Thép tấm Việt Nam: từ “ngoài top 15” đến vị trí dẫn đầu
Thép tấm Việt Nam là các sản phẩm thép cán phẳng được sản xuất trong nước và xuất khẩu sang những thị trường công nghiệp lớn, trong đó Brazil đang nổi lên như điểm đến quan trọng khi khối lượng nhập khẩu từ Việt Nam tăng mạnh, giúp doanh nghiệp Việt xây dựng vị thế nhà cung cấp thép đáng chú ý trong chuỗi cung ứng khu vực Mỹ Latinh. Theo Hiệp hội các nhà phân phối thép Brazil (Inda), trong tổng số 266.000 tấn thép tấm nhập khẩu vào Brazil trong tháng 9, có 176.000 tấn đến từ Việt Nam. Đây là bước nhảy vọt đáng kể nếu nhớ rằng trước đây Việt Nam thậm chí chưa nằm trong nhóm 15 nguồn cung thép tấm nhập khẩu lớn nhất của Brazil. Theo số liệu của DataLiner, lượng thép Brazil nhập khẩu từ Việt Nam tăng 154,7% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 8, bao gồm cả hàng vận chuyển bằng container và đường thủy. Con số này cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong lựa chọn nhà cung cấp thép của các doanh nghiệp Brazil, và Việt Nam đã nắm bắt cơ hội đúng thời điểm.
Vì sao Brazil quay sang thép tấm Việt Nam?
Điểm đáng chú ý là Việt Nam gia tăng thị phần tại Brazil trong bối cảnh thép Trung Quốc suy giảm mạnh. Lượng thép tấm Brazil nhập khẩu từ Trung Quốc trong tháng 9 chỉ đạt khoảng 25.000 tấn, giảm sâu so với mức 135.500 tấn cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Chủ tịch Inda Carlos Loureiro nhận xét: “Chúng tôi đang chứng kiến hàng loạt thỏa thuận liên quan đến Việt Nam, khi các nhà nhập khẩu hợp tác để đưa thép vào Brazil… Việt Nam đang xây dựng được vị thế rất vững chắc tại Brazil”. Điều đáng nói là thị phần thép Việt Nam vẫn tăng dù giá trung bình cao hơn thép Trung Quốc, cho thấy người mua Brazil ưu tiên độ ổn định nguồn cung, chất lượng và sự dễ dàng trong giao dịch hơn là chỉ nhìn vào giá thấp. Việc các thỏa thuận nhập khẩu được triển khai thuận lợi hơn cũng phản ánh cách doanh nghiệp Việt chủ động “đi trước một bước” trong đàm phán và logistics, thay vì cạnh tranh bằng chi phí bằng mọi giá.
Cán cân thị phần: Trung Quốc vẫn dẫn đầu, nhưng Việt Nam đã bám sát
Nếu nhìn cả năm, Trung Quốc vẫn là nguồn cung thép tấm nhập khẩu lớn nhất của Brazil, chiếm 40,5% tổng lượng nhập khẩu, tương đương 933.460 tấn. Việt Nam đứng thứ hai, chiếm 20,4% thị phần, tương đương 470.200 tấn. Khoảng cách này cho thấy cuộc chơi chưa kết thúc, nhưng việc thép tấm Việt Nam dẫn đầu trong tháng 9 là tín hiệu cho thấy xu hướng đang đổi chiều. Trong tháng 9, doanh số của các nhà phân phối thép tấm tại Brazil – nhóm thường chiếm khoảng một phần ba tổng doanh số của các nhà máy thép trong nước – giảm 7,2% so với cùng kỳ, xuống còn 336.000 tấn. Tính chung chín tháng đầu năm, doanh số của nhóm này giảm 2,1%, còn 2,92 triệu tấn. Trong bối cảnh nhu cầu nội địa chậm lại, việc Brazil đa dạng hóa nhà cung cấp thép tấm, tăng nhập khẩu từ Việt Nam, là cách giảm phụ thuộc vào một nguồn duy nhất và giữ được biên độ lựa chọn khi thị trường biến động.
Doanh nghiệp thép Việt Nam: năng lực sản xuất là nền tảng cho xuất khẩu
Đằng sau bước tiến của thép tấm Việt Nam tại Brazil là năng lực sản xuất ngày càng lớn của các tập đoàn trong nước. Tại một doanh nghiệp đầu ngành, sản lượng thép thô trong 9 tháng đầu năm đạt 10,7 triệu tấn, tăng 35% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng bán thép xây dựng, thép cuộn chất lượng cao, thép cuộn cán nóng (HRC) và phôi thép đạt 10,3 triệu tấn, tăng 39%. Riêng HRC đạt 5,47 triệu tấn, tăng 59%, trong đó xuất khẩu chiếm 24,6% sản lượng quý III, với thị trường tiêu thụ trải rộng tại 26 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các doanh nghiệp khác như Hoa Sen, Nam Kim, Tôn Đông Á cũng ghi nhận doanh thu và lợi nhuận cải thiện, dù sản lượng tiêu thụ có lúc giảm. Điều này cho thấy ngành thép Việt Nam đang dịch chuyển từ mô hình phụ thuộc vào thị trường nội địa sang chiến lược coi xuất khẩu – trong đó có xuất khẩu Brazil – là trụ cột tăng trưởng.
Cơ hội và thách thức khi mở rộng sang Mỹ Latinh
Việc thép tấm Việt Nam trở thành nhà cung cấp thép quan trọng cho Brazil mở ra cơ hội rộng hơn tại Mỹ Latinh, nhưng không phải không có rủi ro. Nhu cầu thép tấm tại Brazil đang giảm, với doanh số của các nhà phân phối đi xuống trong cả tháng 9 và chín tháng đầu năm. Điều này buộc doanh nghiệp Việt phải cạnh tranh bằng chất lượng, dịch vụ và sự ổn định chuỗi cung ứng, thay vì chạy theo khối lượng bằng mọi giá. Trên thị trường chứng khoán trong nước, cổ phiếu thép có những phiên tăng mạnh trong tháng 10 nhưng chưa hình thành xu hướng đồng thuận, phản ánh tâm lý nhà đầu tư vẫn thận trọng với chu kỳ thép. Một yếu tố hỗ trợ là việc một số nhà sản xuất điều chỉnh tăng giá bán trong tháng 10, cho thấy họ tin vào khả năng giữ biên lợi nhuận. Nếu duy trì được năng lực sản xuất, kiểm soát chi phí và tiếp tục ký kết các thỏa thuận xuất khẩu Brazil ổn định, thép tấm Việt Nam có thể dùng Brazil như “bàn đạp” để tiếp cận sâu hơn chuỗi cung ứng thép của cả khu vực Mỹ Latinh.
