Gỗ cũ có thể mở ra một hướng đi mới
Nội thất tái chế từ gỗ tàu cũ là những món đồ gia dụng được chế tác từ gỗ tháo dỡ khỏi tàu thuyền, sau khi vật liệu được kiểm tra, làm sạch và xử lý để bảo đảm độ bền. Giá trị của cách làm này không chỉ nằm ở việc tận dụng gỗ, mà còn ở khả năng biến dấu vết thời gian thành nét riêng cho từng sản phẩm. Khoảng sáu năm trước, khi tìm nguyên liệu trang trí khách sạn, nhà hàng và homestay, ông Lê Huỳnh Huyên chú ý đến những con tàu cũ nằm tại các cảng cá. Nhiều bộ phận gỗ vẫn chắc chắn dù tàu không còn hoạt động; ông bắt đầu mua vỏ tàu đã tháo dỡ, đưa về xưởng để phân loại và gia công. Đây là lựa chọn đáng chú ý trong bối cảnh khách hàng tìm kiếm đồ nội thất khác biệt thay vì sản phẩm đại trà: vật liệu cũ không bị xem là phế thải, mà trở thành điểm khởi đầu cho thiết kế.

Người thợ phải đọc được từng thanh gỗ
Gỗ đóng tàu thường thuộc các loại bền như lim, sến, kiền kiền. Nước biển và thời tiết để lại trên bề mặt màu trầm, vân gỗ và những dấu tích khó tái tạo bằng vật liệu mới. Nhưng vẻ đẹp ấy không đồng nghĩa với việc có thể đưa gỗ thẳng vào sản xuất: người thợ phải kiểm tra, dò bỏ đinh và kim loại, làm sạch sơn cũ, xử lý muối ngấm, cong vênh rồi loại phần mục hỏng. Sau khâu chuẩn bị, bài toán chuyển sang thiết kế. Những thanh gỗ không đồng nhất buộc thợ mộc Kim Bồng lựa chọn kết cấu, cách ghép và công năng phù hợp với từng miếng. Lỗ đinh, vết xước hay đường cong có thể được giữ lại làm điểm nhấn thay vì bị cắt bỏ. Cách làm này đòi hỏi tay nghề truyền thống, nhưng cũng cần tư duy sản phẩm mới: đồ vật phải dùng được trong không gian sống hôm nay mà không xóa đi câu chuyện của vật liệu.

Từ bàn ghế gia đình đến sinh kế địa phương
Tại xưởng, gỗ tàu cũ được chế tác thành bàn, ghế, tủ, kệ, cửa gỗ, xích đu và đồ trang trí. Sản phẩm phục vụ gia đình, nhà hàng, khách sạn và homestay; một số đơn hàng hướng đến khách ở các thành phố lớn, nơi nhu cầu về nội thất có cá tính đang tăng. Thay vì phủ lớp sơn bóng che mất bề mặt, một số món được hoàn thiện bằng dầu lau để bảo vệ gỗ và làm rõ màu sắc, đường vân. Mô hình tạo việc làm cho khoảng 40 lao động ở các khâu tháo dỡ, xử lý, gia công, lắp ráp và chạm khắc. Thu nhập bình quân được ghi nhận ở mức 10–30 triệu đồng mỗi người mỗi tháng, tùy công việc và tay nghề. Mỗi sản phẩm có giá từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng, phụ thuộc kích thước, chất liệu và độ cầu kỳ. Những con số ấy cho thấy nghề thủ công có thể gắn với thị trường thực tế, đồng thời tạo thêm đầu ra cho kỹ năng của thợ địa phương.

Giữ nghề bằng cách để nghề tiếp tục thay đổi
Câu chuyện gỗ tàu cũ cho thấy làng nghề truyền thống không nhất thiết phải lặp lại nguyên mẫu sản phẩm xưa để tồn tại. Kỹ thuật chọn gỗ, ghép nối và chạm khắc của thợ Kim Bồng vẫn là nền tảng, nhưng được vận dụng vào những món đồ đáp ứng nhu cầu sử dụng hiện đại. Sự kết hợp ấy có sức thuyết phục hơn việc biến di sản thành vật trưng bày: nghề còn sống khi tay nghề tạo ra giá trị mà người mua muốn đưa vào nhà và cơ sở kinh doanh. Ông Huyên cũng tính đến việc phát triển du lịch trải nghiệm tại xưởng, để du khách theo dõi hành trình biến thân tàu thành nội thất và tìm hiểu kỹ thuật mộc Hội An. Đây là hướng mở hợp lý nếu trải nghiệm giúp người xem hiểu công sức xử lý vật liệu và kỹ năng tạo tác, thay vì chỉ dừng ở hoạt động tham quan. Tái sử dụng gỗ không tự động bảo đảm tương lai cho nghề; điều đáng kỳ vọng là khi người thợ giữ được bản sắc mà vẫn đáp ứng công năng mới, truyền thống có thêm lý do để tiếp tục.






