Làn sóng spa bị xử phạt: khi ranh giới chăm sóc da và khám chữa bệnh bị xóa nhòa
Làn sóng spa bị xử phạt là hiện tượng nhiều cơ sở chăm sóc sắc đẹp và viện thẩm mỹ tự ý vượt ranh giới chuyên môn được cấp phép, thực hiện dịch vụ khám, chữa bệnh hoặc tư vấn điều trị như một cơ sở y tế nhưng không có đủ điều kiện pháp lý, nhân lực và trang thiết bị, đồng thời thường đi kèm quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội, khiến khách hàng đối mặt nguy cơ mất tiền, tổn hại sức khỏe và khó đòi quyền lợi khi xảy ra biến chứng. Điểm đáng nói ở các vụ spa bị xử phạt là mức độ phổ biến và lặp lại: cùng một mô thức hành nghề trái phép, quảng cáo thổi phồng, che giấu hoặc lạm dụng giấy phép hiện có. Tại Đắk Lắk, phòng khám da liễu – thẩm mỹ HH Medical bị xử phạt vì không lưu trữ chất thải y tế nguy hại đúng quy định và cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh vượt phạm vi chuyên môn được cấp phép, với mức phạt 120 triệu đồng cùng hình thức tước giấy phép hoạt động trong 3 tháng và tước chứng chỉ hành nghề 2 tháng đối với người chịu trách nhiệm chuyên môn. Đây không phải sai sót nhỏ mang tính thủ tục, mà là dấu hiệu coi thường quy định an toàn y tế, đặt lợi ích kinh doanh lên trên sức khỏe khách hàng.
Hành nghề trái phép và vượt phạm vi chuyên môn: vi phạm nguy hiểm nhưng lặp đi lặp lại
Nhìn vào danh sách các viện thẩm mỹ vi phạm thời gian gần đây, một mẫu số chung nổi bật là hành nghề trái phép và vượt phạm vi chuyên môn. Trường hợp Phúc Tâm 8 ở Nghệ An cho thấy mức độ nguy hiểm khi cơ sở chỉ đăng ký spa, xông hơi nhưng lại tổ chức tư vấn, khám và điều trị bệnh xương khớp trái phép, dựng mô hình "phòng khám xương khớp" dưới vỏ bọc spa để lừa gần 300 người với tổng số tiền hơn 9 tỷ đồng. Vụ việc đã bị khởi tố, ba đối tượng bị tạm giam, biển hiệu bị tháo bỏ và cơ sở đóng cửa, song số nạn nhân và hệ quả sức khỏe có thể còn tiếp tục được làm rõ. Ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, nhiều cơ sở lại chọn cách "nới rộng" phạm vi chuyên môn sau khi có giấy phép. Doll Line tại Hà Nội bị phạt 102 triệu đồng vì không bảo đảm điều kiện hoạt động, cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh vượt quá phạm vi chuyên môn trong giấy phép và lập hồ sơ bệnh án không đầy đủ. Tại TP. Hồ Chí Minh, Bệnh viện Thẩm mỹ SILI bị xử phạt 245 triệu đồng với loạt lỗi từ không lập sổ khám bệnh, không niêm yết giá dịch vụ đầy đủ, không có biển hiệu đến cung cấp dịch vụ vượt phạm vi chuyên môn và hoạt động khi chưa có giấy phép. Các con số phạt cao cho thấy cơ quan quản lý đã nhận diện đây là hành vi nguy hiểm, nhưng cũng phản ánh một thực tế: nhiều chủ cơ sở chấp nhận đánh cược để thu lợi, mặc cho rủi ro đổ lên khách hàng.
Quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội: “vũ khí” lôi kéo khách hàng, bẫy bệnh nhân
Nếu hành nghề trái phép là phần nổi ở phòng thủ thuật, thì quảng cáo sai sự thật là phần chìm trên mạng xã hội, âm thầm dẫn khách vào bẫy. Tại Đắk Lắk, Công ty TNHH Mooly Beauty dùng trang Facebook "Phòng khám chuyên khoa Ngoại – Sản phụ khoa Việt – Hàn" để đăng tải nội dung liên quan điều trị bệnh trĩ, cung cấp thông tin sai sự thật và bị phạt 15 triệu đồng. Cùng thời điểm, một bác sĩ tại phòng khám này cũng bị xử phạt vì hành nghề không đúng thời gian đăng ký. Tháng 9, tại Hà Nội, Công ty NHT Aesthetic bị phạt 70 triệu đồng vì quảng cáo mỹ phẩm với nội dung không phù hợp với bản chất sản phẩm đã công bố. Theo thông tin xử phạt, một cơ sở tại TP. Hồ Chí Minh là Thẩm mỹ viện Thảo Xinh bị phạt 36 triệu đồng vì dùng người hành nghề chưa đăng ký và quảng cáo dịch vụ khám, chữa bệnh thiếu nội dung về phạm vi hoạt động chuyên môn trong giấy phép; một cơ sở cùng tên khác bị phạt 35 triệu đồng vì quảng cáo dịch vụ khám, chữa bệnh khi chưa có giấy phép hoạt động."Cùng đợt xử phạt, tổng số tiền xử lý với các cơ sở y tế, thẩm mỹ và cá nhân tại TP. Hồ Chí Minh lên đến hơn 371 triệu đồng" – con số cho thấy quảng cáo sai sự thật không còn là lỗi lẻ tẻ mà là cách làm ăn hệ thống. Người bệnh bị dẫn dắt bởi những lời hứa "khỏi hẳn", "không tái phát", "thay đổi nhan sắc" mà không nhận ra đó là dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Đình chỉ tới 18 tháng: chế tài mạnh, nhưng có đủ để răn đe?
