Xuất khẩu tiến gần 320 tỷ USD: Tín hiệu “ấm” thực sự của kinh tế Việt Nam
Xuất khẩu Việt Nam 2026 là bức tranh cho thấy doanh nghiệp trong nước đang tận dụng đà phục hồi của đơn hàng quốc tế để mở rộng sản xuất, gia tăng kim ngạch xuất khẩu và củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, dù vẫn đối mặt rủi ro từ biến động chính sách, địa chính trị và nhập siêu.
Sau 7 tháng, kim ngạch xuất khẩu Việt Nam tiến gần 320 tỷ USD, tăng hơn 21% so với cùng kỳ, cho thấy đà phục hồi mạnh của xuất khẩu Việt Nam 2026 chứ không còn là những cú bật ngắn hạn. Đây không chỉ là con số đẹp trên báo cáo; nó là chỉ dấu rõ rệt rằng kinh tế đang “ấm” lên từ khu vực sản xuất. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 660 tỷ USD, tăng hơn 28%, cho thấy cả hai chiều đều bùng nổ, nhờ nhu cầu nguyên liệu, linh kiện và máy móc phục vụ sản xuất tăng mạnh.
Ba nhóm hàng công nghệ cao – máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; điện thoại; máy móc, thiết bị – chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu, với giá trị gần 164 tỷ USD. Cơ cấu này nói lên một thực tế: tăng trưởng xuất khẩu hiện dựa nhiều vào chuỗi sản xuất công nghệ cao, và nếu những nhóm hàng này chững lại, toàn bộ bức tranh ngoại thương sẽ lập tức “hụt hơi”.
Mỹ, EU, Nhật kéo đơn hàng trở lại: Động cơ chính của đà phục hồi
Đơn hàng quốc tế phục hồi, đặc biệt từ các thị trường lớn như Mỹ, EU và Nhật Bản, đang tiếp sức trực tiếp cho hoạt động sản xuất trong nước. Đây là lý do vì sao chỉ số PMI ngành sản xuất liên tục duy trì trên ngưỡng 50 điểm và tháng 7 đạt 52,9 điểm, tháng thứ 13 liên tiếp điều kiện kinh doanh được cải thiện.
Lượng đơn hàng xuất khẩu mới tăng nhanh nhất kể từ tháng 7/2024, phản ánh cả nhu cầu quốc tế đang tăng và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam. Nói cách khác, thương mại Mỹ EU Nhật đang đóng vai trò “đầu kéo” cho đà phục hồi đơn hàng quốc tế, nhất là trong bối cảnh nhiều nền kinh tế khác vẫn chật vật. Khi những thị trường khó tính quay lại đặt hàng, đó là tín hiệu niềm tin đối với năng lực sản xuất và tuân thủ tiêu chuẩn của Việt Nam.
Đà tăng của xuất khẩu kéo theo nhu cầu lớn hơn đối với nguyên liệu, linh kiện và máy móc phục vụ sản xuất, giúp cả hai chiều xuất nhập khẩu giữ tốc độ tăng cao. Với người lao động và doanh nghiệp nhỏ trong chuỗi cung ứng, điều này đồng nghĩa nhiều ca làm hơn, đơn hàng ổn định hơn và ít rủi ro phải cắt giảm nhân sự. Tuy nhiên, nó cũng khiến nền kinh tế phụ thuộc sâu hơn vào diễn biến cầu của các thị trường này.
Cú bứt phá Brazil: Bài học về đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
Trong bức tranh thương mại nghiêng nhiều về Mỹ, EU, Nhật, Brazil bất ngờ nổi lên như một điểm sáng cho chiến lược đa dạng hóa thị trường. Kim ngạch thương mại hai chiều 7 tháng đạt mức đáng kể, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Brazil tăng 42%.
