Trang sức bạc gỗ: định nghĩa một hướng đi mới
Trang sức bạc gỗ là dòng sản phẩm kết hợp giữa nghệ thuật kim hoàn hiện đại và kỹ thuật mộc mỹ nghệ truyền thống, trong đó bạc được chế tác thành mặt, khung hoặc chi tiết kim loại, còn gỗ được lựa chọn từ các làng mộc bản địa và tạo hình thủ công để mang vào thiết kế những câu chuyện văn hóa, bản sắc địa phương, nhằm biến mỗi món trang sức thành một tác phẩm thủ công truyền thống có giá trị thẩm mỹ và di sản đồng thời.
Thông điệp rõ ràng nhất trong dự án hợp tác giữa HELIOS và làng mộc Kim Bồng là: nếu không mạnh dạn ghép đôi “bạc” với “mộc”, thủ công truyền thống sẽ dễ bị mắc kẹt trong các sản phẩm lưu niệm quen thuộc và mất dần sức hút trước thời trang công nghiệp. Sự kiện chiều 19/9 tại không gian trải nghiệm nghệ thuật The HangArt, nơi bộ sưu tập sản phẩm kết hợp bạc và mộc được ra mắt, cho thấy một cách làm khác: dùng ngôn ngữ thiết kế trang sức để kể lại câu chuyện làng nghề. Đây không phải thử nghiệm mang tính trang trí, mà là tuyên bố rằng trang sức bạc gỗ xứng đáng trở thành một phân khúc sáng tạo riêng trong thị trường thời trang.
Huỳnh Sướng và bản lĩnh làng mộc Kim Bồng trong từng thớ gỗ
Điểm khiến bộ sưu tập trang sức bạc gỗ này khác với những sản phẩm kết hợp bạc mộc kiểu “ăn theo xu hướng” nằm ở bàn tay của Huỳnh Sướng – nghệ nhân Nhân dân xuất thân từ làng mộc Kim Bồng. Trong dự án, ông trực tiếp đảm nhận khâu làm thủ công phần khung gỗ, biến chất liệu mộc thành khuôn hình mang dấu ấn Hội An – Đà Nẵng chứ không phải những họa tiết vô danh. Đó là cách một làng nghề hình thành từ thế kỷ XVI–XVII bên dòng Thu Bồn, nổi tiếng với nghề đóng thuyền và chạm khắc tinh xảo, bước sang một “sân chơi” hoàn toàn mới của trang sức.
Ở đây, Kim Bồng không còn chỉ là nơi sản xuất đồ gỗ nội thất hay chi tiết kiến trúc, mà trở thành nguồn cảm hứng cho thiết kế đeo trên cơ thể. Việc một nghệ nhân từng đưa mộc Kim Bồng vươn tầm quốc tế tiếp tục thử sức trong một chất liệu nhỏ bé như mặt dây chuyền cho thấy sự chuyển mình chủ động của làng mộc Kim Bồng trước trào lưu thời trang thủ công bản địa. Nói cách khác, Huỳnh Sướng nghệ nhân không bảo tồn nghề bằng hoài niệm, mà bằng việc đặt thớ gỗ vào những bối cảnh thẩm mỹ mới.
Khi người làm bạc gặp người làm mộc: thiết kế độc bản từ hai thế giới
Theo đại diện HELIOS, dự án này là cuộc gặp gỡ của một bên là những người làm bạc, một bên là những người làm mộc. Hai chất liệu, hai kỹ thuật, hai thói quen thẩm mỹ khác nhau, nhưng cùng chia sẻ một giá trị: sản phẩm nằm rất nhiều trong đôi tay của người thợ. Tuyên bố ấy quan trọng bởi nó đặt trang sức bạc gỗ ra khỏi quỹ đạo sản xuất hàng loạt, đưa nó vào nhóm thiết kế độc bản, nơi mỗi mặt dây chuyền mang trong mình quyết định của cả nhà thiết kế hiện đại lẫn nghệ nhân làng nghề.
