Lớp học hè miễn phí: chiếc “cầu mùa hè” cho học sinh yếu thế
Lớp học hè miễn phí là những chương trình hỗ trợ học sinh trong dịp nghỉ hè, hoàn toàn không thu học phí, kết hợp ôn tập văn hóa, rèn kỹ năng sống cho trẻ em, dạy bơi miễn phí và nhiều hoạt động thể chất, nhằm giúp học sinh có hoàn cảnh khó khăn vừa bù đắp thiếu hụt kiến thức, vừa có sân chơi an toàn, lành mạnh và bình đẳng với bạn bè.
Nhìn từ những mô hình đang diễn ra, có thể khẳng định: nếu năm học là khoảng thời gian quyết định điểm số, thì mùa hè với các lớp học 0 đồng đang quyết định lòng tự tin và cơ hội đổi đời của học sinh nghèo. Tại nhiều địa bàn, trẻ em vốn phải ở nhà trông em, phụ việc gia đình nay có thêm lựa chọn: đến trường, đến bãi biển hay nhà văn hóa để học bơi, học võ, học kỹ năng sống cho trẻ em, thay vì lang thang trong khoảng trống giáo dục. Sự thay đổi này không đến từ một dự án lớn, mà từ những nhóm giáo viên, đoàn viên, công an cơ sở và nhà hảo tâm kiên trì bù đắp chỗ trống mà hệ thống chính khóa chưa chạm tới.
Từ lớp phụ đạo yêu thương đến mạng lưới kỹ năng sống cho trẻ em
Ở một phường khó khăn, lớp học hè yêu thương do Đoàn phường tổ chức đã trở thành điểm tựa quen thuộc cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Lớp năm nay đón 25 em lớp 5 chuẩn bị lên lớp 6, chủ yếu là con em hộ nghèo, cận nghèo và trẻ khuyết tật tại những tổ dân phố còn nhiều thiếu thốn như Đường 9, Sông Hiếu. Đây không phải là “lớp luyện thi cấp tốc”, mà là lớp bù đắp nền tảng: các em được phụ đạo, ôn kiến thức căn bản, học sinh yếu được kèm kỹ hơn để không bị bỏ lại phía sau.
Quan trọng hơn, thầy cô chủ động lồng ghép kỹ năng sống cho trẻ em: làm việc nhóm, thuyết trình, giao tiếp, kỹ năng phòng chống đuối nước, tai nạn thương tích và những trò chơi giúp các em biết lắng nghe, chia sẻ. Một em học sinh chuẩn bị vào lớp 6 kể rằng nhờ được học kỹ năng, em tự tin hơn trước đám đông và giao tiếp tốt hơn với mọi người; các em còn được tặng quà, đồ dùng học tập như sách vở, ba lô trước năm học mới. Đây là kiểu chương trình hỗ trợ học sinh thông minh: vừa nắn lại nền kiến thức, vừa chữa lành sự tự ti bằng trải nghiệm thành công nhỏ mỗi ngày.
Dạy bơi miễn phí: khi kỹ năng sinh tồn được coi trọng như điểm số
Không khó để lý giải vì sao các lớp dạy bơi miễn phí đang trở thành tâm điểm của mùa hè. Ở một địa phương, khóa học bơi dành cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn được thiết kế trong 12 buổi, học từ thứ Ba đến Chủ nhật hằng tuần, mỗi buổi từ 8 giờ đến 10 giờ. Ngay trong lễ khai giảng, ban tổ chức trao tặng kính bơi và phao tay cho các em, để mọi đứa trẻ đều được xuống nước với sự an toàn và tôn trọng như nhau.
