Từ cấp sổ đỏ áp lực đến lựa chọn drone và AI
Ứng dụng drone quản lý đất đai kết hợp AI cấp sổ đỏ là mô hình dùng thiết bị bay không người lái (UAV) để chụp ảnh hàng không, tạo bản đồ 2D, mô hình 3D rồi cho trí tuệ nhân tạo phân tích, đối chiếu với hồ sơ địa chính nhằm số hóa dữ liệu, xác minh hiện trạng và rút ngắn quy trình hành chính về đất đai. Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đang là một trong những công việc nhiều áp lực tại xã Việt Tiến, tỉnh Hưng Yên. Từ ngày 1/7/2025 đến 15/6, xã tiếp nhận 1.025 hồ sơ, đã giải quyết 856 hồ sơ nhưng mới thẩm định, cấp được 168 giấy chứng nhận, tương đương khoảng 20% số hồ sơ được xử lý. Khối lượng lớn, hồ sơ phức tạp khiến cách làm thủ công trở nên quá tải, buộc địa phương phải nghĩ khác: dùng công nghệ hành chính xã thay cho bản đồ giấy rời rạc.
UAV số hóa bản đồ: thay thước dây bằng bản đồ số
Thay vì cán bộ ôm máy đo ra từng thửa đất, Việt Tiến đề xuất dùng UAV (drone) bay khảo sát toàn xã rồi dựng bản đồ số. Theo đề án, một tổ bay có thể khảo sát hàng trăm hecta trong một ngày, trong khi đo đạc mặt đất phải mất nhiều tuần. Drone tạo ảnh hàng không độ phân giải cao, bản đồ 2D trực giao và mô hình không gian 3D, cho thấy rõ ranh giới thửa đất, ngôi nhà, công trình trên từng tấc đất. Dữ liệu này được dùng để UAV số hóa bản đồ địa chính, xác định ranh giới, kiểm tra hiện trạng và theo dõi biến động sử dụng đất, đồng thời hỗ trợ drone xác minh đất lấn chiếm, xây dựng trái phép hoặc thay đổi mục đích sử dụng đất. Về bản chất, UAV không “thay” cán bộ, nhưng thay cuốn sổ và bản đồ 299 cũ bằng một lớp dữ liệu hiện trạng chi tiết và cập nhật.
AI cấp sổ đỏ: trợ lý số cho cán bộ địa chính
Điểm khác biệt của mô hình ở Việt Tiến không chỉ là drone bay trên đồng mà là lớp AI xử lý phía sau. Dữ liệu UAV được tích hợp với trí tuệ nhân tạo, cho phép cán bộ địa chính thao tác trực tiếp trên bản đồ số: xác định vị trí, đo đạc ranh giới thửa đất, đánh dấu chính xác điểm cần kiểm tra thực địa. Theo quy trình thí điểm, sau khi đo đạc và xác minh nguồn gốc, cán bộ sẽ đối chiếu hồ sơ với bản đồ 2D, 3D do UAV thu thập, đồng thời kiểm tra quy hoạch, dữ liệu đất đai và kết quả đo trước khi tham mưu giải quyết. Công nghệ không thay thế thẩm định hồ sơ, mà bổ sung một lớp dữ liệu tin cậy để phát hiện chênh lệch giữa giấy tờ, bản đồ cũ và hiện trạng, giúp cơ quan chuyên môn khoanh đúng chỗ cần xác minh thêm. Đây là cách dùng AI cấp sổ đỏ thực tế, gắn chặt với nghiệp vụ, tránh ảo tưởng “máy tự duyệt hồ sơ”.
Hiệu quả thời gian và trải nghiệm người dân
Lý do lớn nhất để Việt Tiến chọn công nghệ hành chính xã là thời gian. Đề án đặt mục tiêu cắt ít nhất 30% tổng thời gian giải quyết hồ sơ cấp giấy chứng nhận lần đầu, từ tối đa 20 ngày làm việc xuống còn 14 ngày. Đồng thời, địa phương hướng tới tỷ lệ 95–98% hồ sơ được xử lý đúng hạn hoặc sớm hơn kế hoạch. Khi dữ liệu hiện trạng đã được số hóa, cán bộ giảm đáng kể việc đo đi đo lại, tìm vị trí và kiểm tra thực địa nhiều lần. Với người dân, điều này không chỉ là nhận sổ đỏ sớm hơn vài ngày, mà là giảm số lần phải đi lại, bổ sung giấy tờ và chờ đợi không rõ lý do. Nếu mô hình drone quản lý đất đai hoạt động đúng như thiết kế, áp lực “tồn hồ sơ” sẽ chuyển thành năng lực xử lý có thể dự báo, vừa có lợi cho chính quyền, vừa tạo niềm tin hành chính cho người dân.
Tính nhân rộng: từ một xã nông thôn đến chuẩn mới toàn quốc
Việt Tiến không xây mô hình này để phục vụ một đợt chiến dịch, mà để tạo quy trình mới có thể nhân rộng. Theo lộ trình, địa phương hoàn thiện bản đồ 2D và mô hình 3D từ dữ liệu UAV trước ngày 25/8, hoàn thiện số hóa hồ sơ địa chính trước ngày 5/9 và bắt đầu thí điểm cấp giấy chứng nhận theo mô hình mới từ ngày 15/9. Sau giai đoạn thí điểm, xã dự kiến đánh giá, hoàn thiện quy trình và áp dụng rộng rãi từ ngày 1/1/2027. Dự án được kỳ vọng trở thành công cụ hỗ trợ quản lý nhà nước, giải quyết thủ tục hành chính, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nếu một xã nông thôn có thể kết hợp drone xác minh đất với AI xử lý dữ liệu để làm nhanh hơn, chuẩn hơn, không có lý do gì các huyện, tỉnh khác tiếp tục ôm bản đồ giấy cũ và chấp nhận ách tắc hồ sơ.
