Từ “ca khó” sổ đỏ đến quyết định dùng UAV cấp giấy chứng nhận
Ứng dụng UAV cấp giấy chứng nhận và AI công nghệ đất đai là việc sử dụng công nghệ bay không người lái kết hợp xử lý dữ liệu thông minh để đo đạc, lập bản đồ số, xác định ranh giới và tự động hoá quy trình thẩm định, qua đó rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giảm sai sót và hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tập trung. Ở xã Việt Tiến, sức ép không phải là lý thuyết mà là những hồ sơ “ca khó” tồn đọng nhiều năm. Từ 1/7/2025 đến 1/9/2026, UBND xã đã tiếp nhận 1.025 hồ sơ đề nghị cấp GCNQSDĐ lần đầu, giải quyết được 856 hồ sơ và cấp 279 giấy cho người dân. Tỷ lệ hồ sơ đủ điều kiện mới đạt khoảng 35% nên việc tiếp tục làm thủ công chỉ đồng nghĩa với… tắc nghẽn kéo dài. Trước yêu cầu thực tế và xu thế chuyển đổi số, xã buộc phải chọn con đường mới: thí điểm UAV cấp giấy chứng nhận gắn với AI công nghệ đất đai.
Việt Tiến tiên phong: UAV, AI biến thủ tục đất đai từ chậm sang nhanh
Điểm đáng nói ở Việt Tiến là họ không dừng ở khẩu hiệu “quản lý đất đai thông minh” mà thiết kế hẳn một đề án đột phá để rút ngắn thời gian cấp GCNQSDĐ lần đầu, lấy UAV và AI làm trục công nghệ. Việc thử nghiệm được triển khai từ đầu tháng 7/2026: xã phối hợp với Tập đoàn Đất Việt dùng công nghệ bay không người lái chụp ảnh hàng không độ phân giải cực cao, bao phủ toàn bộ địa bàn; từ đó xây dựng bản đồ số 2D trực giao và mô hình không gian 3D. Dữ liệu này cho phép công chức địa chính đối soát nhanh ranh giới mái nhà, thửa đất trên nền bản đồ số thay vì đi đo đạc thủ công từng vị trí. Theo ông Đỗ Ngọc Vũ, các sản phẩm từ công nghệ UAV và AI giúp tiết kiệm từ 30–50% nhân lực và thời gian so với phương pháp cũ, rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết hồ sơ cấp GCNQSDĐ lần đầu. Chỉ trong hai tháng từ 1/7 đến cuối 8/2026, xã đã cấp được 84 GCNQSDĐ, tương đương gần một nửa cả năm trước đó.
Không chỉ sổ đỏ: Bước đi nền tảng cho quản lý đất đai thông minh
Nếu coi UAV cấp giấy chứng nhận là mục tiêu ngắn hạn, thì giá trị lâu dài nằm ở việc hình thành một hạ tầng quản lý đất đai thông minh. Từ cùng bộ dữ liệu UAV–AI, Việt Tiến đã hoàn thành đánh số và gắn biển số nhà cho 7.750 trên tổng số 10.375 căn cần gắn số, và đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ trước 31/10/2026 theo kế hoạch cấp trên. Quan trọng hơn, dữ liệu ảnh, video, toạ độ được chuẩn hóa và tích hợp vào bản đồ số cho phép chính quyền giám sát biến động đất đai, phát hiện sớm các trường hợp lấn chiếm, xây dựng trái phép, thay vì trông chờ vào các đợt kiểm tra thủ công rời rạc. Đây là cách tiếp cận mới: coi mỗi lần đo đạc phục vụ cấp GCNQSDĐ là cơ hội cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, chứ không chỉ để xử lý một bộ hồ sơ đơn lẻ. Chính từ những thử nghiệm như ở Việt Tiến, khái niệm quản lý đất đai thông minh mới có sức nặng thực tiễn.
Tây Ninh và tham vọng trở thành “thung lũng UAV-AI” khu vực phía Nam
Điểm thú vị là Việt Tiến không phải một trường hợp đơn lẻ, mà đang nằm trong làn sóng ưu tiên UAV và AI rộng hơn. Một tỉnh khác đã xác định rõ UAV và trí tuệ nhân tạo là hai lĩnh vực công nghệ chiến lược, dùng cho nông nghiệp thông minh, giám sát tài nguyên, lập bản đồ, quản lý hạ tầng giao thông, cứu hộ, phòng cháy chữa cháy, truyền thông và du lịch. Chiến lược phát triển hệ sinh thái thiết bị bay không người lái giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn 2035 đặt mục tiêu biến Tây Ninh thành trung tâm thử nghiệm, đào tạo, cấp chứng nhận, triển khai ứng dụng UAV và phát triển các ngành hỗ trợ ở khu vực phía Nam. Đến năm 2030, tỉnh kỳ vọng có năng lực thử nghiệm, đào tạo, đánh giá, tích hợp giải pháp và cung cấp dịch vụ UAV cho toàn vùng, tạo thị trường để doanh nghiệp Việt kiểm chứng, hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm. Cách đi này cho thấy: nếu Việt Tiến là minh chứng ở cấp xã, thì Tây Ninh là tham vọng ở cấp vùng cho một nền kinh tế không gian thấp dựa trên công nghệ bay không người lái.
Giấy chứng nhận điện tử: mảnh ghép pháp lý cho cuộc chơi UAV–AI
Một câu hỏi lớn đặt ra sau khi UAV và AI giúp tăng tốc hồ sơ là: giấy chứng nhận sẽ tồn tại ở dạng nào? Vừa qua, Cục Quản lý đất đai đã lập Tổ công tác nghiên cứu áp dụng giấy chứng nhận điện tử và đề xuất sửa quy định pháp luật, giải pháp kỹ thuật cho việc cấp loại giấy này. Trên phương diện pháp lý, Luật Đất đai 2024 và Nghị định 101/2024/NĐ-CP đã bước đầu ghi nhận giá trị pháp lý của giấy chứng nhận đất đai điện tử tương đương bản giấy. Mô hình kỹ thuật được xây dựng theo hướng “bản gốc dữ liệu” gồm hai lớp: file PDF/A để hiển thị và dữ liệu XML nhúng, xác thực bằng mã định danh UUID, mã QR thời gian thực và chữ ký số HSM. Hệ thống đã được thử nghiệm tại một văn phòng đăng ký đất đai đô thị và cho thấy tính khả thi, ổn định. Tuy nhiên, trước khi áp dụng rộng rãi, Tổ công tác đề nghị mở rộng thí điểm giấy chứng nhận điện tử tại một số tỉnh, thành để hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và tạo sự đồng thuận xã hội. Khi mảnh ghép này hoàn thiện, dữ liệu đo đạc bằng UAV–AI và giấy chứng nhận điện tử sẽ liên thông trọn vẹn, mở đường cho người dân tra cứu, quản lý sổ đỏ trên thiết bị di động thay vì cất trong tủ kính.