Bộ sản phẩm mặt dây chuyền bạc HELIOS với đối tác sản xuất là Huỳnh Sướng có 30 phiên bản với thiết kế đặc trưng dành riêng cho thị trường Đà Nẵng. Con số 30 ở đây không phải để phô trương quy mô, mà để khẳng định tham vọng tạo ra một “bộ từ vựng” mới cho trang sức địa phương: đủ phong phú để người trẻ tìm thấy bản sắc, nhưng vẫn giữ được bản chất thủ công truyền thống. Khi bạc – chất liệu cứng cáp, sáng bóng – hòa vào mộc – chất liệu mộc mạc, có hồn và đậm chất truyền thống – kết quả là những thiết kế không dễ bị sao chép, dù về hình thức hay về câu chuyện.
Dây chuyền bạc-mộc: trả lại nhịp “sống chậm” cho di sản thủ công
Trong bối cảnh thị trường thời trang đang tràn ngập các sản phẩm sản xuất hàng loạt, xu hướng tìm về các giá trị thủ công bản địa trở thành một điểm nhấn đầy bản sắc. Chính vì vậy, việc đưa chất liệu gỗ mang hồn cốt làng mộc Kim Bồng vào những mặt dây chuyền bạc HELIOS không chỉ là động thái làm mới kiểu dáng, mà là một cách đặt di sản vào nhịp sống hằng ngày. Người đeo không mang theo một món quà lưu niệm, họ mang một mảnh câu chuyện của sông Thu Bồn, của Hội An, của người thợ Kim Bồng trong đời sống đô thị.
Điểm tích cực của dòng sản phẩm kết hợp bạc mộc này là nó phá bỏ ranh giới giữa đồ trang trí nội thất và trang sức cá nhân, giữa vật trưng bày và vật gắn bó với cơ thể. Khi các giá trị di sản được đưa vào không gian thời trang và đời sống hiện đại, chúng có cơ hội “sống chậm, sống bền và tỏa sáng theo những cách thức hoàn toàn mới mẻ”. Nếu coi dây chuyền bạc-mộc như một kênh giao tiếp, thì người đeo là cầu nối giữa làng nghề và thành phố, giữa quá khứ và hiện tại, chứ không chỉ là khách hàng.
Từ thử nghiệm đến xu hướng: vì sao hợp tác HELIOS – Kim Bồng đáng được nhân rộng
Điều khiến sự hợp tác HELIOS – Kim Bồng đáng được chú ý không nằm ở sự “lạ mắt” của chất liệu, mà ở cách hai bên cùng tôn trọng giá trị thủ công truyền thống. Thương hiệu trang sức chấp nhận nhường chỗ cho ngôn ngữ chạm khắc gỗ của làng nghề, trong khi nghệ nhân làng mộc chấp nhận bước ra khỏi vai trò sản xuất nội thất, để làm việc với tiêu chuẩn tinh xảo của trang sức bạc gỗ. Đây là mô hình cho thấy di sản làng nghề có thể trở thành đối tác thiết kế, không chỉ là nhà cung cấp nguyên liệu thô.
Từ góc độ rộng hơn, những sản phẩm kết hợp bạc mộc như bộ dây chuyền 30 phiên bản dành riêng cho Đà Nẵng cho thấy một hướng đi khả thi: mỗi địa phương hoàn toàn có thể xây dựng những dòng trang sức gắn với bản sắc riêng, thay vì phụ thuộc vào xu hướng toàn cầu vô danh. Nếu nhiều thương hiệu trang sức khác học được bài học từ câu chuyện Huỳnh Sướng nghệ nhân và làng mộc Kim Bồng – dám coi làng nghề là đồng tác giả – thì bản đồ thời trang Việt sẽ có thêm nhiều “tọa độ” văn hóa rõ ràng, thay cho những dòng sản phẩm vô tính.