Nội dung học không dừng ở vài động tác “cho biết”, mà gồm kỹ thuật bơi cơ bản, kỹ năng nổi và thở dưới nước, kỹ năng sinh tồn, phòng chống đuối nước và xử lý tình huống khẩn cấp khi xảy ra sự cố dưới nước. Ban tổ chức cam kết học viên tham gia đầy đủ, nghiêm túc sẽ biết bơi và nắm được những kỹ năng sinh tồn cơ bản. Cùng với đó, tại bãi biển Đại Lãnh, lớp dạy bơi 0 đồng do Công an xã phối hợp Đoàn Thanh niên tổ chức đã giúp nhiều em nhỏ từ chỗ bám thành hồ, sợ nước đến chỗ có thể tự tin bơi quãng dài, điều hòa nhịp thở và xử lý tình huống gặp sự cố dưới nước. Đây là cách phòng chống đuối nước thuyết phục nhất: trao năng lực chứ không chỉ treo khẩu hiệu.
Bờ cát thành võ đường, trụ sở thành lớp học 0 đồng
Điểm đáng chú ý là các lớp học hè miễn phí đang “tràn ra” khỏi khuôn viên trường học. Bãi biển Đại Lãnh vào những ngày hè rộn ràng tiếng cười của các em nhỏ tham gia lớp dạy bơi, võ thuật 0 đồng do Công an xã phối hợp Đoàn Thanh niên tổ chức. Song song với dạy bơi, các buổi học võ thuật giúp các em rèn thể lực, tính kỷ luật, sự tự tin và kỹ năng tự vệ cơ bản; từ những động tác vụng về ban đầu, học viên dần thực hiện chính xác, dứt khoát, hình thành tác phong nhanh nhẹn và tinh thần đoàn kết.
Về phía lực lượng tổ chức, mỗi buổi học là dịp gắn kết, đồng hành cùng trẻ em địa phương; chứng kiến các em mạnh dạn xuống nước, hoàn thành bài tập võ thuật trở thành động lực để Công an xã tiếp tục duy trì mô hình này trong các mùa hè sau. Lớp dạy bơi, võ thuật 0 đồng không chỉ trang bị kỹ năng phòng chống đuối nước, nâng cao sức khỏe mà còn tạo sân chơi hè lành mạnh, góp phần xây dựng hình ảnh người chiến sĩ gần gũi, thân thiện với trẻ em. Khi bờ cát thành võ đường, trụ sở thành lớp học, có thể thấy hạ tầng quan trọng nhất không phải là phòng học mà là thiện chí của cộng đồng.
Muốn không ai bị bỏ lại: cần một mạng lưới chứ không chỉ vài điểm sáng
Các mô hình lớp học hè miễn phí hiện nay có một điểm chung: chúng sống được nhờ sự bắt tay giữa tổ chức Đoàn, chính quyền cơ sở, thầy cô giáo, lực lượng công an và các nhà hảo tâm. Ban Chấp hành Đoàn phường không chỉ đứng ra mở lớp tình thương mà còn vận động quyên góp sách vở, cặp, bút, đồ dùng học tập, ba lô tặng học sinh nghèo bước vào năm học mới. Để tổ chức lớp học hè miễn phí, họ kêu gọi tình nguyện viên từ các câu lạc bộ tiếng Anh, kỹ năng, từ đoàn cơ sở doanh nghiệp, cùng chung tay giảng dạy và hỗ trợ.
Một giáo viên đã tham gia 5 năm liên tiếp chia sẻ mong muốn mô hình được lan tỏa, nhân rộng hơn để thêm nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn có sân chơi bổ ích, lành mạnh. Ở chiều ngược lại, lực lượng Công an xã Đại Lãnh cũng xác định sự trưởng thành, tiến bộ của học viên là động lực để tiếp tục duy trì lớp dạy bơi, võ thuật 0 đồng. Nếu những sáng kiến rời rạc này được kết nối thành mạng lưới, trẻ em nghèo ở mọi xã, phường sẽ đều có cơ hội bước vào mùa hè với tâm thế khác: không sợ bị bỏ lại, không sợ khoảng trống kiến thức, không sợ nước, và không sợ bước lên phía trước.
