Hóa chất không ghi nhãn: mối đe dọa bị xem nhẹ trong sản phẩm chăm sóc cá nhân
Hóa chất không ghi nhãn trong sản phẩm chăm sóc cá nhân là những hợp chất có mặt trong dầu gội, kem dưỡng, kem chống nắng, sản phẩm vệ sinh… nhưng không được thể hiện rõ trong danh sách thành phần, vẫn có khả năng hoặc nghi ngờ gây hại cho sức khỏe người dùng thông qua đường da, hô hấp hoặc niêm mạc khi sử dụng thường xuyên trong thời gian dài. Thông điệp thẳng thắn cần nhắc lại: nhãn sản phẩm không còn là “lá chắn” tuyệt đối cho an toàn của bạn. Một nghiên cứu mới cho thấy 98% sản phẩm được kiểm tra có ít nhất một hóa chất không xuất hiện trên nhãn, và khoảng 85% chứa ít nhất một hóa chất không được công bố có nguy cơ hoặc nghi ngờ gây hại. Đây không phải chuyện hiếm gặp, mà là vấn đề hệ thống trong ngành chăm sóc cá nhân. Nếu tiếp tục tin rằng đọc nhãn là đủ, người tiêu dùng tự đẩy mình vào rủi ro tích lũy từ hóa chất độc hại mỹ phẩm.
Nghiên cứu mới: mỹ phẩm của bạn chứa nhiều hóa chất hơn những gì nhãn thể hiện
Nghiên cứu trên 113 sản phẩm thuộc 12 nhóm – từ dầu gội, sản phẩm tạo kiểu tóc, kem chống nắng, kem dưỡng ẩm, sản phẩm dành cho trẻ em, vệ sinh vùng kín, dầu dưỡng thể, sữa tắm, chăm sóc vùng da nhạy cảm, chăm sóc răng miệng đến chất tẩy rửa gia dụng – cho thấy bức tranh đáng lo. Trung bình mỗi sản phẩm chỉ liệt kê 16 thành phần, trong khi phân tích hóa học phát hiện khoảng 51 hóa chất, cao gấp hơn 3 lần số thành phần được công bố. Trong số 3.141 tín hiệu hóa học, các nhà nghiên cứu xác định 303 hợp chất ở các mức độ tin cậy khác nhau. Nhiều trong đó thuộc nhóm phthalate, paraben, hợp chất hương liệu, chất hóa dẻo và siloxane – những nhóm chất liên quan đến ung thư, bệnh thần kinh, ảnh hưởng hệ sinh sản và sự phát triển của trẻ em. Một phần có thể “ẩn” sau những khái niệm chung chung như "fragrance" hoặc "parfum", khiến người dùng khó nhận diện.
Khi mỹ phẩm bị thu hồi vẫn xuất hiện online: chất lượng sản phẩm chăm sóc đang bị xem nhẹ
Song song câu chuyện hóa chất không ghi nhãn, một thực tế khác càng làm an toàn mỹ phẩm online trở nên mong manh: không ít mỹ phẩm đã bị yêu cầu thu hồi vì sai công thức, thiếu hồ sơ pháp lý hoặc không đạt chất lượng nhưng vẫn từng xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử. Sự bùng nổ thương mại điện tử giúp người dùng tiếp cận hàng nghìn sản phẩm chăm sóc da, chống nắng, dưỡng tóc, vệ sinh cá nhân, nhưng số lượng gian hàng khổng lồ khiến việc phân biệt sản phẩm hợp pháp với hàng thuộc diện thu hồi trở nên khó khăn. Có những trường hợp điển hình: một nhóm mỹ phẩm bị cơ quan quản lý yêu cầu thu hồi do công thức hoặc nội dung ghi nhãn không phù hợp hồ sơ công bố, nhưng sau thông báo, sản phẩm chính vẫn tiếp tục được ghi nhận trên sàn với giá cao. Một dung dịch vệ sinh bị thu hồi vì không đạt giới hạn vi sinh vật và sản xuất khi giấy công bố đã hết hiệu lực, song vẫn được rao bán với mức giá thấp hơn nhiều nơi khác. Đáng chú ý, có lô kem chống nắng cơ thể ghi SPF 50 trên nhãn nhưng kết quả kiểm nghiệm chỉ đạt SPF 2,4 – một sự "đánh lừa" trực tiếp về khả năng bảo vệ.
Vì sao người tiêu dùng dễ trở thành nạn nhân của hóa chất ẩn và mỹ phẩm kém an toàn?
Gốc rễ vấn đề không chỉ nằm ở nhà sản xuất mà cả thói quen mua sắm. Khảo sát cho thấy 68% người mua trên các sàn ưu tiên giá, trong khi tỷ lệ quan tâm đến chất lượng sản phẩm chăm sóc giảm từ 77% xuống còn 52%. Khi người dùng bị cuốn vào mức giảm giá, lượt bán, đánh giá tích cực và những lời quảng cáo như "chính hãng", họ dễ đánh giá thấp rủi ro đến từ hóa chất độc hại mỹ phẩm và từ những sản phẩm từng bị yêu cầu thu hồi. Nghiên cứu hóa chất ẩn cũng cho thấy 26% sản phẩm chứa thành phần không phù hợp với tuyên bố trên bao bì. Có sản phẩm quảng cáo "100% tự nhiên" nhưng vẫn chứa hóa chất tổng hợp, hay ghi "không chứa phthalate" nhưng vẫn phát hiện phthalate. Ngay cả những sản phẩm được chọn là "lựa chọn tốt" dựa trên thành phần công bố, 59% không vượt qua tiêu chí sau phân tích trong phòng thí nghiệm. Khi nhãn và quảng cáo đều có thể sai, việc phó thác sức khỏe cho hình ảnh đẹp mắt và lời hứa marketing là một quyết định thiếu trách nhiệm.
Làm thế nào để tự bảo vệ: đọc nhãn kỹ hơn và mua hàng có trách nhiệm
Tin tốt là người dùng không hoàn toàn bất lực. Trước khi đặt mua, bạn nên kiểm tra đầy đủ tên sản phẩm, dung tích, phiên bản, số lô, hạn sử dụng và doanh nghiệp chịu trách nhiệm đưa sản phẩm ra thị trường. Trước khi "chốt đơn", hãy tra cứu lịch sử liên quan đến thu hồi; bạn có thể tìm tên đầy đủ sản phẩm kèm từ khóa "thu hồi" hoặc kiểm tra trên các chuyên mục thông tin chính thức. Những sản phẩm thiếu nhãn phụ, không thể hiện số lô, không xác định được doanh nghiệp chịu trách nhiệm hoặc có giá thấp bất thường cần được cân nhắc kỹ. Về hóa chất không ghi nhãn, các chuyên gia khuyến nghị hạn chế sản phẩm có thành phần hương liệu mô tả chung chung, ưu tiên sản phẩm có danh sách thành phần đơn giản và giảm số lượng sản phẩm chăm sóc cá nhân sử dụng khi không cần thiết. Nhớ rằng nghiên cứu hiện mới đánh giá mối nguy của hóa chất, chưa tính liều lượng, đường phơi nhiễm hay nguy cơ mắc bệnh thực tế. Điều này không phải để bạn chủ quan, mà để hiểu rằng quản lý rủi ro là câu chuyện dài hạn: hãy chọn ít sản phẩm hơn, rõ ràng hơn, từ nguồn đáng tin cậy và kiểm tra thông tin trước khi tin vào bất kỳ nhãn hay lời quảng cáo nào.
