Triệu phú thường dân: Lớp người giàu ít được nhìn thấy
“Triệu phú thường dân” là những người tích lũy tài sản lớn từ kinh doanh nhỏ, hoạt động truyền thống và khởi nghiệp từ 0, không gắn với công nghệ hào nhoáng hay tài chính cao cấp, nhưng vẫn âm thầm tạo ra khối tài sản và việc làm đáng kể cho nền kinh tế. Nước Mỹ có hàng triệu triệu phú ẩn mình ở khắp mọi nơi, không phải từ Silicon Valley hay Phố Wall mà là các chủ doanh nghiệp tư nhân, đại lý ôtô, cửa hàng tiện lợi, nhà phân phối thiết bị và dịch vụ dân sinh. Câu chuyện về một gia đình sở hữu đại lý ôtô đủ khả năng chi trả cho đám cưới xa hoa cho thấy sự chênh lệch giữa hình ảnh giàu có trên truyền thông và thực tế: tiền lớn đang nằm trong những ngành tưởng như bình thường. Khi báo chí mải nhìn vào các “ngôi sao” công nghệ, lớp doanh nhân thành công này lại âm thầm củng cố nền tảng kinh doanh nhỏ Mỹ và mở rộng con đường làm giàu không công nghệ.
Thời đại của các triệu phú và sức mạnh kinh doanh nhỏ
Hai nhà kinh tế Owen Zidar và Eric Zwick cho rằng nước Mỹ đang bước vào “thời đại của các triệu phú”, với khoảng 3 triệu chủ doanh nghiệp tư nhân sở hữu tài sản bình quân rất cao mỗi người. Đây không phải là giới đầu tư tài chính phức tạp, mà là những người làm trong các ngành tưởng chừng tầm thường: từ kinh doanh thực phẩm đông lạnh đến lắp đặt máng thoát nước mưa, phân phối thiết bị làm rám nắng hay điều hành cửa hàng tiện lợi ven đường. Họ là xương sống của kinh doanh nhỏ Mỹ, tận dụng các mô hình doanh nghiệp linh hoạt và cơ chế thuế chuyển tiếp, nơi lợi nhuận được kê khai trên thuế thu nhập cá nhân thay vì bị đánh thuế doanh nghiệp riêng biệt. Theo nghiên cứu được trích dẫn, các doanh nghiệp áp dụng hình thức thuế này đóng góp hơn một nửa mức tăng tỷ trọng thu nhập của nhóm 1% người giàu nhất. Điều đó cho thấy làm giàu không công nghệ hoàn toàn có thể tạo ra tầng lớp siêu giàu mới, dù họ không xuất hiện trên trang bìa tạp chí.
Caleb Ashton: Khởi nghiệp từ 0 với trò chơi điện tử cũ
Nếu cần một ví dụ sống động cho khởi nghiệp từ 0, câu chuyện của Caleb Ashton là minh chứng rõ ràng. Anh bắt đầu khi vợ đang học luật, cả hai sống trong căn hộ một phòng ngủ và gần như không có tiền tiết kiệm đáng kể. Ashton dùng khoản tiền mừng sinh nhật và Giáng sinh ít ỏi để mua sách giáo khoa, mô hình nhân vật, gậy golf, giày thể thao và đồ cũ rồi bán lại trên các nền tảng trực tuyến. Sau khoảng sáu tháng làm tay trái, anh bị sa thải khỏi công ty kinh doanh tiền xu sưu tầm của một người bạn và quyết định chuyển hẳn sang kinh doanh đồ cũ toàn thời gian. Trong bối cảnh ngành trò chơi điện tử chuyển dịch sang phân phối kỹ thuật số, việc chọn băng game và máy chơi game cũ thoạt nhìn có vẻ đi ngược xu hướng. Nhưng Ashton nhận ra nhu cầu ổn định từ người sưu tầm và những người muốn trải nghiệm lại tuổi thơ, rồi thu hẹp hoạt động để tập trung vào thị trường này. Hành trình này cho thấy khởi nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng công nghệ đột phá hay số vốn lớn, mà xuất phát từ khả năng nhìn thấy nhu cầu bị bỏ ngỏ trong một thị trường tưởng chừng đã cũ.
QuickFlips: Kết hợp công nghệ đơn giản với kinh doanh truyền thống
Điểm thú vị trong câu chuyện của Ashton là anh làm giàu không công nghệ theo nghĩa chạy theo xu hướng startup, nhưng vẫn dùng công nghệ như một công cụ thực dụng. Sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm, anh lập QuickFlips – nền tảng trực tuyến chuyên thu mua các bộ sưu tập trò chơi điện tử, máy chơi game và thẻ bài Pokémon từ người tiêu dùng. Anh trực tiếp phát triển phần mềm hỗ trợ định giá, giúp khách hàng biết trước số tiền dự kiến nhận được khi bán sản phẩm cho QuickFlips. Cách làm này giúp người bán chủ động hơn khi quyết định giao dịch, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh cho QuickFlips trong việc tìm kiếm nguồn hàng. Sau khi thu mua, sản phẩm được kiểm tra, làm sạch, tân trang rồi đăng bán lại trên các nền tảng thương mại điện tử lớn. Ashton không dừng ở trực tuyến mà còn đưa hàng vào cửa hàng truyền thống tại bang Kentucky, để khách hàng có thể bán qua hệ thống online, trong khi người mua có thêm cơ hội trực tiếp kiểm tra đồ cũ trước khi chi tiền. Đây là mô hình kinh doanh nhỏ Mỹ điển hình: kết hợp công nghệ vừa đủ với quy trình rất đời thường, nhưng hiệu quả.
Dịch chuyển kinh tế và vai trò của doanh nhân thường dân
Những câu chuyện như Caleb Ashton cho thấy khả năng dịch chuyển kinh tế – cơ hội cải thiện vị thế và thu nhập so với xuất phát điểm – vẫn tồn tại ở Mỹ. Điều đáng nói là con đường này không nằm trong các trung tâm công nghệ hay tài chính, mà trong những ngành kinh doanh truyền thống, nơi doanh nhân thành công xây dựng tài sản qua thời gian. Khi một người có thể đi từ căn hộ chật chội và việc làm bị sa thải đến chỗ điều hành doanh nghiệp có doanh thu lớn và đội ngũ nhân viên ổn định, đó là tín hiệu cho thấy khởi nghiệp từ 0 vẫn khả thi nếu biết chọn thị trường và kiên trì. Lớp triệu phú thường dân này không chỉ làm giàu cho bản thân; họ tạo việc làm, cung cấp dịch vụ thiết yếu và đóng góp vào tăng trưởng thu nhập của nhóm giàu nhất thông qua mô hình doanh nghiệp linh hoạt và cơ chế thuế chuyển tiếp. Trong “thời đại của các triệu phú”, câu hỏi không còn là làm sao vào Silicon Valley, mà là: bạn có dám nhìn kỹ những nhu cầu bình thường quanh mình và biến chúng thành doanh nghiệp.
