua, không có triệu chứng kèm theo có thể lành tính; nhưng khi tim đập liên tục rất nhanh, trên 140–200 lần/phút, kéo dài và kèm khó thở, vã mồ hôi, choáng váng hoặc ngất, việc coi đó chỉ là cơn lo âu là sự chủ quan nguy hiểm.
Cấp cứu tim mạch: bác sĩ làm gì khi tim bạn tăng tốc dữ dội?
Trong cấp cứu tim mạch, tốc độ phản ứng quyết định gần như tất cả. Với chị Sương, người bệnh được theo dõi liên tục bằng monitor, máy sốc điện đặt sẵn cạnh giường để can thiệp ngay nếu diễn tiến nặng. Đồng thời, bác sĩ dùng thuốc chống loạn nhịp để cắt nhanh cơn nhịp nhanh kịch phát trên thất; thuốc này ngắt tạm thời đường dẫn truyền điện bất thường trong tim, đưa nhịp tim về khoảng 70 lần/phút sau khoảng 15 phút và triệu chứng hồi hộp, khó thở cải thiện rõ.
Tuy nhiên, không phải trường hợp tim đập nhanh nào cũng dùng thuốc chống loạn nhịp. Đây là thuốc kê đơn, quan trọng trong cấp cứu nhưng có thể gây tụt huyết áp, đau ngực, khó thở thoáng qua, thậm chí làm xuất hiện rối loạn nhịp nguy hiểm nếu dùng sai. Trước khi quyết định, bác sĩ phải đánh giá kỹ điện tâm đồ, loại rối loạn nhịp, tình trạng huyết động và bệnh lý tim mạch để bảo đảm lợi ích lớn hơn nguy cơ. Việc cấp cứu cơn nhịp nhanh kịch phát trên thất đòi hỏi cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị cùng đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng được đào tạo chuyên sâu về hồi sức cấp cứu và rối loạn nhịp tim. Nói cách khác, đây không phải tình trạng có thể "chạy qua phòng khám gần nhà cho biết" rồi về tự theo dõi.
Khi nào chỉ nên tự điều chỉnh, khi nào phải đi khám hoặc gọi cấp cứu?
Sự khác biệt giữa cơn đánh trống ngực do lo âu và rối loạn nhịp tim nguy hiểm nằm ở mẫu hình triệu chứng. Cơn liên quan lối sống thường xuất hiện sau cà phê, rượu bia, bữa ăn muộn, căng thẳng hoặc mất nước; cơn ngắn, giảm khi nghỉ ngơi hoặc đổi tư thế, không kèm khó thở nặng, đau ngực, choáng. Trong những trường hợp này, việc ưu tiên là thay đổi thói quen: hạn chế caffeine và rượu buổi tối, ngừng hút thuốc, ăn cách giờ ngủ ít nhất 2–3 tiếng, uống đủ nước, tập hít thở sâu, thư giãn tinh thần và duy trì suy nghĩ tích cực trước khi ngủ để ổn định nhịp tim.
Ngược lại, nếu tình trạng lặp lại nhiều lần, kéo dài hoặc kèm đau ngực, khó thở, choáng váng, người bệnh cần đi khám sớm để xác định nguyên nhân. Bác sĩ khuyến cáo khi có các biểu hiện như hồi hộp kéo dài, tim đập nhanh bất thường, khó thở, vã mồ hôi, choáng váng hoặc ngất, người bệnh cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Đây là những dấu hiệu "đỏ" cho thấy có thể đang diễn ra rối loạn nhịp tim nguy hiểm cần cấp cứu tim mạch. Thông điệp cuối cùng rất rõ: đừng tự chẩn đoán mọi cơn tim đập nhanh ban đêm là do lo âu; chú ý đến bối cảnh, triệu chứng kèm theo và thời gian kéo dài, rồi chọn phản ứng tương xứng – thay đổi lối sống hay gọi cấp cứu.
