Bắt ếch ban đêm: Miếng mồi nhỏ, rủi ro lớn
Bắt ếch ban đêm là hoạt động đi lại, soi đèn và dùng tay bắt ếch trong ruộng, bờ suối, bụi rậm khi trời tối, thường để cải thiện bữa ăn hoặc tăng thu nhập, nhưng đồng thời khiến người tham gia đối mặt nguy cơ cắn rắn khi bắt ếch do khó quan sát và dễ giẫm trúng rắn đang ẩn mình. Trong hai tháng gần đây, Trạm Y tế xã Yên Hòa (tỉnh Nghệ An) đã tiếp nhận và điều trị ba trường hợp bị rắn cắn khi đi bắt ếch ban đêm. Đây không còn là tai nạn hiếm hoi mà là dấu hiệu cho thấy một thói quen lao động đang bị xem nhẹ về an toàn săn bắt. Khi bóng tối che lấp mọi thứ, mỗi bước chân trên ruộng, bờ sông, bãi cỏ rậm đều có thể là một lần chạm mặt rắn độc rừng.
Câu chuyện từ Yên Hòa: Ba ca cắn rắn liên tiếp
Sáng 16-10, bác sĩ Lê Đắc Hòa, Trưởng Trạm Y tế xã Yên Hòa, cho biết đơn vị vừa cấp cứu một trường hợp bị rắn cắn khi đi soi ếch ban đêm. Bệnh nhân là ông Vi Văn Sìn, trú tại bản Xiềng Mện, xã Yên Hòa. Khoảng 3 giờ 40 phút sáng cùng ngày, gia đình đưa ông đến trạm với bàn chân sưng bầm, đau nhiều, kèm khó thở và rét run. Theo bác sĩ Hòa, nhân viên y tế đã khám, đánh giá tình trạng, gây tê, rạch dẫn lưu tại chỗ vết cắn, truyền dịch và dùng thuốc cần thiết; sau khoảng 1,5 giờ điều trị tích cực, bệnh nhân ổn định hơn. Ông nhấn mạnh: "Trong hai tháng qua, Trạm Y tế xã Yên Hòa đã tiếp nhận và điều trị ba người bị rắn cắn khi đi bắt ếch ban đêm". Đây là hồi chuông cảnh báo rõ ràng cho cả cộng đồng.
Vì sao bắt ếch ban đêm dễ gặp rắn độc rừng?
Không phải ngẫu nhiên mà cắn rắn khi bắt ếch xảy ra lặp lại. Nhiều loài rắn độc rừng và lưỡng cư như ếch, nhái đều hoạt động mạnh về đêm; chúng chia sẻ cùng một không gian kiếm ăn, từ ruộng nước, bờ suối đến những trảng cỏ ẩm và khu vực nhiều bụi rậm. Người đi bắt ếch ban đêm thường phải lội ruộng, men bờ sông, luồn bụi rậm, cúi thấp người, tay trần thò vào hốc, gốc cây – đúng những nơi rắn lục, cạp nong, cạp nia, hổ mang chúa… hay phục kích mồi. Ánh đèn pin hẹp, tầm nhìn hạn chế khiến việc phân biệt ếch với rắn, hay nhận ra một thân rắn đang cuộn mình, trở nên khó khăn. Chỉ một bước chân giẫm trúng, một cái tay chộp nhầm, là đủ để rắn phản xạ tấn công. Thêm vào đó, người dân thường chủ quan, không trang bị bảo hộ, không có kiến thức sinh tồn nên dễ gặp họa khi vào môi trường rừng hoang, nơi từng ghi nhận cả những “tổ ong tử thần” tấn công dữ dội.
Làm gì để an toàn săn bắt khi phải đi đêm?
Thực tế ở Yên Hòa cho thấy, nếu không thay đổi thói quen, các ca cắn rắn khi bắt ếch sẽ còn tiếp diễn. Bác sĩ Lê Đắc Hòa khuyến cáo người dân phải đặc biệt cảnh giác khi bắt ếch ban đêm, đi bắt cá hoặc làm việc ngoài trời vào ban đêm, nhất là ở ruộng lúa, ven sông suối và nơi cây cối rậm rạp. Về trang bị, tối thiểu nên có ủng cao su, quần áo dài tay, găng tay dày, đèn pin đội đầu sáng và ổn định. Không nên đi một mình; nhóm 2–3 người sẽ an toàn hơn và có thể hỗ trợ nhau khi gặp sự cố. Khi di chuyển, cần soi kỹ trước mỗi bước chân, tránh thò tay vào hốc đá, bụi rậm, đống gỗ mục – những nơi rắn độc rừng thường ẩn nấp. Tuyệt đối không dùng tay trần bắt ếch ở khu vực tối, nước sâu hoặc cỏ rậm; nên dùng vợt, kẹp hoặc dụng cụ tự chế để hạn chế tiếp xúc trực tiếp.
Sơ cứu và đến trạm y tế: Đừng chậm một phút
Điều đáng lo không chỉ là bị cắn, mà là phản ứng sai sau khi bị cắn. Theo Trưởng Trạm Y tế xã Yên Hòa, người bị rắn cắn nếu xuất hiện khó thở, sưng đau nhiều, chóng mặt, rối loạn ý thức cần được đưa đi cấp cứu ngay để giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Khi nghi bị rắn độc cắn, không rạch, không hút miệng, không garo chặt; hãy giữ nạn nhân nằm yên, hạn chế cử động chi bị cắn, tháo nhẫn, vòng, dép ở vùng sưng, và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Trạm y tế xã đã và đang ghi nhận, xử trí các ca cắn rắn liên quan đến hoạt động săn bắt ban đêm, chứng tỏ hệ thống y tế cơ sở là “phao cứu sinh” quan trọng nếu người dân đến sớm. Bài học cuối cùng rất rõ: bắt ếch ban đêm chỉ an toàn khi đi cùng kiến thức phòng tránh, kỹ năng sơ cứu và sự tôn trọng đúng mức với rắn độc rừng.
