Cuộc đua megawatt đang tăng tốc
Sạc siêu nhanh EV là công nghệ nạp năng lượng cho xe điện ở công suất rất cao, nhằm rút thời gian chờ xuống vài phút nhưng đòi hỏi pin, hệ thống làm mát và hạ tầng tương thích. Cuộc đua xe điện Trung Quốc đang chuyển từ tăng tầm hoạt động sang rút ngắn thời gian sạc, và Chery vừa giới thiệu hệ thống Volt-dragon tại hội nghị đổi mới toàn cầu của hãng. Hệ thống có công suất tối đa 1,44 MW, được tuyên bố có thể bổ sung quãng đường 500 km sau 5 phút; một lần sạc từ 10% lên 97% mất 6 phút 50 giây. BYD cũng đã công bố công nghệ Flash Charging với công suất tối đa 1,5 MW; pin Blade thế hệ thứ hai được hãng cho biết có thể sạc từ 10% lên 97% trong khoảng 9 phút. Vì vậy, Chery không vượt BYD về công suất công bố, nhưng tuyên bố thời gian sạc nhanh hơn. Các con số này chưa thể so sánh tuyệt đối nếu khác xe và điều kiện thử nghiệm.
Trạm sạc mới là phần còn lại của cuộc đua
Công suất đỉnh trên giấy không tự biến thành trải nghiệm nhanh cho mọi tài xế. Tốc độ thực tế còn tùy khả năng tiếp nhận điện của bộ pin, nhiệt độ, mức pin ban đầu và giới hạn thiết bị; khi pin gần đầy, công suất thường giảm để kiểm soát nhiệt và các phản ứng điện hóa. Bởi vậy, quảng cáo sạc 5 phút 500 km hấp dẫn nhưng không đồng nghĩa người dùng luôn sạc được chừng ấy trong mọi hành trình. Chery cho biết Volt-dragon dùng linh kiện silicon carbide, làm mát bằng chất lỏng, hỗ trợ sạc tự động bằng cánh tay robot và truyền điện ngược về lưới qua V2G. Hãng đã bắt đầu xây 100 trạm tại 10 thành phố Trung Quốc, đồng thời đặt mục tiêu có hơn 20.000 trạm hỗ trợ V2G trên toàn cầu đến năm 2029. Nếu mạng lưới không theo kịp xe, lợi thế vài phút sẽ chỉ dành cho số ít.
Tốc độ phải trả lời được bài toán độ bền
Cuộc đua BYD vs Chery không nên chỉ được chấm bằng đồng hồ bấm giờ. Dòng điện lớn trong thời gian ngắn đặt thêm áp lực lên pin và yêu cầu kiểm soát nhiệt nghiêm ngặt; hiện tượng lithium tích tụ không đúng cách có thể làm giảm dung lượng pin. Các hãng còn phải chứng minh tốc độ sạc có thể duy trì qua nhiều năm sử dụng, thay vì chỉ đạt trong một lần thử nghiệm. Chi phí xây trạm công suất megawatt và khả năng đáp ứng của lưới điện cũng là những câu hỏi thực tế trước khi công nghệ mở rộng rộng rãi. Với người lái xe, cánh tay robot có thể giảm thao tác cắm sạc, nhưng lợi ích đó không bù được nếu trạm khó tiếp cận hoặc xe không hỗ trợ mức công suất tương ứng. Đáng tin hơn cả lời hứa sạc siêu nhanh là dữ liệu về độ bền, an toàn và hiệu quả trong điều kiện vận hành thường ngày.
Việt Nam chưa cần chạy theo con số 5 phút
Với người mua xe điện tại Việt Nam, làn sóng công nghệ từ Trung Quốc có thể nâng kỳ vọng về thời gian chờ, nhưng chưa đủ để kết luận xe nhập khẩu sẽ sạc nhanh như công bố. Mẫu xe, pin và trạm phải tương thích; các tuyên bố của hãng cũng cần được kiểm chứng trong điều kiện sử dụng thực tế. Trong khi đó, thông tin hiện có cho biết nhiều mẫu VinFast hỗ trợ sạc từ 10% lên 70% trong khoảng 20–35 phút, tùy dòng xe và điều kiện sạc. Đây chưa phải công nghệ megawatt tương đương các mức sạc vài phút mà BYD và Chery quảng bá. Tuy vậy, người dùng không nên chỉ nhìn vào tốc độ đỉnh: khả năng tiếp cận trạm, độ ổn định và thời gian sạc thường gặp mới tác động trực tiếp đến mỗi chuyến đi. Lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về hãng kết hợp được xe phù hợp với mạng lưới sạc đáng tin cậy, chứ không chỉ hãng đưa ra con số ấn tượng nhất.
