‘Thổi giá’ dịch vụ khám chữa: không còn là chuyện hiếm
Thổi giá dịch vụ khám chữa trong các cơ sở y tế tư nhân là hành vi lợi dụng tình trạng sức khỏe, sự thiếu thông tin và tâm lý lo lắng của người bệnh để thu tiền cao hơn giá hợp lý, thông qua ‘vẽ bệnh’, chỉ định dịch vụ không cần thiết hoặc cố ý tính sai, áp mã giá dịch vụ và ngày giường điều trị không đúng quy định. Đây không phải lỗi kỹ thuật đơn thuần mà là cách chuyển rủi ro tài chính sang bệnh nhân, làm xói mòn niềm tin vào hệ thống y tế tư nhân. Kết luận thanh tra mới tại Bệnh viện Đa khoa TTH Quảng Bình cho thấy sự chênh lệch giá bệnh viện có thể lên tới hơn 307 triệu đồng chỉ từ việc nhầm mã giá dịch vụ điện châm kim châm cứu và áp giá giường điều trị không phù hợp. Đặt bên cạnh các vụ ‘vẽ bệnh, thổi giá’ tại Nghệ An, bức tranh thanh tra y tế tư nhân hiện lên với gam màu khá tối: người bệnh đang là bên yếu thế nhất, dễ bị tổn thương nhất nếu không biết cách tự bảo vệ quyền lợi bệnh nhân.
Từ sai mã giá ở bệnh viện đến ‘vẽ bệnh’ ở phòng khám tư
Vụ việc tại Bệnh viện Đa khoa TTH Quảng Bình cho thấy ngay cả cơ sở lớn vẫn có thể để xảy ra chênh lệch giá bệnh viện đáng kể. Năm 2025, bệnh viện thực hiện dịch vụ điện châm kim châm cứu theo mã tương đương 08.005.0230, giá 78.300 đồng/lượt nhưng khi thanh toán lại áp mã tương đương 08.005.2046, giá 85.300 đồng/lượt, chênh 7.000 đồng/lượt; với 43.248 lượt, khoản chênh lệch là 302.736.000 đồng. Cộng thêm các sai sót về giá giường và chi phí ngoài phạm vi chi trả bảo hiểm, tổng số tiền phải thu hồi là 307.075.668 đồng, và bệnh viện đã nộp đủ vào tài khoản tạm giữ của thanh tra tỉnh. Trong khi đó tại Nghệ An, câu chuyện không dừng ở sai sót mà có dấu hiệu lừa dối khách hàng. Cơ sở “Phúc Tâm 8” đăng ký là spa, xông hơi nhưng tổ chức khám chữa bệnh trái phép quy mô lớn, quảng cáo “không mổ – không tiêm – không đau”, bán các gói điều trị từ vài triệu đến vài chục triệu đồng, trong đó có mũi “nano canxi” trị giá từ 5–10 triệu đồng nhưng thực chất là tiêm giả trong lúc massage. Đường dây này bị cáo buộc đã lừa gần 300 người với tổng giao dịch hơn 9 tỉ đồng, chủ yếu người lớn tuổi. Đáng lo hơn, Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An bị khởi tố vì tội “Lừa dối khách hàng”, dùng chiêu ‘vẽ bệnh, thổi giá’, hù dọa vô sinh, ung thư để ép bệnh nhân mua gói điều trị hàng chục triệu đồng, thậm chí bơm sữa đậu nành vào niệu đạo giả làm dịch mủ nhằm tạo bằng chứng giả. Khi cùng lúc tồn tại cả dạng sai mã giá trong thanh toán bảo hiểm lẫn kiểu lừa đảo thô bạo ở cơ sở y tế vi phạm, người dân có lý do để đặt câu hỏi: ai đang bảo vệ họ và họ phải tự bảo vệ mình như thế nào?
Vì sao thanh tra y tế tư nhân phải siết chặt ngay lúc này?
