Từ người ngoài cuộc đến top 3: bước ngoặt của YMTC
Sự kiện YMTC lần đầu lọt vào top 3 nhà cung cấp bộ nhớ NAND flash toàn cầu xét về sản lượng là dấu mốc cho thấy chip Trung Quốc NAND flash đang bước từ vị thế kẻ theo sau sang người định hình lại trật tự quyền lực trong ngành bộ nhớ bán dẫn toàn cầu, nơi cuộc chơi vốn lâu nay bị chi phối bởi một vài tập đoàn Hàn, Mỹ và Nhật.
Theo số liệu nghiên cứu thị trường, YMTC đã chiếm 14% sản lượng bộ nhớ NAND flash toàn cầu trong quý II, vừa đủ để vượt qua Kioxia và lần đầu giữ vị trí thứ ba, trong khi Samsung chiếm 25% và SK Hynix 22%. Câu chuyện không chỉ là thứ hạng; đó là lời tuyên bố rằng Trung Quốc không chấp nhận mãi đứng ngoài chuỗi giá trị cao nhất của bộ nhớ bán dẫn Trung Quốc. Dù về doanh thu, YMTC mới chỉ đứng thứ năm vì còn tập trung mạnh vào sản phẩm tiêu dùng biên lợi nhuận thấp, bước tiến về sản lượng đã tạo nền tảng cho một chiến lược tấn công tham vọng hơn vào các phân khúc cao cấp.
Khủng hoảng bộ nhớ toàn cầu: cửa sổ cơ hội vàng cho chip Trung Quốc
Khủng hoảng bộ nhớ toàn cầu là chất xúc tác trực tiếp đẩy YMTC và CXMT lên tuyến đầu. Nhu cầu xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo khiến DRAM và NAND bị hút mạnh, buộc các hãng PC và nhà cung cấp đám mây săn lùng mọi nguồn cung có thể. Trong khi đó, cấu trúc nhu cầu lưu trữ cũng thay đổi: eSSD cho máy chủ đã tăng lên 48% tổng sản lượng NAND quý II, gần gấp đôi mức 26% cùng kỳ năm trước, do khối lượng công việc AI chuyển dần sang giai đoạn suy luận cần lưu trữ tốc độ cao, truy cập thường xuyên.
Theo đánh giá ngành, tình trạng thiếu hụt này không phải cú sốc ngắn hạn. Ngành PC toàn cầu được dự báo giảm hơn 11% trong năm nay vì thiếu bộ nhớ chưa từng có, và nguồn cung có thể còn xấu đi về cuối năm. Trong bối cảnh đó, các nhà sản xuất phương Tây mất dần lợi thế "kẻ bán nắm trọn bài"; khách hàng buộc phải đa dạng hóa, và chip Trung Quốc NAND flash, vốn từng bị nghi ngờ về chất lượng, bỗng trở thành lối thoát thực dụng.
Các ông lớn PC mở cửa cho CXMT: thực dụng hơn là lựa chọn
Không phải ngẫu nhiên mà HP, Asus và Acer đã bắt đầu dùng một lượng nhỏ DRAM từ ChangXin Memory Technologies trong một số mẫu laptop sau khi hoàn tất đánh giá chất lượng giữa năm. Đây không phải là sự “đổi phe” mà là phản xạ tự vệ: khi khủng hoảng bộ nhớ toàn cầu siết chặt, họ phải chấp nhận mở rộng danh sách nhà cung cấp, kể cả với một cái tên Trung Quốc từng đứng ngoài chuỗi cung ứng quốc tế.
Mức độ chấp nhận vẫn rất có giới hạn. DRAM CXMT hiện chủ yếu được đưa vào các mẫu máy giá rẻ, số lượng ít, và phần lớn phục vụ thị trường ngoài Mỹ để tránh va chạm địa chính trị quá mạnh. Các hãng PC "không dám mua quá nhiều" vì vẫn cần giữ quan hệ với ba nhà sản xuất bộ nhớ lớn đang nắm hơn 90% thị phần toàn cầu. Thế nhưng, một khi CXMT DRAM công nghệ đã len được vào thiết kế sản phẩm, họ có được thứ quý hơn đơn hàng: niềm tin kỹ thuật ban đầu và vị thế trong chuỗi cung ứng.
CXMT lên sàn, YMTC tăng công suất: cuộc trường kỳ chứ không phải cú ăn may
Trái ngược hình dung về các nhà sản xuất Trung Quốc chỉ “ăn theo chu kỳ”, cả YMTC và CXMT đang đầu tư như thể họ sẽ trụ lâu dài trong top đầu bộ nhớ bán dẫn. YMTC tiếp tục mở rộng quy mô dù chịu hạn chế thiết bị từ Mỹ, được một tổ chức tài chính lớn ước tính sẽ bổ sung khoảng 35.000 wafer mỗi tháng trong năm nay và còn tăng mạnh vào 2027–2028. Đồng thời, hãng lên kế hoạch dịch chuyển mạnh sang eSSD server – phân khúc chiếm biên lợi nhuận cao và được dự báo sẽ vượt nửa tổng sản lượng NAND xuất xưởng vào cuối năm.
Với CXMT, việc niêm yết trên sàn STAR Market và trở thành một trong những doanh nghiệp đắt giá nhất thị trường nội địa cho thấy kỳ vọng khổng lồ dành cho năng lực DRAM và kế hoạch mở rộng sang cả bộ nhớ băng thông cao HBM cho hệ thống AI. Tăng trưởng lợi nhuận nửa đầu năm mà công ty dự báo lên tới hàng nghìn phần trăm càng củng cố niềm tin rằng đây không phải “bong bóng câu chuyện” mà là cú bứt tốc dựa trên nhu cầu thực và môi trường giá thuận lợi.
Ý nghĩa với phương Tây và người dùng: quyền lực phân tán, rủi ro lại tăng
Sự trỗi dậy của bộ nhớ bán dẫn Trung Quốc mang lại lợi ích rõ ràng cho người dùng cuối: thêm nhà cung cấp nghĩa là ít nguy cơ “bóp cổ chai” về giá và nguồn hàng, nhất là khi thiếu hụt tiếp tục kéo dài. Tuy nhiên, do DRAM của CXMT hiện mới xuất hiện trong các mẫu máy giá rẻ và chủ yếu ngoài thị trường Mỹ, tác động trực tiếp đến trải nghiệm đa số người dùng vẫn còn hạn chế. Trong ngắn hạn, người mua PC có thể đối mặt lựa chọn ít mẫu hơn hoặc cấu hình bộ nhớ thấp hơn vì toàn ngành dự kiến suy giảm hơn 11%.
Với các hãng phương Tây, đây là lời cảnh báo rằng thế độc tôn trong bộ nhớ đang bị bào mòn từ hai phía: áp lực đầu tư cho AI và cạnh tranh giá từ chip Trung Quốc NAND flash. Đáp lại, họ có thể đẩy nhanh chuyển dịch sang phân khúc siêu cao cấp, siết chặt kiểm soát công nghệ, hoặc tham gia sâu hơn vào các liên minh kiểm soát xuất khẩu. Kết quả là chuỗi cung ứng chip nhớ toàn cầu sẽ bước vào giai đoạn phân mảnh hơn, nơi sự ổn định giá cả cho người dùng đi kèm rủi ro địa chính trị cao hơn.
