Khi rác thải trở thành điểm đến nghỉ dưỡng
Upcycled decor trong du lịch là cách biến những vật liệu bị bỏ đi như chai nhựa, lốp xe, cánh cửa cũ thành không gian nghỉ dưỡng có công năng, thẩm mỹ và thông điệp bền vững rõ ràng, nơi du khách không chỉ ở lại mà còn trải nghiệm một lối sống xanh có thể chạm thấy bằng tay và nhìn thấy bằng mắt. Tại Long Cốc (Phú Thọ), một khách sạn/homestay giữa đồi chè đã đẩy ý tưởng này lên mức cực đoan: dùng khoảng 13.000 chai nhựa và 4.000 lốp xe cũ để trang trí, làm trần, bàn ghế, lối đi và các hạng mục cảnh quan. Từ những món đồ bị bỏ đi, chủ nhân – anh Nguyễn Văn Thơ, 43 tuổi, quê Bắc Ninh – dành 2 năm để hoàn thiện “giấc mơ xanh” mang tên Vietnam Recycling Home giữa quần thể đồi chè Long Cốc. Đây không chỉ là một công trình lạ mắt, mà là tuyên ngôn rằng trang trí tái chế có thể trở thành chuẩn mực mới của nội thất bền vững, thay vì chỉ là trào lưu nhất thời.
Bảo tàng tái chế sống: từ chai nhựa, lốp xe đến 3.000 cánh cửa cũ
Điều làm khách sạn Phú Thọ này khác biệt không phải là vài chi tiết trang trí từ rác thải, mà là mức độ “toàn phần” của nó. Không gian nghỉ dưỡng mới được tạo nên từ hàng nghìn món đồ cũ, phế liệu và vật liệu từng xuất hiện trong đời sống. Khoảng 13.000 chai nhựa được dùng cho các hạng mục trang trí, trần và giàn hoa, trong khi 4.000 lốp xe máy, ôtô được tái sử dụng cho bàn ghế, lối đi, đèn và các hạng mục cảnh quan. Đáng chú ý nhất là hơn 3.000 cánh cửa cũ được ghép thành những mảng trần, vách và trang trí, mỗi cánh cửa mang theo dấu vết riêng của thời gian trước khi bước vào không gian mới. Chai nhựa, chai thủy tinh, lốp xe, cánh cửa cũ, cây chè khô, nhôm, đồng, sắt, gỗ, gốm sứ, nhạc cụ, nông cụ và đồ gia dụng… được thu gom, xử lý rồi tiếp tục được sử dụng trong kiến trúc, nội thất. Ở đây, trang trí tái chế không còn là “phụ kiện” mà trở thành cấu trúc chính của công trình – một bảo tàng tái chế sống, nơi mọi chi tiết đều kể câu chuyện vòng đời thứ hai của vật liệu.
Quy trình sáng tạo không bản vẽ và trải nghiệm của du khách
Khác với những resort được vẽ chi tiết từ bàn thiết kế, công trình này bắt đầu từ… đống phế liệu. Anh Thơ không khởi động với một bản thiết kế hoàn chỉnh; nhiều món đồ được đưa về trước, rồi chính hình dáng, kích thước, chất liệu của chúng quyết định chúng sẽ trở thành gì. Một cánh cửa cũ có thể thành trần hoặc vách; lốp xe biến thành bàn ghế, lối đi hay vật trang trí; những chai thủy tinh xếp thành tường, rèm, chấn song và đèn. Điểm quan trọng là các món đồ này không chỉ để ngắm: du khách có thể ngồi trên ghế làm từ lốp xe, dùng bàn từ vật liệu cũ, nghỉ trong phòng có trần và vách làm từ đồ tái chế. Theo cách đó, công trình được xây dựng theo một vòng đời khá đơn giản: tái chế, tái sử dụng, đưa vào công năng rồi để con người trực tiếp trải nghiệm. Đây là nội thất bền vững theo nghĩa thực dụng nhất: mọi thứ phải chịu được sử dụng hàng ngày, chứ không chỉ đẹp trên ảnh.
Xu hướng upcycled decor: từ sở thích cá nhân đến trào lưu sống xanh
Câu chuyện Vietnam Recycling Home không xuất hiện trong khoảng trống. Tình yêu với nghệ thuật, chế tạo và những món đồ cũ đến với anh Thơ từ nhỏ, nhưng phải đến năm 2018, anh mới biến sở thích ấy thành công trình cụ thể khi làm quán cà phê bằng vật liệu tái chế ở Hà Nội. Đến tháng 9, anh tiếp tục đưa ý tưởng ấy lên quy mô lớn hơn với khu nghỉ dưỡng giữa đồi chè Long Cốc. Một chi tiết cho thấy sức lan tỏa của xu hướng upcycled decor: ban đầu anh chỉ định dùng khoảng 500 chai thủy tinh, nhưng sau khi đăng ý tưởng lên mạng xã hội, số chai mọi người gửi tới tăng lên hơn 10.000. Điều đó chứng tỏ cộng đồng đang sẵn sàng đồng hành với các dự án trang trí từ rác thải, miễn là chúng có câu chuyện và mục đích rõ ràng. Công trình tại Long Cốc được định hướng trở thành khu nghỉ dưỡng sử dụng nhiều đồ tái chế nhất Việt Nam và được đề xuất cho một kỷ lục thế giới – một tham vọng cho thấy upcycled decor không còn là thú chơi cá nhân, mà là chiến lược định vị.
Bài học cho du lịch Việt Nam: rác không phải là điểm kết thúc
Điều anh Thơ muốn du khách mang về sau chuyến đi khá rõ ràng: một cách nhìn khác về những thứ thường bị gọi là rác. Một chai nhựa, chiếc lốp xe hay cánh cửa cũ có thể chưa phải là điểm kết thúc của chúng, nếu được trao thêm một cơ hội. Anh kỳ vọng du khách đến đây không chỉ để nhìn ngắm những món đồ cũ được biến thành nội thất, mà còn trải nghiệm một kỳ nghỉ theo hướng sống xanh. Về phía ngành du lịch, công trình này là lời nhắc rằng nội thất bền vững không cần phải gắn với chi phí cao hay vật liệu “xịn” mới; đôi khi, giá trị nằm ở công sức thu gom, xử lý và kể lại câu chuyện vòng đời của vật dụng. Nếu nhiều khách sạn Phú Thọ và các địa phương khác học được tinh thần này – không phải sao chép hình thức, mà là dám nghĩ khác về rác thải – thì trang trí tái chế có thể trở thành lợi thế cạnh tranh mới. Trong bối cảnh du khách ngày càng quan tâm đến trách nhiệm môi trường, những không gian nghỉ dưỡng được tạo nên từ vật liệu bị bỏ đi không chỉ đẹp lạ, mà còn đáng tin hơn.