Nghệ An hiện có 4.096 cơ sở hành nghề y, dược tư nhân, trong đó 797 cơ sở khám chữa bệnh gồm bệnh viện tư, phòng khám đa khoa, chuyên khoa và dịch vụ y tế; 3.299 cơ sở thuộc lĩnh vực dược. Con số khổng lồ này đặt lên vai cơ quan quản lý một bài toán khó: nhân lực cấp xã, phường hạn chế, trong khi lại phải kiểm tra không chỉ giấy phép mà cả điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, phạm vi chuyên môn, thuốc và hoạt động chuyên môn thực tế. Không siết lại, các mô hình núp bóng spa, chăm sóc sắc đẹp nhưng thực chất khám chữa bệnh trái phép sẽ tiếp tục xuất hiện, tận dụng mạng xã hội, quảng cáo giá rẻ và cam kết “khỏi 100%” để lôi kéo khách. Đó là lý do ngành y tế và công an phải ngồi lại với nhau. Ngày 30/12/2025, công an tỉnh và Sở Y tế đã ký kế hoạch thực hiện Quy chế phối hợp giữa hai bộ về bảo đảm an ninh trật tự trong lĩnh vực y tế, từ đó tăng cường trao đổi thông tin, lập đoàn liên ngành kiểm tra hoạt động hành nghề y, dược tư nhân. Trong tháng 8/2026, các đoàn này tiếp tục được thành lập để đánh giá việc chấp hành pháp luật, ghi nhận tồn tại, kiến nghị xử lý. Ở góc độ bảo hiểm, việc thanh tra phát hiện chênh lệch hơn 307 triệu đồng tại Bệnh viện TTH Quảng Bình cũng dẫn đến yêu cầu cơ quan bảo hiểm kiểm điểm, rút kinh nghiệm và khi quyết toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế phải căn cứ đúng phạm vi chi trả để từ chối thanh toán phần chênh lệch. Khi thanh tra y tế tư nhân được tăng tốc, đó không chỉ là câu chuyện kỹ thuật quản lý mà là bước đi bắt buộc để bảo vệ quyền lợi bệnh nhân trước tình trạng ‘thổi giá’ ngày càng tinh vi.
Nhận diện hóa đơn bất thường và quyền yêu cầu giải thích
Người bệnh không thể kiểm soát hết hệ thống nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hóa đơn của mình. Một hóa đơn y tế bất thường thường có các dấu hiệu: nhiều dịch vụ kỹ thuật được chỉ định trong thời gian rất ngắn mà không được giải thích rõ ràng; các gói điều trị trọn gói dài ngày với chi phí lớn, được tư vấn theo kiểu gây lo sợ, dùng những cụm từ như “nếu không điều trị sẽ rất nguy hiểm”; nhiều khoản thu dưới tên gọi mơ hồ, khó hiểu; giá giường điều trị cao bất thường so với loại dịch vụ thực tế được cung cấp. Trong vụ TTH Quảng Bình, việc áp sai mã giá dịch vụ điện châm dẫn tới mỗi lượt chênh 7.000 đồng, tổng cộng hơn 300 triệu đồng – nếu bệnh nhân không nhìn vào mã dịch vụ, họ sẽ không bao giờ biết mình đang trả cho điều gì. Bạn có quyền yêu cầu cơ sở tư nhân giải thích chi tiết mọi khoản thu: tên dịch vụ, mã kỹ thuật (nếu có), lý do chỉ định, liệu pháp thay thế rẻ hơn, và tổng chi phí dự kiến trước khi thực hiện. Theo khuyến cáo của Sở Y tế Nghệ An, người dân trước khi điều trị cần hỏi rõ về chẩn đoán, phương pháp, nguy cơ và chi phí dự kiến; đặc biệt không nên vội mua các gói điều trị dài ngày, chi phí lớn khi chưa hiểu rõ bệnh. Với các khoản thanh toán, cần yêu cầu hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Đây không phải là thái độ thiếu tin tưởng, mà là cách thể hiện trách nhiệm với sức khỏe và túi tiền của chính mình.
Kênh khiếu nại, thanh tra và cách chủ động bảo vệ mình
Ngay cả khi đã kiểm tra kỹ, người bệnh vẫn có thể trở thành nạn nhân của cơ sở y tế vi phạm. Khi nghi ngờ bị thổi giá dịch vụ khám chữa, việc im lặng chỉ khiến sai phạm tiếp diễn. Người dân có thể phản ánh dấu hiệu bất thường đến cơ quan quản lý y tế địa phương hoặc lực lượng công an để được kiểm tra, xử lý. Với những trường hợp liên quan đến bảo hiểm y tế, có thể gửi đơn kiến nghị đến cơ quan bảo hiểm, yêu cầu rà soát lại hồ sơ bệnh án, danh mục kỹ thuật, chỉ định thuốc và chi phí thanh toán – đúng như những nội dung mà thanh tra tỉnh yêu cầu bệnh viện phải tăng cường rà soát trong vụ TTH Quảng Bình. Theo Sở Y tế Nghệ An, trước khi chọn nơi khám chữa bệnh hoặc mua thuốc, người dân cần kiểm tra thông tin về giấy phép hoạt động, chứng chỉ hành nghề của người khám, phạm vi chuyên môn được cấp phép. Không nên tin tuyệt đối vào quảng cáo trên mạng xã hội, các lời hứa “khỏi hoàn toàn 100%” hoặc “điều trị dứt điểm” từ những nơi bạn chưa từng nghe tên. Việc thanh tra y tế tư nhân đang siết lại là tín hiệu tích cực, nhưng không thể thay thế cho sự tỉnh táo của mỗi bệnh nhân. Quyền lợi của bạn sẽ chỉ được bảo vệ trọn vẹn khi bạn chủ động đặt câu hỏi, đòi minh bạch và dám lên tiếng khi thấy mình bị đối xử bất công. Đó là bước cuối cùng, nhưng quyết định, trong chuỗi bảo vệ quyền lợi bệnh nhân.