Tăng mức phạt và đình chỉ hoạt động dài hạn là phản ứng rõ rệt của cơ quan quản lý trước loạt spa bị xử phạt. Trường hợp Haberi – Chăm sóc da ở TP. Hồ Chí Minh là ví dụ điển hình: cơ sở bị phạt 90 triệu đồng và đình chỉ hoạt động trong 18 tháng vì cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh khi chưa có giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Một hộ kinh doanh khác, Haris Hồng Anh Beauty & Clinic tại cùng địa bàn, cũng bị phạt 45 triệu đồng và đình chỉ 18 tháng. Đây là thời gian đủ dài để một thương hiệu gần như biến mất khỏi thị trường, cho thấy quyết tâm siết lại hoạt động hành nghề trái phép. Tuy nhiên, nhìn vào số lượng cơ sở vi phạm, câu hỏi đặt ra là liệu chế tài hiện tại có đủ sức răn đe và ngăn chặn việc "tái sinh" thương hiệu dưới tên mới. Đợt kiểm tra 38 cơ sở y tế tư nhân tại Đắk Lắk phát hiện 6 cơ sở vi phạm, 4 cơ sở đã bị xử phạt với tổng số tiền 140 triệu đồng. Nghĩa là cứ vài chục cơ sở lại có một nhóm vi phạm, và đó mới chỉ là những nơi bị kiểm tra. Nếu không có giám sát thường xuyên, các mô hình phòng khám "núp bóng" spa như Phúc Tâm 8 rất dễ tái xuất ở địa phương khác. Chế tài mạnh là cần thiết, nhưng phải đi cùng minh bạch thông tin xử phạt, cảnh báo rộng rãi và trách nhiệm liên đới của người hành nghề, không chỉ chủ doanh nghiệp.
Làm sao phân biệt spa hợp pháp với cơ sở nguy hiểm?
Sau tất cả các vụ viện thẩm mỹ vi phạm, bài học quan trọng nhất thuộc về người bệnh: không thể đánh cược sức khỏe cho một biển hiệu sang trọng hay vài dòng review trên mạng. Đối với người tiêu dùng, những lời quảng cáo như "điều trị khỏi", "cam kết hiệu quả", "không tái phát" hay quảng cáo dịch vụ can thiệp xâm lấn tại một cơ sở chỉ đăng ký chăm sóc da, spa là dấu hiệu cần thận trọng. Một spa hợp pháp phải có giấy phép hoạt động khám, chữa bệnh nếu thực hiện thủ thuật y khoa; người hành nghề phải có chứng chỉ và được đăng ký đúng vị trí, thời gian; phạm vi dịch vụ phải trùng khớp với nội dung ghi trong giấy phép. Cách phân biệt cơ sở an toàn không hề phức tạp, chỉ đòi hỏi người bệnh bớt vội vàng: yêu cầu xem giấy phép, kiểm tra tên cơ sở trên cổng thông tin quản lý y tế, xem đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng có chứng chỉ hay không, đọc kỹ nội dung quảng cáo xem có vượt quá phạm vi chăm sóc da thông thường, có dùng những cam kết "thần kỳ" hay mập mờ giữa chăm sóc sắc đẹp và điều trị bệnh. Người dân cần chủ động kiểm tra giấy phép, đội ngũ thực hiện và phạm vi dịch vụ trước khi lựa chọn, trong khi cơ quan chức năng phải tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra để kịp thời phát hiện, xử lý các cơ sở hoạt động trái phép, bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người sử dụng dịch vụ. Khi cả hai phía cùng tỉnh táo, không gian làm đẹp mới thật sự an toàn, thay vì trở thành nơi che giấu hành nghề trái phép và quảng cáo sai sự thật.
