Từ thỏa thuận hợp tác đến tham vọng AI quản trị địa phương
AI quản trị địa phương là cách dùng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số và hạ tầng công nghệ tỉnh để hỗ trợ chính quyền trong ra quyết định, cung cấp dịch vụ công và tổ chức phát triển kinh tế – xã hội dựa trên phân tích dữ liệu thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm và báo cáo giấy. Ngày 8/9, UBND tỉnh Lào Cai và Tập đoàn Công nghệ CMC ký kết hợp tác thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và công dân số giai đoạn 2026-2030. Điều đáng nói là thỏa thuận không xem công nghệ như lớp sơn đẹp trên bộ máy cũ, mà như một kiến trúc mới, nơi dữ liệu là nền tảng, công nghệ là động lực, người dân và doanh nghiệp là trung tâm. Nếu các tỉnh khác vẫn còn loay hoay với cổng dịch vụ công, Lào Cai chọn cách đi xa hơn: biến AI thành công cụ quản trị, chứ không chỉ là khẩu hiệu chuyển đổi số Lào Cai.
Mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa”: chuyển đổi số phải bắt đầu từ cơ sở
Điểm táo bạo nhất trong chương trình là thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” dựa trên nền tảng công nghệ tại phường Lào Cai và xã Trấn Yên. Thay vì triển khai hạ tầng công nghệ tỉnh theo kiểu rải đều, Lào Cai và CMC chọn cách khảo sát kỹ từng địa bàn, nhận diện bài toán riêng của từng xã, phường rồi mới đề xuất giải pháp. Đây là lập luận rất thực tế: một nền tảng số dù hiện đại đến đâu cũng vô ích nếu không khớp với quy trình vận hành, năng lực cán bộ và nhu cầu người dân. Ngược lại, khi hạ tầng công nghệ tỉnh được thiết kế từ nhu cầu thực, hiệu quả sẽ đo được, kiểm chứng được và có cơ sở nhân rộng. CMC không đứng ngoài làm chuyên gia, mà cam kết cùng địa phương nghiên cứu mô hình, tư vấn chuyên môn và cùng triển khai, đúng tinh thần "những việc tỉnh đặt ra, các xã, phường có thể triển khai đến nơi, đến chốn".
Dữ liệu phát triển kinh tế: từ du lịch, nông nghiệp đến logistics
Nếu muốn AI quản trị địa phương thật sự có ý nghĩa, nó phải chạm vào kinh tế chứ không dừng ở thủ tục hành chính. Lào Cai định hướng gắn dữ liệu phát triển kinh tế với những lĩnh vực có thế mạnh như nông nghiệp, du lịch, công nghiệp, xuất nhập khẩu và logistics. Ở đây, dữ liệu không chỉ là những bảng thống kê, mà là công cụ để thay đổi phương thức sản xuất, tối ưu chuỗi cung ứng, phân luồng khách du lịch, hay quản lý biên mậu một cách linh hoạt. Hạ tầng số và dữ liệu số cho phép tỉnh theo dõi dòng hàng, dòng người, dòng vốn theo thời gian thực, từ đó ra quyết định chính sách nhanh và sát thị trường hơn. Cách tiếp cận này cho thấy chuyển đổi số Lào Cai không bị giới hạn trong "chính quyền điện tử", mà hướng đến kinh tế số và xã hội số, nơi mỗi ngành đều được thiết kế lại trên nền tảng dữ liệu.
AI đi vào bài toán quản trị, dịch vụ công và đời sống xã hội
Trong hợp tác với CMC, Lào Cai không coi AI như món đồ trang trí công nghệ cao, mà như "công cụ tạo ra bước nhảy về năng lực quản trị" khi được đưa vào các hoạt động điều hành và phục vụ người dân. Hai bên thống nhất tăng cường nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, dữ liệu số, hạ tầng số và bảo đảm an toàn thông tin mạng để hình thành một hệ sinh thái công nghệ đồng bộ. Ở mức tác động thực tế, các giải pháp số được định hướng dùng trong y tế, giáo dục, thanh toán số và phổ cập kỹ năng số, giúp người dân tiếp cận thuận lợi hơn với dịch vụ số và dịch vụ công. Đây là bước dịch chuyển quan trọng: thay vì xem AI là "công nghệ của tương lai", Lào Cai coi nó là công cụ giải quyết bài toán hôm nay – từ xếp lịch khám bệnh, phân tích chất lượng giáo dục đến tổ chức dòng thanh toán không tiền mặt.
Giai đoạn 2026-2030: bài kiểm tra cho tham vọng chuyển đổi số toàn diện
Giai đoạn 2026-2030 được Lào Cai và CMC đặt ra như khung thời gian để thử sức với một chiến lược chuyển đổi số toàn diện: chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và công dân số. Việc ký kết tạo cơ sở để hai bên cụ thể hóa định hướng thành các chương trình, kế hoạch gắn với từng bài toán thực tế, từ cấp tỉnh đến cấp xã. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp thông qua một hệ sinh thái số đồng bộ. Nếu tỉnh giữ được kỷ luật "lấy hiệu quả làm thước đo" và kiên trì với cách làm bắt đầu từ dữ liệu, từ cơ sở, Lào Cai có cơ hội trở thành một mẫu hình AI quản trị địa phương: công nghệ đi sau nhu cầu, dữ liệu dẫn đường cho chính sách, và người dân là trung tâm của mọi quyết định.
