Từ lựa chọn ngách thành điểm đến mặc định của du học sinh Việt
Du học Australia New Zealand là xu hướng học tập ở bậc trung học, đại học và sau đại học mà ngày càng nhiều sinh viên Việt Nam lựa chọn, nhờ sự kết hợp giữa chất lượng giáo dục ổn định, chính sách du học sinh quốc tế ưu đãi, khoảng cách địa lý thuận lợi và đặc biệt là cơ hội việc làm, định cư sau tốt nghiệp được thiết kế rất rõ trong khung chính sách của hai quốc gia này. Sức hút của Úc và New Zealand với sinh viên quốc tế không còn là hiện tượng nhất thời mà là một chiến lược được định hình bằng con số và quy hoạch dài hạn.
Theo bà Trần Phương Hoa, sức hút của Úc và New Zealand với sinh viên quốc tế vẫn đang tiếp tục gia tăng. Tính đến tháng 5, Úc có hơn 680.000 du học sinh, trong đó hơn 31.000 là sinh viên Việt Nam, chiếm 5% và xếp thứ 4 sau Trung Quốc, Ấn Độ và Nepal. New Zealand có gần 93.000 du học sinh, trong đó khoảng 2.200 đến từ Việt Nam. Những con số này cho thấy sinh viên Việt Nam nước ngoài đang ưu tiên hai điểm đến này hơn nhiều lựa chọn truyền thống khác như châu Âu hay Bắc Mỹ.
Chính sách nhắm trúng nhu cầu châu Á: visa, việc làm và định cư
Điểm mấu chốt giúp du học Australia New Zealand chiếm ưu thế là họ không chỉ tuyển sinh, mà thiết kế trọn chuỗi hành trình học – làm – ở lại cho du học sinh. New Zealand là ví dụ rõ nhất: đây đang được kỳ vọng là thị trường tăng trưởng nhanh nhờ nhiều chính sách ưu đãi cho sinh viên quốc tế. Một sinh viên tốt nghiệp thạc sĩ tại New Zealand có thể nhận visa làm việc 3 năm – khoảng thời gian đủ dài để xây dựng kinh nghiệm, mạng lưới và hồ sơ định cư. Nếu có thư mời làm việc phù hợp ngành học từ tổ chức được Chính phủ đăng ký, sinh viên có thể xin thẻ định cư lâu dài ngay sau tốt nghiệp.
Đây là thông điệp chính sách rất rõ: “Học xong, ở lại được, làm việc được”, đánh đúng tâm lý của nhiều gia đình Việt khi đầu tư cho con du học. New Zealand còn chủ động thúc đẩy học bổng Chính phủ dành riêng cho học sinh, sinh viên Việt Nam nhằm đón thêm sinh viên đại học và sau đại học. Việc số visa cho sinh viên Việt Nam tăng đều từ 351 lên 711 trong giai đoạn 2022–2025 cho thấy hiệu ứng của chính sách không chỉ nằm trên giấy, mà đã chuyển thành dòng người chọn điểm đến này.
Úc siết lại nhưng vẫn tăng chỉ tiêu: chiến lược “chọn lọc nhưng không co lại”
Úc đang gửi đi một tín hiệu kép mà du học sinh Việt Nam cần đọc kỹ. Một mặt, giai đoạn đầu năm 2026, số lượng du học sinh Việt giảm nhẹ so với cùng kỳ 2025 do các điều chỉnh chính sách: phân bổ du học sinh đều hơn giữa các bang thay vì dồn về các thành phố lớn, và siết diện học cao đẳng, học nghề. Yêu cầu xét duyệt visa và năng lực tiếng Anh cũng trở nên chặt chẽ hơn. Nhiều phụ huynh có thể nhìn đây như rào cản; thực ra, Úc đang muốn lọc những hồ sơ học tập nghiêm túc và gắn với nhu cầu nhân lực dài hạn.
Mặt khác, Úc không hề thu hẹp cửa cho sinh viên quốc tế. Chính phủ vẫn đặt mục tiêu tuyển 295.000 sinh viên quốc tế trong năm 2026, tăng khoảng 9% so với 270.000 của năm 2025. Các trường đại học còn ưu tiên mở rộng hợp tác và tuyển sinh từ Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Tức là, cuộc chơi không đóng lại, nhưng luật chơi khó hơn. Ai chuẩn bị tốt tiếng Anh, tài chính, lựa chọn ngành nằm trong danh sách ưu tiên và sẵn sàng học tập tại các bang ngoài “vùng an toàn” Sydney – Melbourne sẽ có lợi thế rõ rệt.
Lợi thế cấu trúc: chất lượng, vị trí địa lý và hỗ trợ đời sống
Nếu chỉ có chính sách visa, Úc và New Zealand đã không khác biệt đến vậy so với nhiều nước phát triển khác. Lợi thế cấu trúc của họ nằm ở sự kết hợp giữa chất lượng đào tạo, môi trường sống và chi phí tương đối dễ chịu so với những trung tâm du học truyền thống. Hai thành phố Sydney và Melbourne đều lọt top 5 thành phố tốt nhất cho sinh viên theo xếp hạng của một tổ chức quốc tế uy tín về đại học. Chất lượng giáo dục của cả hai nước được đánh giá ổn định, có uy tín và xếp hạng cao trên thế giới.
Khoảng cách địa lý gần hơn châu Âu, châu Mỹ giúp giảm thời gian bay, bớt chênh lệch múi giờ – yếu tố ít được nói tới nhưng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tinh thần lẫn kết nối gia đình. Du học sinh được phép làm thêm trong thời gian học, tùy quy định visa, giúp họ có thêm thu nhập và kinh nghiệm. Nhiều sinh viên Việt Nam nước ngoài còn được tạo điều kiện đi thẳng lên đại học sau tốt nghiệp phổ thông, không phải tốn thêm một năm dự bị như ở nhiều nước khác. Với người đã lập gia đình, việc vợ/chồng được cấp visa làm việc tại Úc và New Zealand là điểm cộng lớn về an sinh.
Cạnh tranh tuyển sinh toàn cầu và bài toán chiến lược cho gia đình Việt
Trong cuộc cạnh tranh thu hút du học sinh quốc tế, chính sách du học sinh quốc tế của Úc và New Zealand đang tạo lợi thế khó bỏ qua. Một bên (New Zealand) nhấn mạnh đường thẳng học – làm – định cư với cơ chế visa sau tốt nghiệp rõ ràng, học bổng Chính phủ hướng đích Việt Nam và số visa tăng đều. Bên còn lại (Úc) chấp nhận siết tiêu chuẩn đầu vào, song vẫn tăng chỉ tiêu tuyển sinh và ưu tiên Đông Nam Á, thể hiện tầm nhìn dài hạn với nguồn nhân lực khu vực.
Với các gia đình Việt, điều này nghĩa là du học Australia New Zealand không còn là “phương án B” so với Mỹ hay châu Âu, mà là lựa chọn chiến lược nếu biết tận dụng chính sách. Diễn giải thực tế là: chuẩn bị tiếng Anh nghiêm túc từ sớm, đầu tư nghiên cứu danh sách ngành ưu tiên, chủ động tìm hiểu học bổng Úc New Zealand, và chấp nhận những lộ trình không quá hào nhoáng nhưng lại tối ưu về cơ hội việc làm, định cư. Nếu tiếp tục duy trì cách tiếp cận coi du học là con đường học – làm – sống gắn liền, Úc và New Zealand sẽ còn là điểm đến mặc định của sinh viên Việt Nam nước ngoài trong nhiều năm tới.