Các nhóm hàng xuất khẩu sang Brazil khá đa dạng, từ sắt thép, điện thoại, máy vi tính, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải đến thủy sản và giày dép. Điều này cho thấy Brazil không còn là “thị trường thử nghiệm”, mà đang trở thành một trụ cột mới để giảm lệ thuộc vào các thị trường truyền thống. Đối với doanh nghiệp Việt, đây là cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu mới theo đúng nghĩa: tăng biên lợi nhuận, phân tán rủi ro chính sách và thử nghiệm sản phẩm, kênh phân phối mới.
Tuy nhiên, Việt Nam đang nhập siêu từ Brazil, với nhập khẩu các mặt hàng như đậu tương, bông, thức ăn chăn nuôi, gỗ, nguyên liệu dệt may. Nếu lượng hàng nhập khẩu này không nhanh chóng được chuyển hóa thành sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu, sức ép có thể lan sang tăng trưởng, thị trường ngoại hối và tỷ giá. Nói cách khác, Brazil là cơ hội, nhưng cũng là bài kiểm tra khả năng dùng nhập khẩu để nuôi xuất khẩu thay vì mở rộng nhập siêu.
Người dân và doanh nghiệp được gì – mất gì từ làn sóng xuất khẩu mới?
Ở cấp độ đời sống, đà tăng xuất khẩu không phải câu chuyện xa vời. Nhu cầu nguyên liệu, linh kiện và máy móc tăng giúp nhiều nhà máy có thêm việc làm, chuỗi cung ứng từ logistics, kho bãi đến dịch vụ hỗ trợ đều hưởng lợi. Chi phí đầu vào tăng chậm hơn cũng góp phần giảm bớt áp lực lên hoạt động sản xuất, hạn chế việc đẩy giá thành lên quá nhanh.
Nhưng lợi ích này đi kèm rủi ro. Nếu nhập khẩu tư liệu sản xuất tăng mạnh mà không chuyển hóa thành sản lượng xuất khẩu, áp lực lên tăng trưởng và tỷ giá sẽ lớn hơn. Đồng thời, những chính sách thương mại mới, như quy định về lao động, chuỗi cung ứng minh bạch… đang khiến các ngành sử dụng nhiều lao động như dệt may, da giày đối mặt thêm sức ép.
Điểm tích cực là một số nhóm hàng chủ lực như điện tử, máy tính, bán dẫn, nông sản thô, năng lượng, phân bón được miễn một phần áp lực thuế, tạo dư địa duy trì tăng trưởng xuất khẩu. Triển vọng còn phụ thuộc lớn vào địa chính trị và chính sách của các đối tác, nhưng nếu giữ được mức xuất khẩu bình quân khoảng trên 44 tỷ USD mỗi tháng, mục tiêu kim ngạch xuất khẩu cả năm ở ngưỡng dự kiến hoàn toàn không phải nhiệm vụ bất khả thi.
Kết luận: Bứt phá nhưng không chủ quan với đà tăng xuất khẩu
Xuất khẩu Việt Nam 2026 đang ở giai đoạn bứt phá hiếm có: kim ngạch 7 tháng tiến sát 320 tỷ USD, thương mại Mỹ EU Nhật phục hồi, Brazil tăng trưởng ấn tượng. Đây là cơ hội để củng cố vị thế trong nhóm nền kinh tế có quy mô thương mại lớn, nhưng cũng là thời điểm dễ chủ quan.
Động lực tăng trưởng hiện nay phụ thuộc nhiều vào phục hồi đơn hàng quốc tế và nhóm hàng công nghệ cao. Vì vậy, ưu tiên của Việt Nam trong thời gian tới phải là: đa dạng hóa thị trường xuất khẩu mới như Brazil; nâng chuẩn lao động, quản trị và minh bạch chuỗi cung ứng; kiểm soát nhập siêu thông qua gắn kết chặt nhập khẩu tư liệu sản xuất với năng lực xuất khẩu. Nếu làm được, tăng trưởng xuất khẩu sẽ không chỉ là “con số đẹp” mà trở thành nền tảng bền vững cho thu nhập, việc làm và ổn định kinh tế vĩ mô.
